Khoảng 5h sáng ngày 26/11/2025, người dân phường Trần Phú, tỉnh Hà Tĩnh bàng hoàng phát hiện thi thể một người đàn ông dưới chân cầu Thạch Sơn, thuộc địa phận tổ dân phố Tân Quý. Nhận định vụ việc có tính chất nghiêm trọng, Công an phường Trần Phú lập tức bảo vệ hiện trường, đồng thời trưng cầu Phòng Kỹ thuật hình sự tổ chức khám nghiệm hiện trường và tử thi.
Các giám định viên pháp y đã tỉ mỉ phân tích từng vết rách trên quần áo và các tổn thương trên cơ thể. Từ những dấu vết cơ học để lại, nạn nhân được xác định tử vong do đa chấn thương vì tai nạn giao thông. Phương tiện gây án là xe ô tô tải, va chạm trực diện từ phía sau nạn nhân, sau đó tài xế đã lợi dụng đêm tối để điều khiển xe rời khỏi hiện trường.
Ngay lập tức, Công an phường Trần Phú phối hợp cùng Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về trật tự xã hội đã rà soát hàng trăm phương tiện di chuyển qua khu vực, nhanh chóng bắt giữ nghi phạm cùng phương tiện.
Tiếp tục tiến hành soi chiếu, giám định phương tiện, tổ công tác phát hiện dấu vết trên xe hoàn toàn phù hợp với thương tích trên cơ thể và mẫu tóc của nạn nhân. Trước những chứng cứ khoa học chính xác và lập luận đanh thép của các giám định viên pháp y, đối tượng sau một thời gian chối cãi đã thừa nhận hành vi gây tai nạn rồi bỏ trốn của mình.
Trung tá Trịnh Bá Chín – Bác sĩ, giám định viên pháp y của Đội Khám nghiệm hiện trường, thuộc Phòng Kỹ thuật hình sự Công an tỉnh Hà Tĩnh cho biết: “Đây là một vụ án điển hình mà hung thủ đã lợi dụng đêm tối, địa điểm vắng vẻ và hiện trường không có nhân chứng trực tiếp để chối tội đến cùng. Những dấu vết sinh học còn lại tại hiện trường tuy rất nhỏ, mắt thường khó nhận ra, nhưng lại là bằng chứng khoa học đanh thép nhất. Nó buộc kẻ thủ ác phải khuất phục trước sự thật mà không thể dùng bất cứ lời lẽ nào để biện minh”.
Vụ án trên chỉ là một trong số 195 vụ án mà Đội Khám nghiệm hiện trường đã tham gia thực hiện trong năm 2025. Riêng Tổ Pháp y chỉ với 4 bác sĩ, giám định viên pháp y và 1 trợ lý đã thực hiện giám định cho 338 tử thi. Thay vì cứu chữa người sống, công việc của các chiến sĩ là lắng nghe "tiếng nói" từ những người đã khuất để trả lại sự công bằng cho họ.
Chân lý và pháp lý đòi hỏi giám định viên luôn phải nghiêm túc, thận trọng, tỉ mỉ trong công việc, từ việc xác định mô tổn thương, vị trí mổ trên tử thi, lấy mẫu xét nghiệm đến các công đoạn khác trong phòng xét nghiệm. Để tìm ra sự thật, giám định viên phải làm việc rất căng thẳng. Hàng trăm lần họ phải tiếp xúc trực tiếp với những tử thi biến dạng, phân hủy hay những ca tử vong bất thường đầy uẩn khúc. Những kết luận giám định chính xác từ chiếc bàn mổ pháp y đã trở thành chìa khóa then chốt, giúp cơ quan điều tra bóc gỡ các vụ án mạng phức tạp, minh oan cho người vô tội và trừng trị kẻ thủ ác.
Một trong những khó khăn, vất vả của nghề giám định pháp y là luôn bị động trong công việc. Khi xảy ra những cái chết tức tưởi, nhiều nghi vấn, cũng là lúc họ nhận lệnh vào cuộc khám nghiệm tử thi phục vụ điều tra vụ án. Bất ngờ lên đường làm nhiệm vụ nhưng họ cũng không biết trước khi nào công việc sẽ kết thúc.
Trung tá Trịnh Bá Chín trải lòng: “Khi anh em mổ tử thi, xong việc về nhà ai cũng bị ám mùi, có cảm giác mùi len lỏi cả trong sợi tóc, quần áo, da,... Còn khi tiếp xúc tử thi phân huỷ, sản sinh ra những chất độc, hít vào đôi khi gây nhức đầu, chóng mặt mấy ngày. Rất ít người chọn đi con đường pháp y. Nếu đã chọn thì bản thân phải thực sự cống hiến, tâm huyết với nghề”.
Thượng úy Đặng Hữu Dũng - Bác sĩ, giám định pháp y, Đội Khám nghiệm hiện trường, Phòng Kỹ thuật hình sự, Công an tỉnh Hà Tĩnh bộc bạch: “Làm nghề pháp y đồng nghĩa với việc chấp nhận sự hy sinh thầm lặng. Đó là những bữa cơm dang dở, những chuyến đi đột xuất trong đêm và cả những nguy cơ phơi nhiễm bệnh tật luôn rình rập. Cán bộ, chiến sĩ phải cẩn trọng khi khám nghiệm tử thi để không bị lây các bệnh truyền nhiễm như: lao, viêm gan B, HIV... Trách nhiệm pháp y phải tìm cho ra nguyên nhân tử vong một cách chính xác. Đó cũng là một nhiệm vụ khoa học, đòi hỏi cán bộ pháp y trình độ chuyên môn phải cao và trách nhiệm trong việc đi tìm lại lẽ phải, công lý. Áp lực hơn hết là trách nhiệm, lương tâm của người bác sĩ pháp y. Bởi, nếu có một chút “lạc lòng” sẽ dễ dẫn đến sai sót, oan sai. Do vậy, chúng tôi luôn xây dựng tư tưởng công bằng - khoa học vì lẽ phải, vì công lý".
Giám định pháp y đến nay vẫn là nghề được ít người hiểu và thông cảm. Việc họ suốt ngày tiếp xúc với tử thi khiến nhiều người xung quanh có những sự ngần ngại nhất định. Tuy nhiên, nhiều chiến sĩ - bác sĩ vẫn thầm lặng cống hiến, tâm huyết với nghề.
Trung tá Nguyễn Đình Anh - Phó Trưởng phòng Kỹ thuật Hình sự chia sẻ: Những vụ án tưởng chừng đi vào ngõ cụt, dấu vết “ẩn”, đối tượng phạm tội khá tinh vi, luôn tìm cách xóa dấu vết, song bằng sự tỷ mỉ, thận trọng, cán bộ chiến sỹ lực lượng kỹ thuật hình sự vẫn làm rõ được nguyên nhân, giúp cơ quan điều tra xử lý tội phạm đúng người, đúng tội, đúng pháp luật… không để xảy ra oan sai, bỏ lọt tội phạm, góp phần quan trọng trong việc điều tra, làm rõ vụ án.
