Văn hóa cội nguồn nâng khát vọng cống hiến

Từ cậu bé chăn bò, cắt cỏ dưới chân núi Hồng Lĩnh đến một vị tướng, GS.TS Lê Hữu Song - Giám đốc Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 vẫn giữ tính chất phác của người con Hà Tĩnh. Với ông, quê hương không chỉ là ký ức mà còn là điểm tựa tinh thần để theo đuổi con đường y học hiện đại, lấy y đức làm gốc, lấy văn hóa làm nền cho hành trình cống hiến.

Trong một buổi sáng se lạnh, nhân chuyến công tác, Trung tướng Lê Hữu Song trở về thăm quê. Ông dừng lại khá lâu trước con ngõ nhỏ nơi từng gắn bó với tuổi thơ (TDP Hòa Thuận, phường Bắc Hồng Lĩnh). Ánh mắt ông hướng về dãy núi phía xa, ẩn hiện trong làn sương mỏng. “Đó là nơi ngày xưa tôi thường chăn bò, gánh củi” - ông nói khẽ với đồng nghiệp đi cùng. Một cử chỉ rất giản dị, nhưng đủ để người đối diện cảm nhận rõ chiều sâu trong ký ức của ông.

Trung tướng Lê Hữu Song sinh năm 1970, trong một gia đình có 5 chị em. Bố công tác trong ngành giao thông tỉnh, mẹ làm nông. Trước khi ông chào đời, gia đình đã chịu mất mát đau thương khi ông nội và người chị gái đầu bị bom Mỹ sát hại năm 1968. Tuổi thơ của ông gắn với những năm tháng đất nước còn nhiều gian khó, bố thường xuyên xa nhà, mọi nhọc nhằn dồn lên vai người mẹ tảo tần. Những buổi chăn bò, cắt cỏ, lên núi chặt củi sau giờ học đã sớm tôi luyện trong cậu học trò Hữu Song ý chí vươn lên bằng con đường học vấn.





Năm 1988, tròn 18 tuổi, ông rời quê vào Học viện Quân y. Tốt nghiệp năm 1994, bác sĩ trẻ Lê Hữu Song về công tác tại Khoa Truyền nhiễm, Quân y viện 108. Hơn 5 năm làm lâm sàng giúp ông tích lũy nền tảng vững chắc, nhưng cũng thôi thúc khát vọng đi sâu vào nghiên cứu để giải quyết tận gốc những thách thức y học đặt ra.

Bước ngoặt đến vào năm 2001, khi ông nhận học bổng nghiên cứu sinh tại CHLB Đức theo chương trình trao đổi hàn lâm DAAD. Ban đầu dự định theo đuổi miễn dịch học - lĩnh vực đã có nền tảng trong nước, nhưng khi tiếp cận nền y học hiện đại, bác sĩ trẻ Hữu Song nhận ra một khoảng cách lớn. “Khi sang Đức, tôi thấy thế giới đã tiến rất xa trong ứng dụng công nghệ gen, trong khi y học trong nước chủ yếu chẩn đoán dựa vào triệu chứng lâm sàng và xét nghiệm cơ bản. Tôi quyết định từ bỏ hướng miễn dịch học truyền thống để chuyển hẳn sang sinh học phân tử - một lĩnh vực rất mới và rất khó vào thời điểm đó” - ông kể.

Ông chọn nghiên cứu đột biến gen của vi-rút viêm gan B và gen người trên bệnh nhân Việt Nam, với mong muốn mang công nghệ hiện đại về nước, giúp người bệnh giảm nguy cơ xơ gan, ung thư gan. Đây vốn là những căn bệnh gây ám ảnh của ngành y lúc bấy giờ. Lựa chọn con đường chưa có tiền lệ, ông đối mặt với vô vàn khó khăn. “Rào cản lớn nhất là ngoại ngữ và sự khác biệt văn hóa trong nghiên cứu khoa học. Như leo núi, tôi không cho phép mình chùng bước hay ngoái nhìn phía sau, chỉ tập trung hướng về đỉnh” - Trung tướng Song nói.

