Trong bài viết đăng ngày 26/7 về các tỷ phú USD Việt Nam trên Forbes, hãng thông tấn Nga TASS chỉ ra một điểm chung đáng chú ý rằng cả 8 doanh nhân trong danh sách đều từng có giai đoạn học tập, sinh sống hoặc kinh doanh gắn với Liên Xô cũ và Nga.
Theo TASS, sự gắn bó này thể hiện dưới nhiều hình thức khác nhau. Có người từng học tập tại Moskva, Kiev hoặc Belarus, có người khởi nghiệp tại Đông Âu sau khi Liên Xô tan rã, cũng có người bắt đầu hoạt động kinh doanh thông qua thị trường Nga và các nước thuộc Liên Xô cũ. Dù hiện hoạt động trong nhiều lĩnh vực như bất động sản, ngân hàng, thép, hàng không hay hàng tiêu dùng, họ đều có một giai đoạn trong sự nghiệp gắn với khu vực này.
Đứng đầu danh sách vẫn là ông Phạm Nhật Vượng, Chủ tịch Vingroup, với khối tài sản khoảng 32,8 tỷ USD theo dữ liệu Forbes mới nhất. Theo TASS, ông từng học tại Viện Thăm dò Địa chất Moskva trước khi sang Kharkiv (Ukraine ngày nay) khởi nghiệp với số vốn khoảng 10.000 USD.
Từ thương hiệu mì ăn liền Mivina, Technocom phát triển thành một trong những doanh nghiệp thực phẩm lớn tại Ukraine trước khi được Nestlé mua lại. Sau đó, ông trở về Việt Nam xây dựng Vingroup - tập đoàn hiện hoạt động trong nhiều lĩnh vực như bất động sản, du lịch, giáo dục, y tế, công nghệ và sản xuất ô tô điện.
TASS cho biết năm nay là lần đầu hệ sinh thái Vingroup có 3 đại diện góp mặt trong danh sách Forbes, gồm ông Phạm Nhật Vượng, bà Phạm Thu Hương và bà Phạm Thúy Hằng. Bà Phạm Thu Hương từng học Luật quốc tế tại Đại học Quốc gia Kiev, trong khi bà Phạm Thúy Hằng theo học chuyên ngành tiếng Nga tại Đại học Quốc gia Hà Nội.
Bà Nguyễn Thị Phương Thảo, Chủ tịch Sovico Group, bắt đầu kinh doanh hàng tiêu dùng giữa Liên Xô và nhiều thị trường ở châu Âu, châu Á trong thời gian học tại Học viện Kinh tế Quốc dân Plekhanov ở Moskva. Đến năm 1991, bà kiếm được 1 triệu USD đầu tiên, làm vốn để mở rộng hoạt động xuất nhập khẩu giữa Việt Nam và Nga trước khi phát triển Sovico Group và tham gia thành lập Vietjet Air.
Ngoài ra, ông Nguyễn Đăng Quang, Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Masan, tốt nghiệp Khoa Vật lý của Đại học Quốc gia Belarus, sau đó học quản trị kinh doanh tại Moskva và bảo vệ luận án tiến sĩ tại Belarus. Tuy nhiên, theo biến động dữ liệu mới nhất, ông Nguyễn Đăng Quang tạm rời bảng xếp hạng các tỷ phú sau khi tài sản giảm xuống dưới 1 tỷ USD (dù trước đó vẫn nằm trong danh sách 8 người được TASS thống kê).
Trong khi đó, ông Hồ Hùng Anh, chủ tịch HĐQT Techcombank, từng học tại Đại học Bách khoa Kiev trước khi kinh doanh tại Nga. Hoạt động kinh doanh ban đầu của hai doanh nhân tập trung vào lĩnh vực thực phẩm trước khi mở rộng sang nhiều ngành nghề khác.
Đối với ông Trần Đình Long, Chủ tịch Hòa Phát, dù không học tập tại Liên Xô nhưng những bước đi kinh doanh đầu tiên của ông vào đầu thập niên 1990 lại gắn với việc nhập khẩu phụ tùng xe tải và thiết bị công nghiệp từ các nước thuộc Liên Xô cũ trước khi phát triển Hòa Phát thành doanh nghiệp sản xuất thép hàng đầu Việt Nam.
Thành viên mới nhất của danh sách là ông Ngô Chí Dũng, Chủ tịch HĐQT VPBank. Ông tốt nghiệp Viện Thăm dò Địa chất Moskva năm 1992 và khoảng một thập kỷ sau bảo vệ thành công luận án tiến sĩ kinh tế tại Nga.
Theo TASS, điểm chung của 8 tỷ phú USD Việt Nam phản ánh dấu ấn của một thế hệ doanh nhân từng học tập, làm việc hoặc kinh doanh gắn với Liên Xô cũ và Nga. Trong nhiều thập niên, Việt Nam và Liên Xô triển khai các chương trình hợp tác đào tạo quy mô lớn, đưa nhiều sinh viên Việt Nam sang học tập. Sau khi Liên Xô tan rã, một bộ phận lưu học sinh tiếp tục sinh sống hoặc kinh doanh tại Nga và một số nước Đông Âu trước khi trở về Việt Nam phát triển doanh nghiệp.
