Đền thờ Chế Thắng phu nhân Nguyễn Thị Bích Châu trước lễ giỗ lần thứ 647

(Baohatinh.vn) - Hằng năm, vào các ngày 11-12/2 âm lịch, TX Kỳ Anh (Hà Tĩnh) sẽ tổ chức lễ giỗ Chế Thắng phu nhân Nguyễn Thị Bích Châu để tưởng nhớ, tri ân công đức của bà đối với dân tộc.

17.jpg
Đền thờ Chế Thắng phu nhân Nguyễn Thị Bích Châu tọa lạc tại xã Kỳ Ninh, thị xã Kỳ Anh, cách Quốc lộ 1 khoảng 18 km về phía Đông. Đền còn có nhiều tên gọi khác là đền Hải Khẩu, đền Bà Hải hoặc đền Chế Thắng phu nhân.
bich chau.jpeg
Đền thờ Chế Thắng phu nhân Nguyễn Thị Bích Châu được xây dựng trên một cồn cát rất rộng vào thế kỷ XIV, bao gồm khu cổng chính với đền miếu ông Quan Tả, nhà Quan Tả và tam quan.
AG7A0489.jpg
Khu vực điện thờ chính của đền bao gồm ba tòa: thượng điện, trung điện và hạ điện được kết nối với nhau theo kiểu chữ công.
AG7A0476.jpg
Từ tổng thể đến chi tiết, Đền thờ Chế Thắng phu nhân Nguyễn Thị Bích Châu được thiết kế cầu kỳ và công phu. Hình “lưỡng long chầu nguyệt” ở khu nhà hạ điện, bức hoành phi được sơn son thếp vàng đề chữ “Thánh Đức Lưu Phương” ở gian giữa vừa đẹp, cầu kỳ lại rất hoành tráng nhằm tưởng nhớ và ca ngợi công đức của Quý phi Nguyễn Thị Bích Châu.
AG7A0479.jpg
AG7A0500.jpg
AG7A0486.jpg
Trải qua thời gian cùng với sự biến thiên của lịch sử, ngôi đền vẫn giữ được vẻ cổ kính, linh thiêng và trở thành địa chỉ du lịch tâm linh của du khách. Năm 1991, đền thờ được Bộ Văn hóa - Thông tin công nhận Di tích lịch sử và Danh lam thắng cảnh cấp quốc gia.
AG7A0467 copy.jpg
Vào ngày 11-12/2 (âm lịch) hằng năm, du khách thập phương lại tấp nập đến Đền thờ Chế Thắng phu nhân Nguyễn Thị Bích Châu dâng hương, tế lễ tưởng nhớ ngày mất của bà và cầu mong sức khỏe, bình an dành cho gia đình.
AG7A0495.jpg
Các hoạt động chính của lễ giỗ bao gồm: dâng hoa, dâng hương tại đền Eo Bạch ngày 19/3; dâng hoa, dâng hương tại Đền thờ Chế Thắng phu nhân ngày 20/3; các nghi lễ truyền thống: hầu văn, yết gà, tế lợn, thụ lộc tối 20/3. Hoạt động thả hoa đăng và bắn pháo hoa sẽ diễn ra ở đền Eo Bạch - nơi thờ tự Chế Thắng phu nhân ở xã Kỳ Lợi vào tối 18/3 và tại Đền thờ Chế thắng phu nhân ở xã Kỳ Ninh vào tối 20/3. Bên cạnh đó là các hoạt động văn hóa, văn nghệ diễn ra từ 13/3-20/3.
AG7A0425-2.jpeg
Khu vực bên ngoài đường dẫn vào khu di tích đã được trang trí cờ Tổ quốc và được vệ sinh sạch sẽ để tạo mĩ quan khi du khách thập phương tới đây tham gia dự lễ.
AG7A0458.jpg
AG7A0459.jpg
AG7A0463.jpg
Tại khu vực cầu và bến thả hoa đăng cũng đã được cắm hàng trăm lá cờ hội ở các lối đi.

