Trụ sạc phải có 4 nhóm chức năng bảo vệ an toàn
Tham luận tại hội thảo, PGS.TS Tạ Tuấn Hưng cho biết, bên cạnh các tiêu chuẩn về thiết bị sạc, việc đầu tư, lắp đặt và vận hành trạm sạc xe điện tại Việt Nam còn chịu sự điều chỉnh của hệ thống quy chuẩn kỹ thuật và pháp luật thuộc nhiều lĩnh vực chuyên ngành khác, bao gồm: An toàn điện/hệ thống lưới điện; an toàn phòng cháy, chữa cháy (PCCC) và xây dựng; đo lường, đánh giá sự phù hợp, an ninh mạng và môi trường.
Các quy định an toàn trụ sạc xe điện trong Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về trụ sạc, trạm sạc xe điện (QCVN 32:2026/BCT) chia thành ba nhóm.
Thứ nhất là nhóm yêu cầu an toàn chống điện giật và bảo vệ điện tích hợp trên trụ sạc. Trụ sạc xe điện phải đáp ứng yêu cầu về bảo vệ chống điện giật và bảo vệ quá tải, ngắn mạch theo quy định tại TCVN 13078-1:2020.
Trụ sạc lắp đặt trong trạm phải có tối thiểu bốn nhóm chức năng bảo vệ an toàn: Bảo vệ quá dòng điện, quá điện áp và thấp điện áp; bảo vệ ngắn mạch; bảo vệ theo dòng điện dư phù hợp tiêu chuẩn và cấu hình lắp đặt; tự động ngắt khi xảy ra sự cố.
Đối với trụ sạc DC (một chiều), thiết bị phải đáp ứng bổ sung yêu cầu an toàn về cách điện, dòng một chiều và theo dõi nhiệt độ tại TCVN 13078-23:2020 và QCVN 32:2026/BCT…
Thứ hai là nhóm yêu cầu về an toàn giao diện dẫn điện, cụm cáp sạc, bộ tiếp hợp và liên động an toàn. Giao diện điện dẫn, bộ tiếp hợp và cụm cáp sạc phải tuân thủ quy định của TCVN 13078-1:2020. Bộ phận giữ cáp và đầu nối trên trụ phải được bố trí để bảo vệ cáp khỏi hư hỏng cơ khí và giữ cho cáp không chắn ngang lối đi khi không sử dụng.
Thứ ba là nhóm yêu cầu về an toàn kết cấu, cấp bảo vệ và tương thích điện từ (EMC). Cấp bảo vệ của trụ sạc lắp ngoài trời phải đáp ứng yêu cầu theo quy định tại Điều 12 TCVN 13078-1:2020, điều kiện môi trường trong hồ sơ thiết kế và hướng dẫn lắp đặt của nhà sản xuất.
Bên cạnh đó, trụ sạc phải đáp ứng yêu cầu miễn nhiễm và phát xạ điện từ theo TCVN 13078-21-2:2020, đồng thời tuân thủ quy chuẩn vô tuyến điện nếu tích hợp thu phát sóng vô tuyến.
Năm nhóm yêu cầu an toàn trạm sạc xe điện
Trong khi đó, các quy định an toàn trạm sạc xe điện trong QCVN 32:2026/BCT chia thành năm nhóm.
Một là nhóm yêu cầu về an toàn mặt bằng, tổ chức giao thông, nền móng và chống ngập. Vị trí trạm sạc không được cản trở lối ra vào, lối thoát nạn, đường dành cho xe chữa cháy, khả năng tiếp cận của phương tiện ứng cứu và người đi bộ.
Ổ sạc hoặc vị trí sạc (phần diện tích dành cho phương tiện dừng, đỗ để thực hiện hoạt động sạc) cần đảm bảo vạch sơn, bậc chặn bánh, không gian thao tác, không gian tiếp cận đầu nối và khoảng an toàn cần thiết.
Bề mặt khu vực sạc phải chịu được tải trọng của phương tiện và thiết bị. Ngoài ra, trạm sạc ngoài trời phải thiết kế độ dốc và giải pháp thoát nước chống đọng nước tại chân bệ móng, tủ điện, điểm đấu nối.
Hai là nhóm yêu cầu về an toàn hệ thống cấp điện, phân phối điện, nối đất và chống sét. Hệ thống cấp điện cho trạm sạc xe điện phải được thiết kế, lắp đặt và vận hành tuân thủ QCVN 25:2025/BCT và QCVN 26:2025/BCT.
