Thay vì tìm mua một chiếc laptop mới, em Hoàng Thị Lan ở xã Cẩm Xuyên đang dành thời gian tham khảo các mẫu máy đã qua sử dụng. Với nhu cầu chủ yếu phục vụ học tập, việc lựa chọn một chiếc máy cũ có bảo hành giúp em giảm đáng kể chi phí trong bối cảnh giá thiết bị và linh kiện điện tử tăng cao.
“Nhu cầu của em không cần laptop có cấu hình quá cao. Trong khi đó, mua một chiếc máy mới sẽ tốn khá nhiều chi phí. Với khoảng 7 triệu đồng, em có thể mua được một chiếc Dell đã qua sử dụng, còn bảo hành và đáp ứng được nhu cầu học tập. Nếu mua máy mới có cấu hình tương đương thì chi phí cao hơn gần 5 triệu đồng” - em Hoàng Thị Lan chia sẻ.
Không chỉ học sinh, sinh viên, nhiều người đã đi làm cũng phải tính toán kỹ hơn khi máy tính xuống cấp hoặc không còn đáp ứng yêu cầu công việc. Thay vì dễ dàng quyết định mua mới hay nâng cấp như trước, chi phí đầu tư đang trở thành yếu tố khiến người dùng phải cân nhắc giữa nhu cầu sử dụng và khả năng tài chính.
Làm việc tại Công ty CP Công nghệ PAAN (phường Thành Sen), chị Hoàng Thị Kim Dung đã sử dụng chiếc laptop hiện tại khoảng 5 năm. Thiết bị ngày càng chậm khi phải xử lý nhiều ứng dụng cùng lúc, ảnh hưởng đến tiến độ công việc. Chị đang cân nhắc thay máy mới. Tuy nhiên, một mẫu máy phù hợp với nhu cầu công việc hiện có giá khoảng 22 - 25 triệu đồng, cao hơn đáng kể so với mức khoảng 18 triệu đồng vào đầu năm 2025.
Chị Dung cho biết: “Máy đã dùng khoảng 5 năm nên tốc độ xử lý không còn như trước, đôi lúc ảnh hưởng đến công việc. Tôi đang tính đổi máy, nhưng giá hiện nay cao hơn trước khá nhiều nên cũng phải cân nhắc kỹ".
Tại thị trường Hà Tĩnh, tác động của giá linh kiện tăng cũng đã rõ hơn qua hoạt động kinh doanh của các cửa hàng máy tính. Anh Trần Quốc Hùng, Giám đốc Công ty TNHH Dịch vụ và Công nghệ Tin học Sao Vàng (phường Thành Sen) cho hay: "So với tháng 10/2025, giá một số linh kiện đã tăng mạnh, có loại tăng gấp 2-3 lần. Chẳng hạn, RAM desktop Kingston Fury Beast 16GB từ hơn 1 triệu đồng nay đã lên trên 3 triệu đồng; RAM DDR4 bus 3200 MHz từ dưới 1 triệu đồng tăng lên hơn 2,3 triệu đồng; SSD NVMe 256GB từ dưới 1 triệu đồng nay gần 2 triệu đồng.
Giá linh kiện tăng trong khi nguồn cung hạn chế. Nhiều thời điểm muốn nhập hàng phải chấp nhận giá cao. Vì vậy, chúng tôi tìm thêm những máy tính đã qua sử dụng, chất lượng tốt để phục vụ khách hàng. Với máy mới, chúng tôi chủ yếu đặt hàng theo nhu cầu và cấu hình cụ thể của khách để chủ động hơn về nguồn hàng và chi phí”.
Từ thực tế kinh doanh tại Hà Tĩnh có thể thấy, biến động giá linh kiện không chỉ tác động đến giá bán cuối cùng mà còn làm thay đổi cách các cửa hàng tổ chức nguồn hàng. Khi chi phí đầu vào tăng và khó dự đoán, việc nhập theo nhu cầu là cách hạn chế tồn kho, đồng thời vẫn đáp ứng được những cấu hình cụ thể của khách hàng.
Đáng chú ý, diễn biến giá linh kiện tại thị trường trong nước không phải là hiện tượng riêng lẻ mà xuất phát từ những thay đổi trong ngành công nghệ toàn cầu. Sự bùng nổ của AI đang kéo theo nhu cầu lớn về bộ nhớ và năng lực lưu trữ phục vụ các trung tâm dữ liệu. Trước nhu cầu này, các nhà sản xuất chip có xu hướng tập trung nhiều hơn vào những dòng sản phẩm giá trị cao như HBM và DRAM dành cho máy chủ AI, khiến nguồn cung cho các thiết bị điện tử phổ thông chịu thêm sức ép.
Trong khi năng lực sản xuất chưa thể đáp ứng ngay sự dịch chuyển của nhu cầu, giá chip nhớ đã bước vào chu kỳ tăng từ quý III/2025 và tăng mạnh từ cuối năm 2025. Sang năm 2026, đà tăng tiếp tục duy trì, dù tốc độ đã có dấu hiệu chậm lại. Một số phân tích thị trường dự báo giá DRAM dành cho máy chủ trong quý III/2026 có thể tăng khoảng 13–18% so với quý II. Do đó, áp lực về nguồn cung vẫn được dự báo tiếp diễn khi các nhà sản xuất tiếp tục ưu tiên những dòng chip phục vụ AI và trung tâm dữ liệu.
Tuy nhiên, “cơn sốt” AI không đồng nghĩa với việc tất cả linh kiện máy tính đều tăng giá. Tác động lớn hơn nằm ở sự thay đổi trong cách ngành bán dẫn phân bổ năng lực sản xuất và nguồn cung. Khi các dòng chip phục vụ AI được ưu tiên, những sản phẩm dành cho thị trường phổ thông có thể chịu tác động khác nhau, từ đó từng bước ảnh hưởng đến giá thành máy tính và chi phí nâng cấp thiết bị của người dùng.
Khi nhu cầu phần cứng phục vụ AI tiếp tục tăng, thị trường máy tính cá nhân sẽ phải thích ứng với những thay đổi về nguồn cung và giá linh kiện, đặc biệt là chip nhớ. Từ một cuộc đua công nghệ ở quy mô toàn cầu, “cơn sốt” AI đang dần tạo ra những tác động cụ thể hơn trong đời sống.
Với người dùng Hà Tĩnh, điều đó có thể được cảm nhận qua giá một chiếc máy tính, chi phí nâng cấp, thay mới thiết bị. Những lựa chọn tưởng như rất riêng của mỗi người nhưng lại chịu ảnh hưởng từ những chuyển động lớn của ngành công nghệ toàn cầu.