Theo sử sách, Chế Thắng phu nhân Nguyễn Thị Bích Châu (? - 1377) tên thật là Nguyễn Cơ, tự Bích Châu, quê ở xã Bảo Lộc (Hải Hậu, Nam Định). Bà là con gái của vị đại thần họ Nguyễn rất mực thanh liêm và bà Phạm phu nhân. Từ nhỏ cho đến khi trưởng thành, bà Bích Châu được cha mẹ dạy dỗ chu đáo về văn chương, đạo lý và võ thuật, cung kiếm. Khi lớn lên xinh đẹp, thông minh, bà được vua Trần Duệ Tông tuyển vào cung, sau này phong làm quý phi và rất được nhà vua sủng ái.

Là người thông tuệ, lại luôn lo lắng cho sự an nguy xã tắc, trong bối cảnh đất nước còn nhiều rối ren, chính sự chưa yên, lòng dân bất ổn, bà Bích Châu đã dâng vua Trần Duệ Tông (1336 – 1377) bản “Kê minh thập sách” gồm 10 điều trị nước an dân, đến nay vẫn còn giá trị.

Năm 1377, biên giới phía Nam Đại Việt bị giặc quấy rối, vua Trần Duệ Tông đem quân đi đánh Chiêm Thành, bà xin đi theo để hộ giá. Trên đường chinh phạt, do bị trúng kế của quân địch, các viên tướng của nhà vua lần lượt tử trận, khi đó bà Bích Châu đã thân chinh đứng ra chỉ huy đạo quân bảo vệ nhà vua. Không may bà bị trúng mũi tên tẩm độc, vết thương quá nặng, bà trút hơi thở vào giờ Tý, ngày 11/2/1377 (Đinh Tỵ).

Linh cữu Quý phi Bích Châu được đưa về Thăng Long theo đường biển. Tuy nhiên, đến cửa biển xã Kỳ Ninh (TX Kỳ Anh) ngày nay thì gặp mưa to gió lớn, không thể đi tiếp được, vua Trần Phế Đế (người kế vị vua Trần Duệ Tông vừa mất) liền xuống chiếu cho quan quân an táng linh cữu của bà tại đây và lập miếu để Nhân dân thờ phụng, hương khói.

Năm 1470, vua Lê Thánh Tông đi đánh giặc Chiêm Thành, đến cửa biển Kỳ Ninh phát hiện ngôi miếu, biết được câu chuyện đánh giặc của bà Bích Châu, đã đề tặng bốn chữ “Nữ trung hào kiệt” dán lên bài vị và làm lễ cầu mong hương linh quý phi trợ sức. Sau khi thắng trận trở về, vua Lê Thánh Tông hạ chiếu lập đền, cấp ruộng tế và người trông coi, sắc phong cho bà là Chế Thắng. Kể từ đó, đền được gọi là Chế Thắng phu nhân Nguyễn Thị Bích Châu.

Chủ đề Đời sống văn hóa

Đọc thêm

Chuyện về làng gốm ven sông Ngàn Sâu

Chuyện về làng gốm ven sông Ngàn Sâu

Làng Cẩm Trang xưa thuộc xã Mai Hoa (Hà Tĩnh) từng nổi tiếng với nghề làm gốm. Đến nay, nghề xưa không còn nhưng dấu ấn về làng nghề được kể tiếp qua hiện vật cũ được lưu giữ.
Nếp xưa trong những khu vườn quê

Nếp xưa trong những khu vườn quê

Giữa nhịp sống hôm nay, những khu vườn ở làng quê Hà Tĩnh vẫn là nơi người ta tìm về để chạm vào ký ức, giữ gìn nếp nhà và nuôi dưỡng những giá trị bền sâu của đời sống văn hóa.
Hành trình tìm “đường sáng”

Hành trình tìm “đường sáng”

Không nhìn thấy ánh sáng, nhưng anh Nguyễn Đình Tiến chưa bao giờ ngừng đi tìm ánh sáng cho cuộc đời mình. Từ một tai nạn nghiệt ngã cướp đi thị lực, anh đã kiên cường bước qua bóng tối bằng sự học bền bỉ, miệt mài lao động để trở thành một cán bộ hội tận tâm, một người truyền cảm hứng.
Trò chuyện cùng nhạc sĩ “Gửi người em Hà Tĩnh”