Năm 2004, ông bảo vệ thành công luận án Tiến sĩ Y học sinh học phân tử tại Đại học Eberhard Karls (CHLB Đức) với đề tài “Tác động của biến đổi gen của vi-rút và gen người trên bệnh nhân nhiễm vi-rút viêm gan B tại Việt Nam”. Cũng trong năm này, với sự cố vấn của Tiến sĩ trẻ Lê Hữu Song, Bệnh viện 108 bắt đầu đầu tư hệ thống labo sinh học phân tử hiện đại, mở ra bước chuyển quan trọng từ y học thuần lâm sàng sang chẩn đoán cận lâm sàng và kỹ thuật cao. Năm 2007, ông được bổ nhiệm Trưởng Labo Sinh học phân tử đầu tiên của bệnh viện.

Nhờ làm chủ các kỹ thuật sinh học phân tử tiên tiến, Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 trở thành đơn vị đi đầu trong ứng dụng công nghệ gen vào chẩn đoán, theo dõi và điều trị. Nhiều xét nghiệm định lượng như HBV-DNA, HCV-RNA; kỹ thuật giải trình tự gen phát hiện đột biến kháng thuốc… giúp bác sĩ lâm sàng lựa chọn phác đồ chính xác, hiệu quả hơn. Quy trình này còn được mở rộng sang chẩn đoán HIV, HPV và nhiều tác nhân gây bệnh nguy hiểm khác.

Với những đóng góp nổi bật cho khoa học và y học nước nhà, Trung tướng - GS.TS Lê Hữu Song đã được trao nhiều giải thưởng danh giá trong nước và quốc tế, tiêu biểu như Giải thưởng Hồ Chí Minh về khoa học và công nghệ năm 2017; Giải thưởng WIPO của Tổ chức Sở hữu trí tuệ Thế giới; Giải nhất Vifotec; hai lần nhận Giải thưởng Alexander Yersin của Hiệp hội Y khoa Việt Nam - Thụy Sĩ.

Ông được Nhà nước trao Huân chương Lao động hạng Ba, nhiều bằng khen của Thủ tướng Chính phủ, Bộ Quốc phòng và Huân chương Lao động hạng Hai do Chủ tịch nước CHDCND Lào trao tặng năm 2025.

Ông là tác giả của hơn 10 bằng độc quyền sáng chế được ứng dụng rộng rãi trong thực tiễn, nổi bật là kỹ thuật “làm giàu mầm bệnh” trong mẫu bệnh phẩm, giúp loại bỏ DNA người, tăng nồng độ DNA mầm bệnh, khắc phục tình trạng âm tính giả, góp phần phát hiện sớm nhiều bệnh hiểm nghèo, đặc biệt là ung thư.

Song hành với nghiên cứu, Trung tướng Lê Hữu Song kinh qua nhiều vị trí lãnh đạo quan trọng tại Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, được bổ nhiệm Giám đốc Bệnh viện từ tháng 10/2023. Hiện nay, ông là Phó Chủ tịch Hội đồng chuyên môn bảo vệ, chăm sóc sức khỏe cán bộ Trung ương; Ủy viên Hội đồng Khoa học Y học Quân sự, Bộ Quốc phòng; tác giả của hơn 200 bài báo khoa học, trong đó trên 120 bài đăng trên các tạp chí uy tín hàng đầu thế giới.

Giữa tháng 12/2025, ông được thăng quân hàm Trung tướng trước niên hạn 23 tháng, sự ghi nhận hiếm có đối với một nhà khoa học, thầy thuốc quân đội.

Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 hiện là 1 trong 6 bệnh viện hạng đặc biệt quốc gia. Từ năm 2023, trên cương vị giám đốc, Trung tướng Lê Hữu Song đã tạo dấu ấn rõ nét bằng triết lý lãnh đạo dựa trên văn hóa. Slogan “Hạnh phúc - Hàn lâm - Tâm - Trí - Tín” trở thành kim chỉ nam cho mọi hoạt động.

