(Baohatinh.vn) - Hằng năm, vào các ngày 11-12/2 âm lịch, TX Kỳ Anh (Hà Tĩnh) sẽ tổ chức lễ giỗ Chế Thắng phu nhân Nguyễn Thị Bích Châu để tưởng nhớ, tri ân công đức của bà đối với dân tộc.
Đền thờ Chế Thắng phu nhân Nguyễn Thị Bích Châu tọa lạc tại xã Kỳ Ninh, thị xã Kỳ Anh, cách Quốc lộ 1 khoảng 18 km về phía Đông. Đền còn có nhiều tên gọi khác là đền Hải Khẩu, đền Bà Hải hoặc đền Chế Thắng phu nhân.Đền thờ Chế Thắng phu nhân Nguyễn Thị Bích Châu được xây dựng trên một cồn cát rất rộng vào thế kỷ XIV, bao gồm khu cổng chính với đền miếu ông Quan Tả, nhà Quan Tả và tam quan.Khu vực điện thờ chính của đền bao gồm ba tòa: thượng điện, trung điện và hạ điện được kết nối với nhau theo kiểu chữ công.Từ tổng thể đến chi tiết, Đền thờ Chế Thắng phu nhân Nguyễn Thị Bích Châu được thiết kế cầu kỳ và công phu. Hình “lưỡng long chầu nguyệt” ở khu nhà hạ điện, bức hoành phi được sơn son thếp vàng đề chữ “Thánh Đức Lưu Phương” ở gian giữa vừa đẹp, cầu kỳ lại rất hoành tráng nhằm tưởng nhớ và ca ngợi công đức của Quý phi Nguyễn Thị Bích Châu.
Trải qua thời gian cùng với sự biến thiên của lịch sử, ngôi đền vẫn giữ được vẻ cổ kính, linh thiêng và trở thành địa chỉ du lịch tâm linh của du khách. Năm 1991, đền thờ được Bộ Văn hóa - Thông tin công nhận Di tích lịch sử và Danh lam thắng cảnh cấp quốc gia.
Vào ngày 11-12/2 (âm lịch) hằng năm, du khách thập phương lại tấp nập đến Đền thờ Chế Thắng phu nhân Nguyễn Thị Bích Châu dâng hương, tế lễ tưởng nhớ ngày mất của bà và cầu mong sức khỏe, bình an dành cho gia đình.Các hoạt động chính của lễ giỗ bao gồm: dâng hoa, dâng hương tại đền Eo Bạch ngày 19/3; dâng hoa, dâng hương tại Đền thờ Chế Thắng phu nhân ngày 20/3; các nghi lễ truyền thống: hầu văn, yết gà, tế lợn, thụ lộc tối 20/3. Hoạt động thả hoa đăng và bắn pháo hoa sẽ diễn ra ở đền Eo Bạch - nơi thờ tự Chế Thắng phu nhân ở xã Kỳ Lợi vào tối 18/3 và tại Đền thờ Chế thắng phu nhân ở xã Kỳ Ninh vào tối 20/3. Bên cạnh đó là các hoạt động văn hóa, văn nghệ diễn ra từ 13/3-20/3.
Khu vực bên ngoài đường dẫn vào khu di tích đã được trang trí cờ Tổ quốc và được vệ sinh sạch sẽ để tạo mĩ quan khi du khách thập phương tới đây tham gia dự lễ.
Tại khu vực cầu và bến thả hoa đăng cũng đã được cắm hàng trăm lá cờ hội ở các lối đi.
Theo sử sách, Chế Thắng phu nhân Nguyễn Thị Bích Châu (? - 1377) tên thật là Nguyễn Cơ, tự Bích Châu, quê ở xã Bảo Lộc (Hải Hậu, Nam Định). Bà là con gái của vị đại thần họ Nguyễn rất mực thanh liêm và bà Phạm phu nhân. Từ nhỏ cho đến khi trưởng thành, bà Bích Châu được cha mẹ dạy dỗ chu đáo về văn chương, đạo lý và võ thuật, cung kiếm. Khi lớn lên xinh đẹp, thông minh, bà được vua Trần Duệ Tông tuyển vào cung, sau này phong làm quý phi và rất được nhà vua sủng ái.
Là người thông tuệ, lại luôn lo lắng cho sự an nguy xã tắc, trong bối cảnh đất nước còn nhiều rối ren, chính sự chưa yên, lòng dân bất ổn, bà Bích Châu đã dâng vua Trần Duệ Tông (1336 – 1377) bản “Kê minh thập sách” gồm 10 điều trị nước an dân, đến nay vẫn còn giá trị.