Tủ điện phân phối chính và vỏ thiết bị điện phải có độ bền cơ học, chịu nhiệt, chống cháy và cấp bảo vệ IP phù hợp môi trường. Mạch cấp điện cho trụ sạc phải có thiết bị bảo vệ dòng điện dư (RCD) phù hợp TCVN 7447-7-722:2023…
Ba là nhóm yêu cầu về an toàn ngắt điện khẩn cấp, phát hiện và cô lập sự cố. Theo đó, trạm sạc phải có giải pháp kỹ thuật phát hiện, cảnh báo, cô lập và ngắt điện tự động hoặc thủ công khi xảy ra cháy, chạm đất, va chạm, nước ngập, quá nhiệt, hư hỏng cách điện hoặc sự cố nghiêm trọng khác.
Khi phát hiện nước ngập, hư hỏng cách điện, vỏ thiết bị nứt vỡ, cáp hở lõi, đầu nối quá nhiệt, phương tiện PCCC không đạt yêu cầu hoặc thiết bị bảo vệ mất tác dụng, phải dừng và cô lập ngay thiết bị/khu vực bị ảnh hưởng.
Bốn là nhóm yêu cầu an toàn về PCCC và cứu nạn, cứu hộ. Trạm sạc phải đảm bảo trang bị, bố trí phương tiện PCCC và cứu nạn, cứu hộ tuân thủ QCVN 06:2022/BXD (Sửa đổi 1:2023), QCVN 10:2025/BCA và TCVN 3890:2023.
Trạm sạc cần bố trí phương tiện chữa cháy tại chỗ, dễ nhận biết và tiếp cận khi có sự cố; niêm yết đầy đủ nội quy, tiêu lệnh chữa cháy, biển cảnh báo an toàn điện, hướng dẫn sử dụng…
Năm là nhóm yêu cầu về an toàn giám sát điều khiển, dữ liệu, an ninh mạng và môi trường. Hệ thống giám sát cấp điện phải thu thập tối thiểu các thông tin: Trạng thái đóng cắt của hệ thống cấp điện trạm sạc, tín hiệu bảo vệ, điện áp, dòng điện, công suất tác dụng, công suất phản kháng, hệ số công suất và thông tin đo lường điện năng.
Thực hiện đồng bộ nhiều giải pháp
Theo PGS.TS Tạ Tuấn Hưng, việc triển khai QCVN 32:2026/BCT có một số vấn đề kỹ thuật cần lưu ý. Trước hết, QCVN 32:2026/BCT không áp dụng cho trạm sạc bố trí bên trong nhà, tầng hầm, tầng nửa hầm của tòa nhà. Do đó, các trạm sạc trong nhà phải tuân theo các quy chuẩn PCCC và xây dựng chuyên ngành.
Một vấn đề khác là trong quá trình sạc xe điện, dòng điện dư DC có thể làm "tê liệt" các thiết bị RCD kiểu A hoặc AC thông thường. Do đó, QCVN 32:2026/BCT bắt buộc phải dùng thiết bị RCD kiểu B hoặc RCD-DD. Đây là thiết bị kỹ thuật cao, cần chọn đúng chủng loại để tránh nguy cơ giật điện khi không ngắt.
Một lưu ý khác là an toàn khi ngắt khẩn cấp và tính toán hệ số đồng thời của hệ thống sạc. Trong đó, nút ngắt khẩn cấp phải cách ly an toàn và không cho phép tự khôi phục sạc tự động.
Để tăng cường đảm bảo an toàn cho trụ sạc, trạm sạc xe điện, PGS.TS Tạ Tuấn Hưng đề xuất thực hiện đồng bộ một số nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm.
Đối với cơ quan quản lý, cần sớm nghiên cứu ban hành quy định/hướng dẫn cho trạm sạc trong nhà để đảm bảo đồng bộ về an toàn PCCC; đầu tư nâng cấp hạ tầng thử nghiệm đối với phép thử EMC và thử nghiệm an toàn dòng rò DC trên các thiết bị sạc công suất lớn; đồng thời nghiên cứu xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về trạm sạc.
Đối với chủ đầu tư và đơn vị vận hành trạm sạc, cần tuân thủ quy trình chứng nhận và nghiệm thu, đảm bảo tất cả trụ sạc đưa vào lắp đặt được chứng nhận hợp quy; xây dựng giải pháp an toàn đa lớp, trang bị đầy đủ nút ngắt khẩn cấp EPO, bảo vệ chống sét, phương tiện PCCC tại chỗ…; chú ý đào tạo nhân sự và diễn tập ứng phó sự cố.
Đối với nhà sản xuất, lắp ráp và nhập khẩu trụ sạc, cần đảm bảo ngôn ngữ hiển thị trên màn hình trụ sạc và toàn bộ tài liệu hướng dẫn lắp đặt, vận hành, bảo trì bằng tiếng Việt; chủ động sản xuất hoặc lựa chọn các dòng trụ sạc tích hợp sẵn RCD-DD và bộ lọc tương thích điện từ EMC đạt chuẩn TCVN 13078-21-2.
