Giếng cổ được phát hiện trên địa bàn thị trấn Cẩm Xuyên
Ông Đặng Văn Hoàng, ngụ tại khu phố 4, thị trấn Cẩm Xuyên cho biết, trong quá trình cải tạo đất vườn nhà thì thấy một chiếc giếng "lạ", nằm cách đền Cẩm Bào (còn gọi Đền Bà) khoảng 100m về phía Đông.
Giếng còn nguyên vẹn, có cấu trúc hình vuông, chiều dài mỗi cạnh 1,1 m, chiều sâu khoảng 2-3m. Thành giếng được ghép các phiến đá hộc to dày có màu đen xám; xung quanh thành và đáy được kè lát các tấm phiến gỗ sến dày, trông chắc chắn.
Cụ Đặng Văn Tư (87 tuổi), nhà ở ngay cạnh giếng cho biết, từ khi sinh ra lớn lên đã thấy chiếc giếng này, điều đặc biệt là nguồn nước dưới đáy giếng giữ mức bình thường, không cao quá và cũng không xuống thấp; tuy mực nước không sâu, lượng người dùng nhiều nhưng chưa bao giờ thấy cạn.
Phía sau giếng có một ngôi đền làng Cẩm Bào (hay còn gọi là đền Bà), mỗi khi có tế lễ dân làng lấy nước giếng rửa các đồ thờ cúng.
Theo các nhà nghiên cứu khảo cổ, đây là một trong số giếng cổ mang đậm kỹ thuật xây cất giếng cổ của người Chăm Pa vì phía Nam Hà Tĩnh từ thời Lý, Trần (thế kỷ X-XIV) là địa bàn giao thoa của nền văn hóa Chăm Pa và Đại việt.
Ngoài ra, các nhà khảo cổ còn phát hiện một hệ thống giếng cổ mang yếu tố kỹ thuật Chăm Pa ở các huyện Nghi Xuân, Kỳ Anh và Cẩm Xuyên…
Hy vọng, thời gian tới, các nhà nghiên cứu khảo cổ và văn hóa sẽ có các chuyên đề nghiên cứu sâu hơn và toàn diện hơn về hệ thống các giếng cổ này nhằm góp phần nghiên cứu, bảo tồn và phát huy những giá trị di sản về những dấu tích Chăm Pa trên vùng đất Hà Tĩnh.
