(Baohatinh.vn) - Ẩn mình giữa non thiêng, chùa Am (xã Đức Thọ, Hà Tĩnh) không chỉ gắn với nhiều huyền sử ý nghĩa mà còn mê hoặc bởi kiến trúc “thuyền Bát Nhã” độc đáo, mang theo những giá trị văn hóa quê hương núi Hồng, sông La.
Theo các tư liệu lịch sử, chùa Am còn có tên là Diên Quang tự được xây dựng vào khoảng đầu thế kỷ XV, bởi Hoàng hậu Bạch Ngọc, vợ vua Trần Duệ Tông (1337-1377). Bà tên thật là Trần Thị Ngọc Hào, quê ở xã Hương Bình ngày nay.Hoàng hậu Bạch Ngọc là người khai khẩn đất hoang, lập trang trại rộng 4.000 mẫu, tại vùng Đức Thọ ngày nay. Năm 1424, bà dâng của cải giúp nghĩa quân Lam Sơn chống giặc. Kháng chiến thắng lợi, bà từ chối bổng lộc, dựng 2 ngôi chùa, trong đó có Diên Quang tự hay còn gọi là chùa Am để tu hành. Bà mất vào thời Hồng Đức.Bên cạnh giá trị lịch sử, chùa Am còn là một quần thể kiến trúc nghệ thuật độc đáo. Chùa nằm trên lưng chừng núi Am, giữa rừng cây u tịch, phía sau là dãy Trà Sơn, phía trước, cách chừng 1 km, là sông Ngàn Sâu đổ về sông La, chùa Am có diện tích 2,8 ha, với nhiều hạng mục như: điện thờ chính, nhà thờ Tổ, điện thờ Phật Dược sư, điện thờ Hoàng hậu Bạch Ngọc và công chúa Huy Chân, các tháp xá lị của các vị sư tổ...Dù trải qua hơn 600 năm với nhiều lần trùng tu, tôn tạo nhưng chùa Am vẫn giữ được những nét đặc trưng của kiến trúc chùa, chiền thời Lê.
Trong đó có các hạng mục như: Điện thờ chính cũng là chùa gốc, gồm ngôi nhà 7 gian chính, hai gian hồi, tám vì kèo, 12 mái kiểu chồng diềm, 60 cột gỗ, hệ thống cột hiên phía trước và sau, được bố trí chiều dọc theo hình chữ “công” (工). Toàn bộ cột, kèo, xà ngang, xà dọc, hoành tải, cầu phong… đều làm bằng gỗ mít, gắn kết liên hoàn tạo thành bộ khung cực kì vững chắc, mái được lợp bằng ngói âm dương. Chính điện thờ tôn tượng Tam Thế Phật: Phật Thích Ca Mâu Ni, Phật A Di Đà, Phật Quan Âm và các vị Bồ tát khác; bên trái đặt tượng chư vị Phật Tăng và bên phải đặt tượng Hoàng hậu Bạch Ngọc bằng đồng trong khảm gỗ sơn son thếp vàng.
Đặc biệt tạo hình kiến trúc của điện thờ chính mô phỏng con thuyền Bát Nhã – biểu tượng giá trị cốt lõi của Phật giáo đại thừa. Trong đó, thuyền Bát nhã chính là con thuyền trí tuệ, từ bi chuyên chở chúng sinh vượt qua "biển khổ sinh tử" để đến bờ Niết bàn, giải thoát an vui.Đại đức Thích Nhẫn Nguyện – Phụ trách trông coi chùa Am cho biết: "Chùa được xây dựng theo hình thuyền Bát nhã là kiến trúc độc đáo hiếm gặp trong các ngôi chùa ở Việt Nam. Hình dáng ngôi chùa đã thể hiện tinh thần đề cao những giá trị tư tưởng: trí tuệ, từ bi, hỷ xả của đạo Phật".
Bên phải của điện thờ chính (từ ngoài vào) là điện thờ Đông Phương Giáo chủ Dược Sư Lưu ly Phật, vị Phật chủ về sức khỏe.
