Những rủi ro khi bị mạo danh
Luật sư Nguyễn Khắc Tuấn – Phó Trưởng đoàn Luật sư Hà Tĩnh, Trưởng Văn phòng Luật sư An Phát cho biết, việc triển khai xác thực điện tử đối với người nộp hồ sơ đăng ký doanh nghiệp góp phần tăng cường kiểm soát thông tin. Tuy nhiên, xác thực người nộp hồ sơ chưa đồng nghĩa với việc xác minh đầy đủ ý chí của cá nhân được ghi tên trong hồ sơ. Khi thông tin cá nhân bị lộ hoặc bị sử dụng trái phép, người khác vẫn có thể lợi dụng để đăng ký doanh nghiệp dưới tên người bị mạo danh. Cơ quan đăng ký kinh doanh thực hiện việc kiểm tra hồ sơ theo thẩm quyền; việc xác minh dấu hiệu giả mạo và xử lý, thu hồi hoặc điều chỉnh thông tin phải căn cứ quy định pháp luật và kết quả xác minh của cơ quan có thẩm quyền.
Rủi ro không chỉ dừng ở nợ thuế, tạm hoãn xuất cảnh. Người bị mạo danh còn có thể bị lợi dụng danh tính để ký hợp đồng, vay vốn, mở tài khoản ngân hàng, phát hành hóa đơn hoặc thực hiện giao dịch trái pháp luật. Trên thực tế, người bị mạo danh có thể phải giải trình, cung cấp tài liệu để làm rõ vụ việc khi doanh nghiệp phát sinh tranh chấp hoặc vi phạm.
Tuy nhiên, việc bị đứng tên doanh nghiệp không đồng nghĩa đương nhiên phải chịu trách nhiệm về các hành vi do người khác thực hiện. Theo Điều 142 Bộ luật Dân sự 2015, giao dịch do người không có quyền đại diện xác lập, thực hiện về nguyên tắc không làm phát sinh quyền, nghĩa vụ đối với người được đại diện, trừ các trường hợp luật định.
Do đó, người bị mạo danh cần cung cấp tài liệu, chứng cứ để làm rõ việc mình không biết, không đồng ý, không ủy quyền hoặc không tham gia hoạt động doanh nghiệp. Hồ sơ đăng ký, chữ ký, dữ liệu định danh điện tử, tài khoản thực hiện thủ tục và chứng từ giao dịch là những căn cứ quan trọng để xác minh.
Tùy tính chất, mức độ và hậu quả, người thực hiện hành vi mạo danh có thể bị xử phạt hành chính, truy cứu trách nhiệm hình sự và buộc bồi thường thiệt hại.
Cách bảo vệ quyền lợi người dân
Luật sư Nguyễn Khắc Tuấn cho rằng, người bị mạo danh cần chủ động trình báo, cung cấp chứng cứ và phối hợp với cơ quan chức năng để xác minh, xử lý theo quy định.
Theo luật sư Nguyễn Khắc Tuấn, căn cứ Điều 68 Nghị định 168/2025/NĐ-CP và điểm a khoản 1 Điều 212 Luật Doanh nghiệp, giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp có thể bị thu hồi nếu hồ sơ được xác định có nội dung kê khai giả mạo. Tuy nhiên, việc xác minh cần có sự phối hợp của cơ quan công an và các cơ quan có thẩm quyền.
Mới đây, Cục Thuế ban hành Công văn số 7894/CT-QLNT hướng dẫn cơ quan thuế phối hợp giải quyết các trường hợp cá nhân phản ánh bị mạo danh thông tin để thành lập doanh nghiệp, hộ kinh doanh.
Để bảo vệ quyền lợi, người dân nên kiểm tra thông tin trên ứng dụng eTax Mobile, cổng tra cứu của ngành thuế và Cổng thông tin quốc gia về đăng ký doanh nghiệp. Khi phát hiện dấu hiệu bị mạo danh, cần thu thập chứng cứ, sao chụp thông báo tạm hoãn xuất cảnh nếu có, đồng thời gửi phản ánh đến cơ quan có thẩm quyền phù hợp với từng nội dung: cơ quan công an để trình báo dấu hiệu vi phạm; cơ quan đăng ký kinh doanh để đề nghị xác minh hồ sơ; cơ quan thuế để rà soát thông tin và nghĩa vụ thuế; cơ quan quản lý xuất nhập cảnh nếu liên quan đến việc tạm hoãn xuất cảnh. Hồ sơ cần kèm giấy tờ tùy thân và tài liệu chứng minh mình không liên quan đến doanh nghiệp hoặc hộ kinh doanh bị mạo danh.
Theo Công văn số 250/TANDTC-PC ngày 28/4/2026 của Tòa án nhân dân tối cao, giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp không phải quyết định hành chính và không thuộc đối tượng khởi kiện vụ án hành chính. Vì vậy, người dân không thể trực tiếp yêu cầu Tòa án hủy giấy chứng nhận theo thủ tục này.
Cũng theo hướng dẫn tại Công văn số 250/TANDTC-PC, trường hợp phát hiện nội dung Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp không chính xác so với hồ sơ đăng ký, Cơ quan đăng ký kinh doanh phải thực hiện hiệu đính theo quy định tại khoản 1 Điều 77 Nghị định số 168/2025/NĐ-CP ngày 30/6/2025 của Chính phủ về đăng ký doanh nghiệp. Trường hợp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp được cấp không đúng quy định pháp luật, Cơ quan đăng ký kinh doanh có trách nhiệm thu hồi theo quy định tại khoản 1 Điều 212 của Luật Doanh nghiệp và Điều 69 Nghị định số 168/2025/NĐ-CP.
Như vậy, khi phát hiện nội dung Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp không chính xác hoặc được cấp không đúng quy định, doanh nghiệp có quyền đề nghị Cơ quan đăng ký kinh doanh thực hiện hiệu đính, cấp đổi, thu hồi theo thẩm quyền hoặc khởi kiện đối với hành vi hành chính của Cơ quan đăng ký kinh doanh trong việc cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp.