PGS.TS Phạm Trường Sơn - Trưởng Viện Tim mạch (Bệnh viện Trung ương Quân đội 108) chia sẻ: “Điều đầu tiên Trung tướng Lê Hữu Song nói với cán bộ, nhân viên chúng tôi khi nhận nhiệm vụ lãnh đạo bệnh viện không phải là kỹ thuật, mà là văn hóa. Ông nhấn mạnh: "Bệnh viện không chỉ chữa bệnh bằng kỹ thuật, mà còn chữa lành bằng văn hóa. Điều chúng ta cần là làm sao cho người bệnh bớt đau, kết quả xét nghiệm chính xác hơn, một quy trình tốt hơn, bác sĩ làm việc không phải là “ban ơn” mà là sứ mệnh phục vụ Nhân dân”. Không chỉ bằng lời nói, ông gương mẫu, tận tâm đi đầu trong mọi việc làm. Tất cả những điều đó giúp mỗi cán bộ, nhân viên, đội ngũ y bác sỹ chúng tôi thêm động lực cống hiến”.

Theo Trung tướng Lê Hữu Song, thành công của ngành y không chỉ nằm ở kỹ thuật, mà cốt lõi ở y đức. Chuyên môn có thể học nhanh, nhưng văn hóa mới tạo nên sự trường tồn. Với ông, khi con người đạt đến một vị thế nhất định, trách nhiệm với cộng đồng và cội nguồn trở thành điều tất yếu. Khát vọng cống hiến của ông không dừng lại trong khuôn viên bệnh viện. Nhiều năm qua, ông tích cực chuyển giao kỹ thuật cho tuyến dưới; tham gia Tổ tư vấn phát triển bền vững tỉnh Hà Tĩnh; ủng hộ các hoạt động thiện nguyện, khám chữa bệnh miễn phí tại quê nhà.

Nhân dịp được thăng quân hàm Trung tướng, ông trở về tri ân quê hương, trao học bổng cho học sinh, tặng Trung tâm Y tế phường Bắc Hồng Lĩnh máy lọc thận trị giá hàng trăm triệu đồng.

Ông Nguyễn Thăng Long - Bí thư Đảng ủy phường Bắc Hồng Lĩnh khẳng định: “Trung tướng Lê Hữu Song là tấm gương tiêu biểu về trí tuệ và nhân cách của con em Hà Tĩnh, kế thừa truyền thống hiếu học và văn hóa Hồng Lam”.

Trung tướng Lê Hữu Song chia sẻ: “Mỗi lần về Hà Tĩnh, dự lễ giỗ cụ Hải Thượng Lãn Ông, tôi lại thấy mình cần có trách nhiệm hơn với di sản y học của cha ông. Tôi chọn cách cống hiến bằng sự kiên định và hiện đại hóa ngành y".

Mặc dù bận bịu với công việc, nhưng Trung tướng Lê Hữu Song vẫn luôn mang trong mình một tâm hồn thi ca. Ông biết hát, sáng tác thơ. Những vần thơ ông viết mộc mạc mà sâu lắng, về nỗi nhớ thương cha mẹ, về quê hương, tâm huyết cho ngành y cao quý… Ông nói, được sinh ra trên một vùng quê thấm đẫm dân ca ví, giặm và những trang Kiều, không chỉ nuôi dưỡng ý chí, khát vọng cống hiến cho đất nước mà còn giúp tâm hồn ông luôn lạc quan, rộng mở.

Điều đó cũng đã giúp kiến tạo nên nhân sinh quan ngày mỗi rộng lớn trong Trung tướng Lê Hữu Song. “Với tôi, quê hương hôm nay không chỉ là vùng đất núi Hồng, sông La mà rộng lớn hơn, đó là đất nước Việt Nam, nơi mỗi bước tiến của y học và mỗi nụ cười người bệnh chính là sự tri ân sâu sắc nhất đối với cội nguồn đã nuôi dưỡng bản thân từ thuở ấu thơ đến lúc trưởng thành” - Trung tướng Lê Hữu Song chia sẻ.

NỘI DUNG: THIÊN VỸ
ẢNH, VIDEO: THIÊN VỸ - P.V & NVCC
THIẾT KẾ: HUY TÙNG