Xã Sơn Kim 1, tỉnh Hà Tĩnh có diện tích rừng và đất lâm nghiệp chiếm tới 96% tổng diện tích tự nhiên của xã. Với đặc trưng đó, để làm tốt công tác bảo vệ, phát triển rừng, 2 năm trở lại đây, chính quyền địa phương đã vận động nhân dân trồng dược liệu dưới tán rừng, trong đó đáng chú ý là việc trồng cây thiên niên kiện – một loại cây dược liệu quý trong y học cổ truyền.
Xác định rõ vai trò của rừng đầu nguồn và để làm giàu từ rừng, với 9 ha rừng tự nhiên được giao chăm sóc, bảo vệ, cuối năm 2024, ông Nguyễn Công Tuân ở thôn Khe Năm, xã Sơn Kim 1, tỉnh Hà Tĩnh đã tích cực trồng cây thiên niên kiện. Hiện 9 ha rừng tự nhiên của gia đình ông đã được phủ kín cây thiên niên kiện và cây đang sinh trưởng, phát triển tốt.
Ông Nguyễn Công Tuân phấn khởi cho hay: “Được chính quyền giao bảo vệ rừng, chúng tôi quyết tâm cao nhất trong việc bảo vệ tài nguyên xanh này. Với chủ trương của cấp trên, chúng tôi tiến hành trồng cây dược liệu, nhất là cây thiên niên kiện để từ đó có điều kiện nâng cao thu nhập, phát huy tốt hơn nguồn lợi từ rừng. Quan trọng hơn, cây dược liệu này còn góp phần xây dựng thảm thực vật xanh chống xói mòn đất”.
Cũng như ông Tuân, nhiều hộ dân ở xã Sơn Kim 1, tỉnh Hà Tĩnh sau khi nhận bảo vệ, chăm sóc rừng tự nhiên đã tiến hành trồng cây thiên niên kiện. Đây là cây dược liệu được tỉnh khuyến khích trồng và được hỗ trợ 10 triệu đồng/ha theo Nghị quyết 51/2021 của Hội đồng Nhân dân tỉnh. Người dân đã liên kết với Công ty TNHH Bảo Lâm trong việc cung ứng cây giống, hướng dẫn kỹ thuật và bao tiêu sản phẩm.
Cây thiên niên kiện là một loại dược liệu quý có khả năng sinh trưởng tốt trong điều kiện bóng râm, ẩm mát, nên rất phù hợp để trồng dưới tán rừng. Việc trồng thiên niên kiện dưới tán rừng mang lại nhiều ưu điểm vượt trội như: tận dụng hiệu quả diện tích đất rừng, góp phần đa dạng hóa sinh kế cho người dân miền núi, đồng thời giữ gìn và phát triển nguồn gen dược liệu bản địa. Bên cạnh đó, cây thiên niên kiện còn giúp bảo vệ đất, hạn chế xói mòn, nâng cao giá trị kinh tế trên đơn vị diện tích, hướng đến phát triển lâm nghiệp bền vững.
Ông Trần Quang Trung - Phó Hạt trưởng Hạt Kiểm lâm Hương Sơn cho hay: “Trồng dược liệu dưới tán rừng thể hiện sự thay đổi suy nghĩ của người dân. Trước đây, nói về kinh tế rừng, người dân chỉ chuyên tâm đến lâm sản trong rừng thì nay, họ đã biết nâng cao thu nhập từ lâm sản ngoài gỗ”.
Đến thời điểm này, tại Hà Tĩnh đã trồng được hơn 1.200 ha cây thiên niên kiện, tập trung tại các xã Sơn Kim 1, Sơn Kim 2, Sơn Hồng, Sơn Tây. Trong đó, Sơn Kim 1 trồng nhiều nhất với tổng diện tích gần 600 ha. Đây là cây dễ trồng, dễ chăm sóc. Sau 3 năm có thể thu hoạch bói, từ 5 năm trở lên thu hoạch đại trà. Theo tính toán, mỗi ha có thể mang lại nguồn thu từ 45-50 triệu đồng, cao hơn hẳn so với nhiều loại cây trồng khác. Việc trồng thiên niên kiện còn giúp cho các loại cây lâm sản trong rừng phát triển tốt hơn do trước khi trồng, người dân sẽ phải phát quang cây dây leo, cây bụi.
Nói về kỹ thuật trồng cây thiên niên kiện, anh Lê Đức Long - cán bộ kỹ thuật, Công ty TNHH Bảo Lâm (Hà Tĩnh) cho biết: “Thiên niên kiện là cây ưa ẩm, ưa bóng nên cần chọn khu vực dưới tán rừng tự nhiên hoặc rừng trồng có độ che phủ từ 60-70%. Khoảng cách trồng từ 2-2,5m. Việc trồng cây thiên niên kiện kết hợp với bảo vệ rừng giúp người dân có thu nhập từ lâm sản ngoài gỗ để cải thiện đời sống”.
Về định hướng thời gian tới, ông Trần Quốc Hoàng - Phó Chủ tịch UBND xã Sơn Kim 1 cho biết thêm: “Cây thiên niên kiện dễ trồng, chi phí thấp và đặc biệt rất phù hợp với điều kiện tự nhiên của địa phương nên chúng tôi tiếp tục khuyến khích người dân mở rộng diện tích. Điều này giúp người dân bảo vệ tốt hơn diện tích rừng tự nhiên đã được giao. Đây được xem giải pháp tận dụng lợi thế tài nguyên rừng một cách hiệu quả nhất”.
Việc các hộ dân trồng cây thiên niên kiện dưới tán rừng tại Sơn Kim 1 là hướng đi đúng đắn trong bảo vệ, phát triển rừng. Điều này không chỉ giúp người dân cải thiện thu nhập từ rừng mà còn là giải pháp quan trọng để bảo tồn nguồn gen quý, phát triển ngành dược liệu và gìn giữ hệ sinh thái rừng, nâng cao hiệu quả kinh tế rừng.
