Chúng tôi không khỏi giật mình trước sự dễ dàng của lứa tuổi học sinh khi có nhu cầu tiếp cận đồ uống có cồn. Chỉ cần bước vào một tiệm tạp hóa hay siêu thị tiện lợi, học sinh có thể dễ dàng mua bia, rượu như bất kỳ người lớn nào. Không cần xuất trình giấy tờ, không ai hỏi tuổi, cũng không có bất kỳ lời nhắc nhở nào. Tất cả chỉ là sự thản nhiên trong thực hiện hoạt động mua – bán.
Phóng viên trẻ trong vai một học sinh lớp 11, tìm đến một tiệm tạp hóa trên đường Nguyễn Công Trứ, phường Thành Sen để hỏi mua sản phẩm bia. Khi “học sinh” này hỏi mua một thùng bia, người bán không hề thắc mắc, cũng không yêu cầu xuất trình bất kỳ giấy tờ nào. Giao dịch diễn ra nhanh chóng, dễ dàng như mua một chai nước ngọt.
Khi một khách hàng khác lên tiếng hỏi: “Bác vẫn bán bia cho học sinh à?” thì người bán hàng trả lời như hẳn đó là một điều vô cùng bình thường: “Mua thì bán thôi, có sao đâu”.
Tương tự tại một cơ sở thuộc hệ thống siêu thị mini uy tín toàn quốc đặt tại phường Thành Sen, một học sinh trên người còn mặc đồng phục vẫn có thể dễ dàng mua đồ uống có cồn. Dù người mua còn rõ nét non nớt, giọng nói lộ vẻ bỡ ngỡ, nhân viên vẫn thoải mái giao dịch, trao sản phẩm bia cho “khách hàng” chưa đủ 18 tuổi mà không một lời nhắc nhở. Dù có hệ thống quản lý hiện đại, nhưng không hiểu vì lý do gì, nhân viên thu ngân cũng bỏ qua bước xác minh độ tuổi.
Tại một cửa hàng bách hóa thuộc phường Trần Phú, tình huống tương tự tiếp tục lặp lại. Thấy nhân viên dễ dàng bán bia cho một học sinh, phóng viên thắc mắc: “Học sinh bây giờ mua bia bình thường thế à?”. Nhân viên cho biết: “Bên chị ai mua thì đều bán”.
Khi việc kiểm tra tuổi tác bị bỏ qua, khi lợi nhuận và sự tiện lợi được đặt lên trên trách nhiệm xã hội, quy định pháp luật gần như bị vô hiệu hóa. Sự dễ dãi, thờ ơ của người lớn đang góp phần đẩy thế hệ trẻ vào con đường “ma men”.
Việc học sinh ngang nhiên sử dụng bia rượu tại nhiều quán hàng cũng trở nên hết sức bình thường với nhiều chủ quán. Hình ảnh nhiều nhóm học sinh thản nhiên cụng ly, hò dô công khai không còn là chuyện hiếm. Điều đáng lo ngại là việc sử dụng rượu bia ở lứa tuổi này đang dần trở nên quen thuộc, thậm chí còn công khai đăng tải lên mạng xã hội, xem như một phần của các cuộc vui.
Liên lạc với một chủ nhà hàng kinh doanh lẩu trên địa bàn để đặt chỗ liên hoan dịp tất niên, mặc dù phóng viên đã giới thiệu bản thân và bạn bè chỉ mới học lớp 11, nếu muốn uống rượu thì uống loại nào, người bán vẫn thản nhiên quảng cáo từ rượu táo mèo đến rượu sim, thậm chí có cả bia và còn nhấn mạnh uống thoải mái.
Việc uống rượu bia không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe, hành vi của các em, mà còn tiềm ẩn nguy cơ tai nạn, mất an toàn trật tự xã hội. Hệ lụy đã sớm bộc lộ khi thời gian qua, lực lượng chức năng liên tiếp phát hiện nhiều trường hợp học sinh vi phạm nồng độ cồn khi tham gia giao thông. Em L.V.T.N (sinh năm 2009, trú tại phường Trần Phú), học sinh lớp 11 của một trường THPT trên địa bàn là một trong những trường hợp sử dụng đồ uống có cồn nhưng sau đó vẫn tham gia giao thông. Đáng lo ngại, em chưa nhận thức được sự nguy hiểm, coi việc biết uống rượu bia là "trưởng thành", là "chịu chơi".
“Không chỉ gia tăng tai nạn giao thông, rượu bia còn tác động tiêu cực đến sự phát triển não bộ và các cơ quan nội tạng đang trong giai đoạn hoàn thiện của trẻ. Đây cũng là chất xúc tác, kích thích gây ra các tệ nạn xã hội, dễ dẫn đến những hành vi bạo lực học đường hoặc vi phạm pháp luật. Lạm dụng rượu bia ở độ tuổi này còn có thể dẫn tới hội chứng ảo giác, loạn thần do rượu” - ThS Bác sĩ Nguyễn Hồng Phúc, Giám đốc Bệnh viện Sức khỏe tâm thần Hà Tĩnh cho biết thêm.
“Trên thực tế, quy định cấm bán rượu bia cho người dưới 18 tuổi vẫn đang rơi vào tình trạng nằm trên giấy, từ luật pháp đến thực thi dường như vẫn còn là khoảng trống. Nguyên nhân xuất phát từ sự dễ dãi của gia đình: không ít phụ huynh vẫn giữ thói quen sai lầm khi nhờ con nhỏ đi mua bia, rượu hoặc thậm chí cho phép con "nhấp môi" trong các bữa tiệc gia đình để tập làm người lớn. Vì lợi nhuận trong kinh doanh, nhiều chủ cơ sở kinh doanh sẵn sàng bỏ qua quy định pháp luật. Việc thanh tra, kiểm tra và xử phạt các điểm bán lẻ vi phạm quy định về độ tuổi người mua hiện nay còn rất hạn chế, hầu như chỉ dừng lại ở việc nhắc nhở” - Luật sư Bùi Hoàng Linh Chi, Công ty Luật TNHH Hà Châu cho hay.
Cánh cửa dẫn lối trẻ em đến với rượu bia đang rộng mở hơn bao giờ hết, không phải vì luật pháp thiếu chặt chẽ, mà vì sự thờ ơ và thỏa hiệp của người lớn. Để bảo vệ thế hệ trẻ, rất cần sự kiên quyết "nói không" từ phía người bán, sự giám sát chặt chẽ từ gia đình và sự tự giác từ chính các em học sinh.
