Khám phá di tích quốc gia chùa Am - Ngôi cổ tự hơn 600 năm tuổi ở Hà Tĩnh

(Baohatinh.vn) - Ẩn mình giữa non thiêng, chùa Am (xã Đức Thọ, Hà Tĩnh) không chỉ gắn với nhiều huyền sử ý nghĩa mà còn mê hoặc bởi kiến trúc “thuyền Bát Nhã” độc đáo, mang theo những giá trị văn hóa quê hương núi Hồng, sông La.

bqbht_br_x2.jpg
Theo các tư liệu lịch sử, chùa Am còn có tên là Diên Quang tự được xây dựng vào khoảng đầu thế kỷ XV, bởi Hoàng hậu Bạch Ngọc, vợ vua Trần Duệ Tông (1337-1377). Bà tên thật là Trần Thị Ngọc Hào, quê ở xã Hương Bình ngày nay.
bqbht_br_x3.jpg
Hoàng hậu Bạch Ngọc là người khai khẩn đất hoang, lập trang trại rộng 4.000 mẫu, tại vùng Đức Thọ ngày nay. Năm 1424, bà dâng của cải giúp nghĩa quân Lam Sơn chống giặc. Kháng chiến thắng lợi, bà từ chối bổng lộc, dựng 2 ngôi chùa, trong đó có Diên Quang tự hay còn gọi là chùa Am để tu hành. Bà mất vào thời Hồng Đức.
bqbht_br_c4.jpg
Bên cạnh giá trị lịch sử, chùa Am còn là một quần thể kiến trúc nghệ thuật độc đáo. Chùa nằm trên lưng chừng núi Am, giữa rừng cây u tịch, phía sau là dãy Trà Sơn, phía trước, cách chừng 1 km, là sông Ngàn Sâu đổ về sông La, chùa Am có diện tích 2,8 ha, với nhiều hạng mục như: điện thờ chính, nhà thờ Tổ, điện thờ Phật Dược sư, điện thờ Hoàng hậu Bạch Ngọc và công chúa Huy Chân, các tháp xá lị của các vị sư tổ...
bqbht_br_x4.jpg
Dù trải qua hơn 600 năm với nhiều lần trùng tu, tôn tạo nhưng chùa Am vẫn giữ được những nét đặc trưng của kiến trúc chùa, chiền thời Lê.
bqbht_br_c6.jpg
bqbht_br_c7.jpg
Trong đó có các hạng mục như: Điện thờ chính cũng là chùa gốc, gồm ngôi nhà 7 gian chính, hai gian hồi, tám vì kèo, 12 mái kiểu chồng diềm, 60 cột gỗ, hệ thống cột hiên phía trước và sau, được bố trí chiều dọc theo hình chữ “công” (工). Toàn bộ cột, kèo, xà ngang, xà dọc, hoành tải, cầu phong… đều làm bằng gỗ mít, gắn kết liên hoàn tạo thành bộ khung cực kì vững chắc, mái được lợp bằng ngói âm dương. Chính điện thờ tôn tượng Tam Thế Phật: Phật Thích Ca Mâu Ni, Phật A Di Đà, Phật Quan Âm và các vị Bồ tát khác; bên trái đặt tượng chư vị Phật Tăng và bên phải đặt tượng Hoàng hậu Bạch Ngọc bằng đồng trong khảm gỗ sơn son thếp vàng.
bqbht_br_x5.jpg
Đặc biệt tạo hình kiến trúc của điện thờ chính mô phỏng con thuyền Bát Nhã – biểu tượng giá trị cốt lõi của Phật giáo đại thừa. Trong đó, thuyền Bát nhã chính là con thuyền trí tuệ, từ bi chuyên chở chúng sinh vượt qua "biển khổ sinh tử" để đến bờ Niết bàn, giải thoát an vui.
bqbht_br_x6.jpg
Đại đức Thích Nhẫn Nguyện – Phụ trách trông coi chùa Am cho biết: "Chùa được xây dựng theo hình thuyền Bát nhã là kiến trúc độc đáo hiếm gặp trong các ngôi chùa ở Việt Nam. Hình dáng ngôi chùa đã thể hiện tinh thần đề cao những giá trị tư tưởng: trí tuệ, từ bi, hỷ xả của đạo Phật".
bqbht_br_a10.jpg
bqbht_br_a11.jpg
Bên phải của điện thờ chính (từ ngoài vào) là điện thờ Đông Phương Giáo chủ Dược Sư Lưu ly Phật, vị Phật chủ về sức khỏe.
bqbht_br_a12.jpg
Bên trái của điện thờ chính là điện thờ Hoàng hậu Bạch Ngọc và công chúa Huy Chân, cháu gái Trang Từ, Ngọc Hoàng và các vị thần linh. Ảnh: Gian thờ Hoàng hậu Bạch Ngọc, công chúa và cháu gái - những người từng tu hành tại chùa Am.
bqbht_br_x7.jpg
Phía trên điện thờ chính là nhà thờ Tổ, thờ Phật Quan Âm và các vị Tổ sư có công lao lớn với Phật giáo Việt Nam, cùng các vị sư Tổ trụ trì chùa Am qua các đời.
bqbht_br_x8.jpg
bqbht_br_a15.jpg
bqbht_br_a16.jpg
Cùng với các công trình chính, chùa Am còn có các hạng mục nguyên gốc độc đáo, giàu giá trị lịch sử văn hóa như: 4 ngôi tháp chứa xá lị sau khi viên tịch của 10 vị tổ sư từng trụ trì chùa qua các thời kỳ; bức bình phong, bàn tế thiên...
bqbht_br_x10.jpg
Ngoài ra, trước chùa có sân rộng, lối lên xuống đi hai bên, có bãi đá mọc như người quỳ lạy, gọi là "Bái Phật - Lạy Tăng".
bqbht_br_x11.jpg
Với nhiều giá trị văn hóa, lịch sử, chùa Am đã được xếp hạng là Di tích lịch sử văn hóa cấp quốc gia, theo Quyết định số 188/QĐ-BT ngày 13/2/1995 của Bộ Văn hóa - Thông tin nay là Bộ VH-TT&DL.
bqbht_br_x12.jpg
Sau thời gian dài do chiến tranh, thời gian di tích bị mai một, kể từ năm 2012, chùa Am đã được chính quyền các cấp và Nhân dân, phật tử gần xa góp công của trùng tu, tôn tạo ngày càng khang trang. Chùa trở thành địa chỉ văn hóa tâm linh thu hút đông đảo du khách mọi miền về tham quan, bái Phật, nhất là các dịp lễ quan trọng như: lễ giỗ Hoàng Hậu Bạch Ngọc vào ngày 22/6 âm lịch, lễ rằm tháng 7, tháng Giêng…
Video: Khám phá chùa Am.