Năm 1377, biên giới phía Nam Đại Việt bị giặc quấy rối, vua Trần Duệ Tông đem quân đi đánh Chiêm Thành, bà xin đi theo để hộ giá. Trên đường chinh phạt, do bị trúng kế của quân địch, các viên tướng của nhà vua lần lượt tử trận, khi đó bà Bích Châu đã thân chinh đứng ra chỉ huy đạo quân bảo vệ nhà vua. Không may bà bị trúng mũi tên tẩm độc, vết thương quá nặng, bà trút hơi thở vào giờ Tý, ngày 11/2/1377 (Đinh Tỵ).
Linh cữu Quý phi Bích Châu được đưa về Thăng Long theo đường biển. Tuy nhiên, đến cửa biển xã Kỳ Ninh (TX Kỳ Anh) ngày nay thì gặp mưa to gió lớn, không thể đi tiếp được, vua Trần Phế Đế (người kế vị vua Trần Duệ Tông vừa mất) liền xuống chiếu cho quan quân an táng linh cữu của bà tại đây và lập miếu để Nhân dân thờ phụng, hương khói.
Năm 1470, vua Lê Thánh Tông đi đánh giặc Chiêm Thành, đến cửa biển Kỳ Ninh phát hiện ngôi miếu, biết được câu chuyện đánh giặc của bà Bích Châu, đã đề tặng bốn chữ “Nữ trung hào kiệt” dán lên bài vị và làm lễ cầu mong hương linh quý phi trợ sức. Sau khi thắng trận trở về, vua Lê Thánh Tông hạ chiếu lập đền, cấp ruộng tế và người trông coi, sắc phong cho bà là Chế Thắng. Kể từ đó, đền được gọi là Chế Thắng phu nhân Nguyễn Thị Bích Châu.
Lễ kỷ niệm 515 năm ngày mất của Tiến sĩ Hà Công Trình nhằm tôn vinh cuộc đời và đóng góp của danh nhân khoa bảng, góp phần giữ gìn truyền thống văn hóa của vùng đất Tùng Lộc (Hà Tĩnh).
Trên vùng đất Hà Tĩnh, lễ hội truyền thống là nơi lưu giữ ký ức cộng đồng, bồi đắp bản sắc làng quê và được tiếp nối qua nhiều thế hệ nhờ những người lặng lẽ giữ “lửa" di sản.
Trải qua hàng trăm năm, chùa Tượng Sơn (xã Sơn Giang, Hà Tĩnh) không chỉ là chốn tu hành, chiêm bái mà còn lưu giữ nhiều câu chuyện gắn với Đại danh y Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác.
Ẩn mình giữa non thiêng, chùa Am (xã Đức Thọ, Hà Tĩnh) không chỉ gắn với nhiều huyền sử ý nghĩa mà còn mê hoặc bởi kiến trúc “thuyền Bát Nhã” độc đáo, mang theo những giá trị văn hóa quê hương núi Hồng, sông La.
Sở hữu vẻ đẹp nên thơ từ tán rừng xanh mát và mặt hồ phẳng lặng, điểm du lịch Suối Tiên - hồ Thiên Tượng (phường Bắc Hồng Lĩnh) được ví như một “Đà Lạt thu nhỏ” giữa lòng Hà Tĩnh.
Vào ngày Rằm tháng Giêng, tháng Bảy hay lễ, tết hằng năm, nhiều dòng họ ở xã Mai Phụ (Hà Tĩnh) tổ chức làm mâm cúng độc đáo với các thế gà bay, gà đứng.
Không chỉ ghi dấu ấn về quy mô tổ chức bài bản, lễ hội Hải Thượng Lãn Ông năm 2026 còn khơi mạch nguồn văn hóa tri ân, lan tỏa mãi trong lòng người dân Hà Tĩnh và du khách gần xa.
Lễ cầu sức khỏe, thả đèn hoa đăng tại chùa Tượng Sơn (xã Sơn Giang, Hà Tĩnh) được tổ chức nhằm tưởng nhớ công lao to lớn của Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác và cầu cho quốc thái dân an.
Dâng hương tại Khu mộ và Khu lưu niệm Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác ở các xã Hương Sơn và Sơn Giang (Hà Tĩnh), đông đảo người dân bày tỏ lòng thành kính, tri ân những đóng góp to lớn của Đại danh y đối với nền y học và văn học nước nhà.
Giữa dòng người rộn ràng đổ về các lễ hội đầu xuân Bính Ngọ ở Hà Tĩnh, hòa trong tiếng trống hội vang lên từ những làng quê ven núi, ven sông, tôi chợt nhận ra: mùa xuân của người Việt bắt đầu từ bước chân trẩy hội...
