Một thế giới mờ ảo và êm ái

Những cuốn tiểu thuyết mỏng của Patrick Modiano kéo ta vào một thế giới của những hư ảo, bí ẩn lớn lao trong đời sống thị dân, nơi mà ta từ lâu tự huyễn hoặc rằng mình không xa lạ với tha nhân và những quan hệ con người.

mot the gioi mo ao va em ai

Sách Catherine cô bé đeo mắt kính, Patrick Modiano, Hoàng Nhụy dịch - Ảnh: Hữu Thuận

Từ thăm thẳm lãng quên, Ở quán cà phê tuổi trẻ lạc lối, Phố của những cửa hiệu u tối, Để em khỏi lạc trong khu phố, Những đại lộ ngoại vi hay Quảng trường ngôi sao là những cuộc truy tìm không ngừng nghỉ những căn cước cá nhân, xuyên qua chằng chịt những tương quan đời sống.

Đó là những chuyến đi thăm thẳm về quá khứ (Patrick Modiano thường dừng mốc hậu Chiến tranh Thế giới thứ 2) bằng rất nhiều phương tiện, từ biên bản, điều tra đến hư cấu, tưởng tượng chủ quan cốt để lần ra dấu vết những phận người trôi dạt, mờ ảo...

Tính chất “mờ ảo” ấy tưởng chừng được buông bỏ trong một cuốn truyện mỏng dành cho thiếu nhi. Nhưng không. Ngay từ hai trang đầu, cuốn sách dựng nên không gian một lớp múa trên phố 59, New York trong ngày tuyết rơi để rồi đi vào ký ức Catherine - người phụ trách lớp múa ấy - trở về những ngày tuổi thơ của cô nơi thành phố Paris... với biết bao điều khó minh định.

Vẫn là một chuyến đi ngược thời gian, không xuyên qua tầng tầng lớp lớp những mối quan hệ trong đời sống như những cuốn tiểu thuyết cho người lớn, thế nhưng người đọc vẫn dễ dàng nhận ra trong một dung lượng rất mỏng, khi mọi thứ cần đạt đến độ cực thiểu thì Patrick Modiano vẫn “cài đặt” lên đó những lớp “mã” đầy thách thức.

Được sinh ra từ tình yêu lạ lùng giữa cô vũ công người Mỹ với anh chàng bô trai vô công rồi nghề phải xin vào sân khấu Casino de Paris làm diễn viên phụ, kiếm thêm thu nhập, cô bé Catherine, trong căn cước đã báo trước những điều kỳ lạ, khó giải thích.

Khi người mẹ chán cảnh sống Paris trở về New York, cha con Catherine bên nhau nhưng cô con gái không hiểu cụ thể công việc của cha mình là gì.

Việc chuyển những thùng hàng về văn phòng rồi chở những thùng hàng đi được cho là mờ ám đó, có lẽ là một bí mật chỉ có người cha và bác Casterade (người đối tác) được biết.

Casterade lại là một nhân vật “không bình thường”: một kẻ mê thơ, làm thơ, từng dạy văn chương lại bị cuốn vào một cuộc hùn hạp làm ăn đầy khó hiểu. Ông ta ưa triết lý và giáo điều nhưng lại nương theo cuộc sống thật giả bất phân minh.

Một chi tiết gần như ẩn dụ, làm sợi dây ý niệm xuyên suốt từ đầu tới cuối tác phẩm: Catherine mê học múa và đeo mắt kính.

Mắt kính sẽ làm cho thế giới rõ ràng hơn, nhưng có vẻ như cô gái nhỏ lại thích nhìn thế giới theo một cách khác, không cần độ sắc nét của thực tế. Từ đó, cô không phải truy vấn bác Casterade, người đàn ông có tâm hồn lãng mạn và đời sống có bề khắc kỷ ấy là ai, cô giáo dạy múa Galina Dismaïlova có chất giọng đậm âm sắc Nga là ai, gốc gác từ đâu đến...

Tâm hồn tuổi thơ như thể khước từ mọi sự rạch ròi lý tính để cuộc sống được trở nên lung linh và lạ hóa. Kể cả buổi tiệc giới thượng lưu ở sân thượng của nhà người bạn trong lớp múa mà cha con cô đã từng được dự phần và trải nghiệm sự lạc lõng nhưng vì mọi thứ mờ ảo dịu dàng, nên không mảy may đem về cảm giác tủi thân của người đẳng cấp thấp...

Tất cả được ngưng tụ ở mức lưng chừng, mờ nhòe giữa thực tế và mơ mộng, giữa rõ ràng và mờ ảo, giữa... đeo kính và không đeo kính, giữa không nhảy múa và nhảy múa tạo nên bầu khí quyển lung linh, thi tính của tác phẩm.

Những khốc liệt của cuộc sống đang ở rất xa khi tính thơ vẫn ngập tràn trong cái nhìn và trái tim của cô bé Catherine: “Và thế giới của múa không phải là thế giới thật, mà là thế giới ở đó ta nhảy lên, ta đập gót trên không thay vì đơn giản là bước đi. Phải, một thế giới trong mơ như cái thế giới mờ ảo và êm ái tôi vẫn thấy khi không đeo kính” (trang 39).

Cuốn sách mỏng với phần minh họa thú vị của Jean-Jacques Sempé dĩ nhiên là món quà ý nghĩa cho tuổi thơ. Điều quan trọng, cuốn sách nói với ta, đừng quên rằng trong mỗi người lớn lý tính từng có một Catherine không thích đeo mắt kính!