Trò chuyện cùng nhạc sĩ “Gửi người em Hà Tĩnh”

Phạm Tôn Tẫn (SN 1989, quê xã Hương Sơn, Hà Tĩnh) là tác giả của nhiều ca khúc nổi tiếng và là giám đốc âm nhạc của nhiều chương trình nghệ thuật, sự kiện lớn trong nước và cả nước ngoài. Nhân dịp anh về quê, chuẩn bị cho một dự án bảo tồn dân ca ví, giặm, PV Báo và phát thanh, truyền hình Hà Tĩnh đã có cuộc trò chuyện cùng anh.
Về nơi rau “xước tí da” thơm ba quãng đồng

Về nơi rau “xước tí da” thơm ba quãng đồng

Ở tổ dân phố La Xá (phường Hà Huy Tập, tỉnh Hà Tĩnh) người dân nơi đây đã vun trồng nên một vùng rau gia vị an toàn, bền bỉ, mang lại sinh kế ổn định và niềm tin vào cách làm nông nghiệp sạch.
Cửa biển - những dấu ấn văn hóa Hà Tĩnh

Cửa biển - những dấu ấn văn hóa Hà Tĩnh

Có những nơi trên bản đồ không chỉ được xác định bằng tọa độ địa lý, mà còn được nhận diện bằng ký ức và tâm thức. Cửa biển, với người Hà Tĩnh, là một không gian như thế.
Nâng tầm di sản văn hóa Hà Tĩnh

Nâng tầm di sản văn hóa Hà Tĩnh

Năm 2025 ghi dấu ấn về những nỗ lực bền bỉ của ngành VH-TT&DL trong bảo tồn, phát huy di sản. Từ những lễ kỷ niệm lớn, công trình tu bổ di tích quy mô đến việc gìn giữ di sản phi vật thể, mạch nguồn văn hóa Hà Tĩnh tiếp tục được nối dài, trở thành sức mạnh nội sinh cho phát triển.
"Mang tri thức trở về đóng góp cho quê hương"

"Mang tri thức trở về đóng góp cho quê hương"

Từ môi trường khoa học quốc tế, Tiến sĩ Nguyễn Duy Duy đang miệt mài góp phần kết nối Việt Nam và Australia bằng tri thức, như một cách để những giá trị ấy “trở về” với quê hương Hà Tĩnh.
Kẹo cu đơ Hà Tĩnh - Đi mô cũng nhớ về

Kẹo cu đơ Hà Tĩnh - Đi mô cũng nhớ về

Kẹo cu đơ Hà Tĩnh – món quà dân dã với vị ngọt mật mía, lạc bùi, gừng cay – không chỉ là đặc sản OCOP mà còn là ký ức, nỗi nhớ theo người xa quê khắp muôn phương.
Hương trầu - hồn quê

Hương trầu - hồn quê

Giữa nhịp sống hiện đại, ở Hà Tĩnh vẫn còn những nếp sống, phong tục lặng lẽ neo lại trong đời sống người dân. Phong tục ăn trầu không chỉ là thói quen mà còn gửi gắm lời chào, mở đầu câu chuyện, thể hiện đạo nghĩa trong những dịp lễ trọng.
Thành Sen - tầm vóc mới của trái tim đô thị Hà Tĩnh

Thành Sen - tầm vóc mới của trái tim đô thị Hà Tĩnh

Từ vùng đất giàu trầm tích lịch sử, phường Thành Sen đang chuyển mình mạnh mẽ với những công trình khang trang, hiện đại, có tính biểu tượng cao, góp phần khẳng định vị thế đô thị trung tâm Hà Tĩnh.
Về Phúc Trạch, "chạm" vào nghề hương trầm truyền thống

Về Phúc Trạch, "chạm" vào nghề hương trầm truyền thống

Phúc Trạch (Hà Tĩnh)- làng nghề gắn liền với những cây dó trầm, cũng là nơi làm nên những nén hương trầm truyền thống. Những ngày cuối năm, làng quê này lại rộn ràng hơn khi nghề làm hương trầm bước vào mùa tất bật nhất.