Hà Tĩnh đang đứng trước yêu cầu phát triển nhanh, bền vững trong điều kiện vận hành chính quyền địa phương hai cấp và đẩy mạnh phân cấp, phân quyền. Mỗi quy định thiếu rõ ràng về thẩm quyền có thể làm chậm việc giải quyết hồ sơ. Mỗi vướng mắc kéo dài có thể khiến đất đai, vốn và cơ hội đầu tư chậm được đưa vào sử dụng. Vì vậy, công tác tư pháp phải tham gia từ khi hình thành chính sách, chủ động nhận diện rủi ro và theo dõi đến cùng kết quả thực hiện.
Làm chính sách từ thực tiễn, kiểm chứng bằng kết quả thi hành
Nghị quyết số 66-NQ/TW ngày 30/4/2025 của Bộ Chính trị đặt ra yêu cầu đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật, đưa thể chế trở thành lợi thế cạnh tranh. Với Hà Tĩnh, yêu cầu ấy cần được cụ thể hóa bằng những quy định rõ thẩm quyền, khả thi ở cơ sở và tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp.
Trên cơ sở tham mưu của Sở Tư pháp, UBND tỉnh đã ban hành Đề án đổi mới, nâng cao hiệu quả công tác xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật giai đoạn 2026–2030, định hướng đến năm 2035, với 6 nhóm nhiệm vụ và 22 giải pháp trọng tâm. Điểm mới của đề án là gắn xây dựng chính sách với theo dõi thi hành. Vướng mắc ở cơ sở là đầu vào của quá trình xây dựng chính sách. Kết quả thực hiện là căn cứ để đánh giá và sửa đổi những quy định chưa phù hợp.
Cuộc tổng rà soát văn bản quy phạm pháp luật từ năm 1991 đến nay xác định 388 văn bản cấp tỉnh và 189 văn bản cấp xã còn hiệu lực hoặc đã ban hành nhưng chưa có hiệu lực tại thời điểm rà soát. Đến ngày 30/9/2026, cấp tỉnh đã và đang xử lý 78 trong số 146 văn bản được đề xuất xử lý. Có 8 trong số 146 văn bản hết hiệu lực do văn bản giao quy định chi tiết hết hiệu lực. Cấp xã đã xử lý 18 trong số 129 văn bản được đề xuất. Qua rà soát, tỉnh cũng đề xuất ban hành mới 14 văn bản cấp tỉnh.
Tính đến tháng 10/2026, Sở Tư pháp đã thẩm định 120 dự thảo văn bản quy phạm pháp luật, tăng 42% so với cùng kỳ năm trước, đồng thời góp ý, cho ý kiến đối với 408 dự thảo văn bản.
Cùng với việc rà soát, thẩm định văn bản QPPL, Sở Tư pháp đã tham mưu UBND tỉnh trình Ban Thường vụ Tỉnh ủy ban hành Chỉ thị về tăng cường chuyển đổi số trong công tác phổ biến, giáo dục pháp luật. Năm 2026, sở ký chương trình phối hợp với 8 cơ quan, đơn vị cấp tỉnh; đồng thời mở rộng hợp tác với các tổ chức có chuyên môn như Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam (VIAC). Cùng một chính sách, cách truyền đạt cần phù hợp với từng địa bàn và nhóm người. Một video ngắn có thể giúp hộ kinh doanh nắm nhanh quy định mới. Ở những thôn, bản khó tiếp cận thông tin, một buổi trao đổi trực tiếp giúp người dân hỏi ngay về tình huống của mình. Những câu hỏi lặp lại ở nhiều nơi cũng là tín hiệu để cơ quan quản lý xem lại cách hướng dẫn, quy trình thực hiện hoặc chính quy định đang áp dụng.
Công tác phổ biến pháp luật tiếp tục hướng về miền núi, biên giới, ven biển và chú trọng giáo dục ý thức thượng tôn pháp luật trong nhà trường. Ở mỗi địa bàn, cần lựa chọn nội dung sát với đời sống và phát huy vai trò của đội ngũ làm công tác phổ biến pháp luật ở cơ sở. Công nghệ giúp mở rộng phạm vi tiếp cận, còn trao đổi trực tiếp giúp giải đáp những tình huống cần làm rõ.