Bên trái của điện thờ chính là điện thờ Hoàng hậu Bạch Ngọc và công chúa Huy Chân, cháu gái Trang Từ, Ngọc Hoàng và các vị thần linh. Ảnh: Gian thờ Hoàng hậu Bạch Ngọc, công chúa và cháu gái - những người từng tu hành tại chùa Am.
Phía trên điện thờ chính là nhà thờ Tổ, thờ Phật Quan Âm và các vị Tổ sư có công lao lớn với Phật giáo Việt Nam, cùng các vị sư Tổ trụ trì chùa Am qua các đời.
Cùng với các công trình chính, chùa Am còn có các hạng mục nguyên gốc độc đáo, giàu giá trị lịch sử văn hóa như: 4 ngôi tháp chứa xá lị sau khi viên tịch của 10 vị tổ sư từng trụ trì chùa qua các thời kỳ; bức bình phong, bàn tế thiên...
Ngoài ra, trước chùa có sân rộng, lối lên xuống đi hai bên, có bãi đá mọc như người quỳ lạy, gọi là "Bái Phật - Lạy Tăng".Với nhiều giá trị văn hóa, lịch sử, chùa Am đã được xếp hạng là Di tích lịch sử văn hóa cấp quốc gia, theo Quyết định số 188/QĐ-BT ngày 13/2/1995 của Bộ Văn hóa - Thông tin nay là Bộ VH-TT&DL.Sau thời gian dài do chiến tranh, thời gian di tích bị mai một, kể từ năm 2012, chùa Am đã được chính quyền các cấp và Nhân dân, phật tử gần xa góp công của trùng tu, tôn tạo ngày càng khang trang. Chùa trở thành địa chỉ văn hóa tâm linh thu hút đông đảo du khách mọi miền về tham quan, bái Phật, nhất là các dịp lễ quan trọng như: lễ giỗ Hoàng Hậu Bạch Ngọc vào ngày 22/6 âm lịch, lễ rằm tháng 7, tháng Giêng…
Đợt kiểm kê được triển khai trên phạm vi toàn tỉnh nhằm rà soát, đánh giá đầy đủ hiện trạng di sản văn hóa phi vật thể, di sản tư liệu và hệ thống di tích. Qua đó, Hà Tĩnh có cơ sở dữ liệu khoa học phục vụ công tác quản lý, bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa trong giai đoạn mới.
Từ lễ giỗ Quan Hoàng Mười ở Hà Tĩnh, những giá trị văn hóa, tâm linh của tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ tiếp tục được thể hiện, gìn giữ và trao truyền qua nhiều thế hệ.
Sau nhiều năm bền bỉ gắn bó với nghệ thuật truyền thống tại Nhà hát Nghệ thuật Truyền thống Hà Tĩnh, vợ chồng diễn viên Công Mạnh và Lê Thương vừa gặt hái “quả ngọt” khi cùng xuất sắc giành HCV cá nhân cho các vai diễn tại Liên hoan Sân khấu Hà Nội mở rộng năm 2026.
Kỷ niệm 100 năm Ngày sinh nhà nghiên cứu Thái Kim Đỉnh (24/10/1926 – 24/10/2026), người thân, đồng nghiệp và thế hệ tiếp nối càng thêm trân trọng những công trình khảo cứu văn hóa giá trị của ông, kính trọng một trí tuệ uyên bác cùng tấm lòng nhân hậu, trọn nghĩa, trọn tình với quê hương Hà Tĩnh.
Nhà nghiên cứu Thái Kim Đỉnh đã để lại di sản học thuật đồ sộ về văn hóa quê hương Hà Tĩnh và khẳng định dấu ấn của một nhà tư liệu học với tinh thần lao động khoa học, cẩn trọng.
Nhà nghiên cứu Thái Kim Đỉnh (1926-2017) đã dành trọn cuộc đời mình cho sự nghiệp sưu tầm, nghiên cứu, bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa, lịch sử của vùng đất xứ Nghệ. Di sản ông để lại là nguồn tư liệu quý cho Hà Tĩnh nói riêng và xứ Nghệ nói chung.
Thông qua các hoạt động lễ hội truyền thống, phường Bắc Hồng Lĩnh (Hà Tĩnh) tiếp tục lan tỏa giá trị văn hóa dân gian, tạo động lực phát triển du lịch tâm linh.