Theo tuoitre.vn

Đọc thêm

Podcast tản văn: Chạm vào mùa đông

Podcast tản văn: Chạm vào mùa đông

Có những điều tưởng đã quen thuộc, vậy mà mỗi khi trời trở lạnh, ta lại thấy nhớ. Nhớ bữa cơm nóng bên gia đình, nhớ chén nước chè xanh và những lời mẹ dặn dò mỗi khi đi xa.
Nhạy cảm… nghèo!

Nhạy cảm… nghèo!

Đôi khi, một từ ngữ vốn quen thuộc trong đời sống hằng ngày tại Hà Tĩnh cũng như nhiều tỉnh, thành có thể vô tình làm tổn thương người mà mình yêu thương.
Podcast tản văn: Chớm đông

Podcast tản văn: Chớm đông

Trong cái se lạnh đầu đông, đôi khi, chỉ một làn khói bếp, một mùi hương quen thuộc cũng đủ khiến ta nhớ về những năm tháng tuổi thơ êm đềm.
Tôn vinh vẻ đẹp truyền thống nhân Ngày Văn hóa Việt Nam

Tôn vinh vẻ đẹp truyền thống nhân Ngày Văn hóa Việt Nam

Mừng Ngày Văn hóa Việt Nam, các không gian văn hóa, điểm di tích trong Phố cổ Hà Nội (phường Hoàn Kiếm, Hà Nội) tổ chức nhiều hoạt động với quy mô lớn. Các hoạt động tập trung vào tôn vinh những giá trị văn hóa truyền thống như các nghề thủ công, nghệ thuật biểu diễn, thú chơi truyền thống của người Hà Nội.
Podcast tản văn: Bông hoa giấy gửi cô

Podcast tản văn: Bông hoa giấy gửi cô

Tình cảm thầy trò luôn là ký ức đẹp theo năm tháng. Một bông hoa giấy nhỏ bé cũng đủ gửi gắm lòng biết ơn và nỗi nhớ thương dành tặng cô giáo cũ.
Podcast truyện ngắn: Cô Hương

Podcast truyện ngắn: Cô Hương

Trên hành trình khôn lớn, tình yêu thương, sự sẻ chia và dìu dắt của thầy cô luôn là những ký ức đẹp trong lòng mỗi học trò.
Rộn ràng ngày hội kết đoàn

Rộn ràng ngày hội kết đoàn

Hướng tới Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc, Ngày Văn hóa Việt Nam, các địa phương ở Hà Tĩnh đang triển khai nhiều hoạt động thiết thực, tạo không khí vui tươi, góp phần phát huy tinh thần tương thân tương ái, gắn kết cộng đồng.
Hai thí sinh Hà Tĩnh cùng vào đêm Chung kết và trao giải Sao Mai 2026

Hai thí sinh Hà Tĩnh cùng vào đêm Chung kết và trao giải Sao Mai 2026

Hai thí sinh Hà Tĩnh là Nguyễn Mộc An và Hoàng Thu Hà cùng giành quyền góp mặt tại đêm Chung kết và trao giải Sao Mai 2026 sau đêm Liveshow 6 diễn ra tối 8/11. Đáng chú ý, Hoàng Thu Hà nhận được sự đồng thuận của đa số thành viên Ban Giám khảo để tiếp tục hành trình tại cuộc thi, sau màn bỏ phiếu đầy kịch tính ngay trên sân khấu.
Mùa cỏ hồng duy nhất trong năm ở Đà Lạt

Mùa cỏ hồng duy nhất trong năm ở Đà Lạt

Hai tháng cuối năm, cỏ hồng trải màu rực rỡ ở khu vực thung lũng Vàng, suối Vàng, thảo nguyên Masara, khi thời tiết khu vực Đà Lạt cũ (Lâm Đồng) bắt đầu khô ráo và se lạnh.
Podcast truyện ngắn: Con cháu sum vầy

Podcast truyện ngắn: Con cháu sum vầy

Khi ở tuổi xế chiều, niềm vui của cha mẹ đôi khi thật giản dị. Đó là khi được quây quần bên mâm cơm gia đình, được cảm nhận sự quan tâm của những người thân yêu.
Sôi nổi hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam

Sôi nổi hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam

Hướng tới Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11), Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc (18/11) và kỷ niệm 80 năm Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất, Hà Tĩnh đang triển khai nhiều hoạt động văn hóa, nghệ thuật, thể thao từ tỉnh đến cơ sở, góp phần khơi dậy niềm tự hào truyền thống, lan tỏa các giá trị văn hóa quê hương trong đời sống cộng đồng.
Podcast tản văn: Giao mùa nhớ quê

Podcast tản văn: Giao mùa nhớ quê

Với tác giả Nguyễn Bá Thuyết, người con Hà Tĩnh đã xa quê gần 45 năm, quê hương vẫn là miền ký ức sâu nặng. Đôi khi, chỉ một làn gió lạnh đầu mùa cũng đủ gợi về mái nhà xưa.
Họa sĩ Lê Quang Lĩnh: Khi nghị lực hóa thành sắc màu

Họa sĩ Lê Quang Lĩnh: Khi nghị lực hóa thành sắc màu

Không để những khiếm khuyết cơ thể giới hạn ước mơ, họa sĩ Lê Quang Lĩnh (Hà Tĩnh) đã lấy nghị lực và đam mê hội họa làm điểm tựa, vươn lên khẳng định tài năng, truyền đi thông điệp mạnh mẽ về ý chí và khát vọng sống.
Xin chào,
Tôi là Chatbot của
Báo Hà Tĩnh
Hãy hỏi tôi bất kỳ điều gì bạn cần biết về
Báo Hà Tĩnh nhé. Tôi sẵn sàng hỗ trợ!