Chủ động phòng ngừa rủi ro; dùng dữ liệu để điều hành và nâng chất lượng phục vụ
Thực hiện Nghị quyết số 68-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân, Sở Tư pháp đã tham mưu UBND tỉnh ban hành Kế hoạch số 90/KH-UBND ngày 26/02/2026 về hỗ trợ pháp lý liên ngành cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ kinh doanh giai đoạn 2026–2030.
Sở phối hợp với cơ quan thuế, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), VIAC và các chuyên gia để đưa kiến thức pháp luật vào những tình huống cụ thể về thuế, đàm phán hợp đồng, quản trị rủi ro và giải quyết tranh chấp. Cuộc thi “Thuế với người dân và doanh nghiệp” năm 2026 thu hút 156.072 lượt dự thi, cho thấy sức lan tỏa của nội dung gắn với nhu cầu thực tế.
Cách tiếp cận phòng ngừa cũng được thể hiện trong Đề án tăng cường hỗ trợ pháp lý về thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư giai đoạn 2026–2030.
Từ đầu năm 2026 đến nay, Sở Tư pháp đã cho ý kiến pháp lý đối với hơn 196 nội dung và tham gia hơn 492 cuộc họp. Các nội dung tham mưu có cả vụ việc kéo dài, vấn đề liên quan đến tranh chấp đầu tư quốc tế và các dự án lớn như mỏ sắt Thạch Khê, hệ thống cấp nước Khu kinh tế Vũng Áng. Với những việc phức tạp, ý kiến pháp lý phải làm rõ căn cứ, thẩm quyền, điều kiện thực hiện và rủi ro của từng phương án để cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định.
Cùng với đó, việc ứng dụng chuyển đổi số được ngành chú trọng. Trong lĩnh vực hộ tịch, đã hoàn thành kết nối 100% thủ tục hành chính giữa hệ thống đăng ký, quản lý hộ tịch với hệ thống giải quyết thủ tục hành chính, đồng thời rà soát, chuẩn hóa 127.096 dữ liệu hộ tịch, chủ yếu tại các xã sau sắp xếp. Đến nay, tỷ lệ hồ sơ đăng ký khai sinh liên thông đạt trên 99%. Toàn tỉnh đã thực hiện đăng ký trực tuyến hơn 19.500 trường hợp. Sở Tư pháp cũng tiếp tục sử dụng các kênh trực tuyến để tiếp nhận phản ánh, kiến nghị về văn bản quy phạm pháp luật và khai thác thông tin phản ánh hiện trường trên i-HaTinh. Những thông tin này giúp nhận ra sớm các vướng mắc lặp lại trong thực thi và xác định nội dung cần kiểm tra.
Ngoài ra, Sở Tư pháp đã xây dựng Bộ chỉ số theo dõi nhiệm vụ của ngành và Bộ chỉ số theo dõi triển khai Nghị quyết số 66-NQ/TW, làm cơ sở tích hợp vào bảng điều hành của tỉnh.
Trong thời gian tới, ngành Tư pháp Hà Tĩnh tập trung theo dõi kết quả thi hành những chính sách tác động trực tiếp đến người dân, doanh nghiệp, chủ động tham gia từ sớm đối với các dự án và vụ việc phức tạp, đồng thời củng cố năng lực tư pháp cấp xã. Khi giao thêm nhiệm vụ cho cơ sở, cần bảo đảm công chức có đủ điều kiện thực hiện, được hướng dẫn nghiệp vụ và được hỗ trợ kịp thời đối với những vấn đề vượt thẩm quyền.
Dấu ấn của công tác tư pháp được thể hiện khi một quy định vướng mắc được xử lý đúng hạn, một quyết định đầu tư có căn cứ pháp lý vững chắc, một người dân hiểu và thực hiện được quyền của mình. Theo đến cùng những kết quả ấy là trách nhiệm của ngành tư pháp trong tiến trình phát triển của tỉnh nhà.