Ở tuổi ngoài 80, ông Võ Xuân Nam (thôn Đan Du, xã Kỳ Khang, Hà Tĩnh) vẫn miệt mài bên vành khuôn, mũi chỉ, gắn bó với nghề làm nón lá truyền thống suốt hơn 70 năm qua.
Có những người đi qua cuộc đời bằng những dấu mốc công danh, sự nghiệp; cũng có những người lưu giữ hành trình của mình bằng trang sách, vần thơ và sự bền bỉ của một tấm lòng đối với con người, quê hương. Với nhà nghiên cứu Thái Kim Đỉnh (1926 - 2017), thơ ca không phải toàn bộ sự nghiệp, nhưng là một mạch nguồn quan trọng, chảy suốt đời sống tinh thần của ông.
Hà Tĩnh tổ chức “Ngày Văn hóa Việt Nam” năm 2026 gắn với Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc, Ngày Di sản văn hóa Việt Nam, tạo thành chuỗi hoạt động văn hóa thiết thực, phong phú, lan tỏa sâu rộng.
Tổ chức nhiều chương trình văn hóa thể thao, an sinh xã hội và các diễn đàn sôi nổi là những hoạt động ý nghĩa của các cấp hội phụ nữ Hà Tĩnh hướng tới chào mừng Ngày thành lập Hội LHPN Việt Nam và Ngày Phụ nữ Việt Nam.
Tròn 20 năm sau quyết định đưa huyền thoại Ngã ba Đồng Lộc lên sóng truyền hình trực tiếp trên kênh HTV9, Đài Truyền hình TP Hồ Chí Minh, bác sĩ Nguyễn Xuân Lam trở lại chiến trường xưa trong một chiều thu lặng gió. Với người cựu chiến binh, doanh nhân quê Hà Tĩnh, tình yêu quê hương chưa bao giờ dừng lại ở nỗi nhớ mà đã hóa thành hành trang tri thức, thành bản lĩnh cống hiến trên mỗi nhịp bước cuộc đời.
Ông Bạch Đình Vương (SN 1967, ở thôn Hồng Xuân, xã Nghi Xuân, Hà Tĩnh) có khoảng 30 năm sưu tầm đồ cổ, lưu giữ khoảng 500 hiện vật gắn với đời sống xưa.
Các hoạt động kỷ niệm nhằm khẳng định, tôn vinh những đóng góp quan trọng của Nhà nghiên cứu Thái Kim Đỉnh (1926 - 2017) đối với sự nghiệp nghiên cứu, bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa, lịch sử, văn học của quê hương Hà Tĩnh.
Phan Thị Dương (quê Hà Tĩnh) là một trong 33 sinh viên tốt nghiệp thủ khoa Khóa 61 của Trường Đại học Ngoại thương. Cô đạt GPA 3.88/4.0, đồng thời có nhiều thành tích trong nghiên cứu khoa học, các cuộc thi và dự án thực tế.
Từ những chiếc lá, vành tre... người dân thôn Đan Du (xã Kỳ Khang, Hà Tĩnh) đã làm nên những chiếc nón lá mộc mạc, đồng thời gìn giữ nghề truyền thống của nhiều thế hệ.
Dù sở hữu kho tàng di sản phi vật thể đồ sộ, nổi bật là dân ca ví, giặm và ca trù đã được UNESCO ghi danh, Hà Tĩnh vẫn đứng trước bài toán: Làm thế nào để những giá trị văn hóa ấy thực sự trở thành sản phẩm du lịch, để du khách có thể tiếp cận, doanh nghiệp có thể khai thác và nghệ nhân có thêm điều kiện gắn bó với di sản.
Hàng chục năm qua, nghệ sĩ Nguyễn Như Tình (xã Xuân Lộc, Hà Tĩnh) vẫn lặng lẽ gìn giữ, lan tỏa tình yêu múa rối, để gieo niềm say mê trong cộng đồng, đặc biệt là thế hệ trẻ.
