Thế mạnh của Kỳ Lạc là rừng, sống giữa rừng, bao bọc xung quanh cũng bạt ngàn rừng nhưng rừng ở đây chưa được khai thác hết tiềm năng - Bí thư Đảng uỷ xã Kỳ Lạc Phan Hoàng Trường mở đầu câu chuyện với tôi như vậy. Toàn xã Kỳ Lạc có trên tám ngàn héc-ta đất nông nghiệp, trong đó chỉ có 70ha diện tích trồng lúa chia đều cho gần bốn ngàn nhân khẩu, còn lại chủ yếu là diện tích rừng sản xuất. Là xã thuần nông nhưng người dân Kỳ Lạc vẫn chỉ ước không phải đi mua hạt thóc về ăn mà đâu có được.
 |
| Mô hình vườn, rừng của ông Nguyễn Xuân Dừng (giữa) ở xã Kỳ Lạc mỗi năm thu nhập gần 200 triệu đồng. |
Cuộc sống của người dân Kỳ Lạc vì thế gần như phụ thuộc hoàn toàn vào rừng, trước đây là chặt phá cây rừng đem đi bán, còn nay lại cặm cụi cuốc cày trên khoảng đất rừng được giao. “Sở dĩ cái đói, cái nghèo cứ đeo bám lấy người dân Kỳ Lạc, bởi từ bao đời nay, người dân nơi đây sống gần như tácch biệt với miền xuôi bởi giao thông quá cách trở. Khó không chỉ vì bị cách núi ngăn khe, mà cái khó lớn nhất của Kỳ Lạc hiện nay vẫn là xã duy nhất của tỉnh chưa có đường nhựa về đến xã” – Bí thư Trường cho biết.
Bao đời nay, người dân Kỳ Lạc đã quen với lối sống tự cung tự cấp là chính, bởi họ ít có điều kiện giao thương với bên ngoài. Ngọn gió đổi mới đến với Kỳ Lạc bắt đầu từ chủ trương phát triển kinh tế vườn rừng. Tuy có muộn và quá trình triển khai gặp một số khó khăn trong thay đổi tư duy của người dân nhưng bước đầu khẳng định đây sẽ là hướng giúp vùng lam sơn chướng khí này đổi sắc thay da. Người dân Kỳ Lạc từng bước biết phát huy lợi thế vốn có, tập trung chuyển dịch cơ cấu kinh tế, xác định phát triển kinh tế lâm nghiệp gắn với bảo vệ rừng là mũi nhọn để tăng thu nhập, xoá đói, giảm nghèo. Cách đây 4 năm, xã đã hoàn thành việc giao đất, giao rừng đến từng hộ dân, tạo điều kiện cho người nông dân yên tâm đầu tư phát triển kinh tế vườn rừng, phát triển được một số mô hình kinh tế tổng hợp. Đi đầu trong phong trào này là mô hình hộ gia đình ông Nguyễn Xuân Dừng ở xóm Lạc Thanh.
Khu vườn rừng của ông Dừng nằm sát ngay chân núi, cách địa phận xã Ngư Hoá, huyện Tuyên Hoá (Quảng Bình) đúng một ngọn núi trong dãy Hoành Sơn Quan. Là một thương binh hạng 4/4, sau gần 14 năm quân ngũ, năm 1983, ông Dừng phục viên về sinh sống tại đây, và chí hướng làm giàu từ đất rừng được manh nha từ đó. Cây chủ lực thích hợp thổ những vùng đất được ông chọn là cây tiêu, và chăn nuôi bò đàn là hướng đi chính được ông Dừng lựa chọn.
 |
| Chăn nuôi dê đàn - thế mạnh của người dân Kỳ Lạc. |
“Ngày tui trở về địa phương, nơi đây còn là vùng rừng thiêng nước độc ít người qua. Do không có vốn đầu tư nên gia đình tui phải áp dụng phương thức “lấy ngắn nuôi dài” để làm trang trại. Sở dĩ tui chọn trồng cây tiêu và nuôi bò bởi sản phẩm đầu ra dễ tiêu thụ trong điều kiện giao thông cách trở” – ông Dừng tâm sự.
Nguồn vốn tích cóp từ làm trang trại, ông Dừng đầu tư trồng gần 1000 gốc gió trầm, hơn 1000 gốc mây tắt trên diện tích 1,2ha rừng sản xuất. Năm 2005, gia đình ông nhận thêm 10ha rừng, trồng mới 5ha thông dự án Việt Đức và 5ha keo tràm. Năm 2009, rừng keo của ông cho thu hoạch hơn 200 triệu đồng, còn 5ha thông hiện nay nếu thực hiện việc tỉa thưa sẽ cho thu nhập khoảng 50 triệu đồng/ha. Thu nhập từ vườn rừng giúp vợ chồng ông Dừng xây nhà, dựng cửa khang trang và nuôi con ăn học trưởng thành.