Lễ báo ân là dịp để cấp ủy, chính quyền, Nhân dân phường Nam Hồng Lĩnh (Hà Tĩnh) và con cháu họ Bùi thành kính, tưởng nhớ công ơn của quan Ngự sử Bùi Cầm Hổ đối với đất nước, Nhân dân.
Với không gian văn hóa truyền thống tôn nghiêm cùng kiến trúc đặc trưng, Văn Miếu Hà Tĩnh (phường Thành Sen) đang trở thành điểm đến lý tưởng thu hút đông đảo người dân đến chụp ảnh trong dịp đầu năm mới.
Từ biến cố gặp tai nạn, bị liệt hai chân đến thành công trong nhiều lĩnh vực, Đoàn Ngọc Chiến (xã Sơn Hồng, Hà Tĩnh) đã viết nên câu chuyện đầy cảm hứng tích cực.
Lượng người đi lễ đầu xuân tăng cao tại nhiều di tích trên địa bàn Hà Tĩnh đặt ra yêu cầu siết chặt công tác quản lý, tổ chức lễ hội theo hướng văn minh, an toàn, đúng giá trị văn hóa truyền thống.
Tháng 9/1930, ngôi nhà của cụ Mai Kính ở thôn Bùi Xá, xã Việt Xuyên là nơi diễn ra Đại hội thành lập Đảng bộ tỉnh Hà Tĩnh lần thứ nhất - sự kiện có ý nghĩa đặc biệt đánh dấu sự trưởng thành về mặt tổ chức và vai trò lãnh đạo của Đảng đối với phong trào cách mạng toàn tỉnh.
Lễ hội Tìm trâu và mở cửa rừng năm 2026 của xã Cẩm Hưng (Hà Tĩnh) là hoạt động văn hóa gắn với đời sống sản xuất của cư dân vùng sơn cước trong những ngày đầu Xuân Bính Ngọ.
Lễ khai hạ tại đền Nen (xã Việt Xuyên, tỉnh Hà Tĩnh) là điểm nhấn sinh hoạt văn hóa của người dân địa phương tưởng nhớ công lao của Uy Minh Vương Lý Nhật Quang, cầu mong cho năm mới mưa thuận gió hòa, quốc thái, dân an.
Với bề dày lịch sử hàng nghìn năm, lễ hội truyền thống gắn với các danh nhân kiệt xuất là một phần của vẻ đẹp văn hóa Hà Tĩnh. Vẻ đẹp ấy kết tinh từ bản sắc đất và người Hồng Lam.
Lễ khai hội chùa Hương Tích mở đầu năm du lịch Hà Tĩnh 2026 với phần hội đa dạng các trò chơi dân gian, giải đấu thể thao sôi nổi khiến không khí du xuân đầu năm thêm rộn ràng, vui tươi.
Lễ hội khai bút đầu Xuân Bính Ngọ do UBND phường Bắc Hồng Lĩnh (Hà Tĩnh) tổ chức tại Di tích đền Cả - Dinh đô Quan Hoàng Mười với mong muốn khơi dậy tinh thần hiếu học, tôn vinh chữ nghĩa và tri thức.
Tiến sĩ, nhà văn Trần Thị Hảo quê Hà Tĩnh, từng công tác tại Đại học Sorbonne IV (Paris, Pháp), được Chính phủ nước Pháp trao tặng nhiều giải thưởng danh giá.
Từ cậu bé chăn bò, cắt cỏ dưới chân núi Hồng Lĩnh đến một vị tướng, GS.TS Lê Hữu Song - Giám đốc Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 vẫn giữ tính chất phác của người con Hà Tĩnh. Với ông, quê hương không chỉ là ký ức mà còn là điểm tựa tinh thần để theo đuổi con đường y học hiện đại, lấy y đức làm gốc, lấy văn hóa làm nền cho hành trình cống hiến.
Trong tiến trình lịch sử, Hà Tĩnh hình thành cấu trúc làng xã gắn chặt với các dòng họ lưu dân và bản địa. Quan hệ họ tộc – thông gia – kết nghĩa không chỉ cố kết cộng đồng mà còn tạo nên những vọng tộc văn hiến, góp phần định hình diện mạo văn hóa vùng đất này.
Trong di sản văn hóa Việt Nam, Nguyễn Du không chỉ là thi hào của nỗi thương đời mà còn là người nhìn thấu cơ chế lịch sử và cấu trúc xã hội phong kiến bất ổn, đặt ra những vấn đề cho tương lai, tạo nên chiều sâu tư tưởng hiện đại cho di sản của ông.
Trước thời tiết bất thuận trong kỳ nghỉ tết Nguyên đán Bính Ngọ, nhiều khu, điểm du lịch Hà Tĩnh đã nhanh chóng có những cách làm đảm bảo cho khách du xuân thuận tiện, an toàn.