Hơn một thập kỷ gắn bó với phong trào văn hóa cơ sở, ngoài công việc của một công chức, anh Nguyễn Viết Bình - Phó Chánh Văn phòng HĐND, UBND xã Tùng Lộc (Hà Tĩnh) còn dành tâm huyết, sáng tạo cách làm mới để đưa những câu hát ông cha vươn xa, chạm đến trái tim hàng vạn người nghe trên không gian số.
Tết Trung thu ở Hà Tĩnh ngày nay mang nhiều dáng vẻ mới, với không gian, hình thức và trải nghiệm ngày càng hiện đại. Song, những giá trị làm nên hồn cốt của ngày tết đoàn viên vẫn được gìn giữ, trao truyền qua các thế hệ, để nét đẹp văn hóa truyền thống tiếp tục hiện diện tự nhiên trong đời sống đương đại.
Lễ giỗ lần thứ 206 của Đại thi hào Nguyễn Du không chỉ là nghi thức tri ân công lao bậc danh nhân văn hóa thế giới, mà còn là dịp quê hương Hà Tĩnh khơi dậy niềm tự hào, tiếp nối và lan tỏa tinh hoa ngôn ngữ cùng mạch nguồn giá trị nhân văn cao đẹp của dân tộc cho muôn đời sau.
Từ lớp học ở vùng biển Kỳ Anh (Hà Tĩnh), Lê Phương Thảo, Nguyễn Quốc Hùng và Nguyễn Linh Na cùng theo đuổi giấc mơ y khoa, rồi hội ngộ ở hành trình bác sĩ nội trú.
Từ những năm tháng phong trào Xô viết Nghệ Tĩnh sục sôi đến hôm nay, câu chuyện về đồng chí Phan Viết Chiểu - Bí thư đầu tiên của Huyện ủy Nghi Xuân và gia đình luôn được nhắc nhớ như một phần ký ức tự hào của quê hương Cổ Đạm (Hà Tĩnh).
Đã gần một thế kỷ đã trôi qua, nhưng những dấu ấn mà phong trào Xô viết Nghệ Tĩnh để lại trong lịch sử dân tộc vẫn vẹn nguyên giá trị, nhắc nhở các thế hệ hôm nay về sức mạnh của lòng yêu nước và ý chí đấu tranh vì độc lập, tự do.
Phó Chủ tịch UBND tỉnh Hà Tĩnh Nguyễn Thị Nguyệt vừa ký văn bản gửi Bộ trưởng Bộ VH-TT&DL đề nghị tổ chức thẩm định Hồ sơ khoa học đề nghị UNESCO cùng kỷ niệm 250 năm ngày sinh danh nhân Nguyễn Công Trứ.
80 năm đứng trong hàng ngũ của Đảng, hơn 34 năm trong quân ngũ, cụ Đặng Tưng (104 tuổi, ở thôn Hồng Tiến, xã Cẩm Xuyên, Hà Tĩnh) đã đi qua những năm tháng chiến tranh gian khổ. Huy hiệu 80 năm tuổi Đảng trao cho cụ không chỉ là sự ghi nhận của Đảng đối với cống hiến của người đảng viên kiên trung mà còn gợi nhắc câu chuyện về trách nhiệm giữ gìn lời thề đảng viên.
Với đồng bào Chứt ở bản Giàng 2 (xã Hương Xuân, Hà Tĩnh), Tết Độc lập không chỉ là dịp sum vầy mà còn là thời khắc để nhớ về nguồn cội, nhắc nhau về hành trình tìm nơi định cư và ổn định cuộc sống.
Trải qua bao biến thiên lịch sử, tinh thần hiếu học đã trở thành di sản vô giá, hun đúc nên các giá trị tốt đẹp của vùng đất Hà Tĩnh. Từ chiều sâu truyền thống khoa bảng ngàn xưa đến những đỉnh cao tri thức hôm nay, mạch nguồn ấy vẫn luôn là động lực cốt lõi để các thế hệ người con núi Hồng - sông La vươn lên lập thân, đổi thay cuộc sống và phụng sự quê hương.
Xin chào, Tôi là Chatbot của Báo Hà Tĩnh
Hãy hỏi tôi bất kỳ điều gì bạn cần biết về Báo Hà Tĩnh nhé. Tôi sẵn sàng hỗ trợ!