Bên cạnh các mô hình kinh tế lâu năm như của ông Dừng, một loạt mô hình knh tế trang trại mới hình thành vài năm gần đây đang mở ra hướng đi mới cho người dân Kỳ Lạc, mô hình của gia đình anh Võ Trọng Đoàn ở xóm Lạc Vinh là một điển hình. Cũng là một người lính kỹ thuật có 4 năm gắn bó với núi rừng Tây Nguyên, trở về địa phương làm đủ nghề kiếm sống những cái nghèo cứ đeo bám, cách đây 4 năm, thực hiện chủ trương xoá bỏ vườn tạp, phát triẻn kinh tế vườn đồi của xã, anh Đoàn mạnh dạn vay vốn đầu tư cải tạo 2ha vườn tạp của gia đình trồng tiêu và các loại cây ăn quả.
Kinh nghiệm tích cóp được từ những ngày còn trong quân ngũ trên cao nguyên đất đỏ được Đoàn ứng dụng thành công vào mô hình của mình. Hiện 2ha vườn của Đoàn cho thu nhập bình quân một năm đạt trên 70 triệu đồng, cọng với 5ha rừng keo đang kỳ khép tán hứa hẹn một tương lai no ấm. Hai năm nay, Đoàn là người đầu tiên ở Kỳ Lạc lên Hương Sơn mua một cặp hươu về nuôi, mỗi năm anh thu 2 cặp nhung và 1 con hươu con, mở ra một hướng làm ăn mới khá hiệu quả cho người dân nơi đây.
Trao đổi về vấn đề này, Chủ tịch UBND xã Hoàng Văn Báu cho biết, triển khai nghị quyết của cấp uỷ về khai thác tiềm năng đất rừng, người dân Kỳ Lạc đã nhanh chóng vào cuộc. Là xã thuộc diện 135 nên người dân Kỳ Lạc được hưởng các nguồn vốn dự án 327 và 661 hỗ trợ về giống, nên chủ trương phát triển cây lâm nghiệp thành mũi nhọn nhanh chóng được triển khai.
Từ năm 2005 đến nay, toàn xã trồng mới hơn một ngàn héc-ta rừng nguyên liệu, nâng tổng số rừng trồng lên 4.200ha. Tổng thu nhập từ rừng nguyên liệu đạt trên 1,2 tỷ đồng, toàn xã xây dựng được trên 40 mô hình trang trại trồng rừng diện tích trên 15ha, hơn 450 mô hình trồng rừng từ 4-5ha. Bên cạnh chú trọng phát triển các loại cây lâm nghiệp, việc tập trung khai thác tiềm năng lợi thế đất rừng để trồng các loại cây ngắn ngày cũng có nhiều khả quan. Ngoài một số cây trồng truyền thống như lạc, đậu, đã có một số cây mới xuất hiện trên đất Kỳ Lạc, điển hình là cây cao su và cây sắn nguyên liệu. Năm 2009, xã chuyển giao hơn 700ha đất rừng sản xuất cho Nông trường cao su và công ty lâm nghiệp để trồng rừng nguyên liệu, hơn 200ha trồng sắn cung cấp cho nhà máy sản xuất bột ngọt Vedan, góp phần giải quyết việc làm cho con em trong xã.
 |
| Kiên cố hoá hệ thống giao thông - điều kiện quan trọng để Kỳ Lạc phát triển! |
“Gần chục cây số đường rừng từ xã Kỳ Lâm về Kỳ Lạc trơ lơ đá hộc, nhão nhoét bùn lầy bao đời nay vẫn là nỗi ám ảnh của người dân Kỳ Lạc, là lực cản đối với sự phát triển của xã. Chính vì thế, dự án rải nhựa con đường này với tổng mức đầu tư 82 tỷ đồng, đến cuối tháng 6 này bàn giao 5km đầu tiên và theo tiến độ đến tháng 6-2011 hoàn thành sẽ mở ra cho Kỳ Lạc nhiều triển vọng trên tất cả các lĩnh vực đời sống” - Chủ tịch Hoàng Văn Báu chia tay tôi bằng một cái nhìn lạc quan. Niềm lạc quan ấy hoàn toàn có cơ sở khi yếu tố quan trọng nhất trong bốn mục tiêu xây dựng hạ tầng cơ sở là "điện, đường, trường, trạm" ở nơi núi cao rừng thẳm này sắp hoàn thành.