Chủ đề Đời sống văn hóa

Đọc thêm

Di sản Truyện Kiều và khát vọng định vị tọa độ văn hóa quốc gia

Di sản Truyện Kiều và khát vọng định vị tọa độ văn hóa quốc gia

Hà Tĩnh không chỉ là vùng đất học mà còn là nơi lưu giữ một trong những di sản văn hóa đặc sắc nhất của dân tộc - Truyện Kiều và cuộc đời Đại thi hào Nguyễn Du. Làm thế nào để chuyển hóa nguồn tài nguyên ấy thành động lực phát triển kinh tế, đưa Hà Tĩnh trở thành một tọa độ văn hóa trên bản đồ công nghiệp văn hóa quốc gia? Đó là bài toán đang được đặt ra từ yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.
Từ di sản danh nhân Lê Quảng Ý đến khát vọng dựng xây Hoành Sơn hôm nay

Từ di sản danh nhân Lê Quảng Ý đến khát vọng dựng xây Hoành Sơn hôm nay

Tưởng niệm 500 năm ngày mất Tiến sĩ Lê Quảng Ý là dịp nhìn lại những giá trị bền vững mà các bậc tiền nhân để lại cho quê hương đất nước. Từ di sản hiếu học ấy, phường Hoành Sơn (Hà Tĩnh) hôm nay đang tiếp nối hành trình dựng xây bằng tư duy phát triển gắn với gìn giữ bản sắc văn hóa.
Dòng sông - "căn cước" quê nhà

Dòng sông - "căn cước" quê nhà

Không chỉ vẽ nên hình hài xứ sở, những dòng sông còn bồi đắp ký ức, nuôi dưỡng tâm hồn và trở thành một phần "căn cước" của những người con Hà Tĩnh.
Những “đại sứ” lan tỏa giá trị gia đình ở Hà Tĩnh

Những “đại sứ” lan tỏa giá trị gia đình ở Hà Tĩnh

Bằng sự gương mẫu trong cuộc sống đời thường, nhiều cán bộ hội phụ nữ cơ sở ở Hà Tĩnh đang trở thành những “đại sứ” lan tỏa các giá trị gia đình, góp phần xây dựng cộng đồng ngày càng văn minh, phát triển.
Lễ hội đền Lê Khôi - nét đẹp văn hóa của người Hà Tĩnh

Lễ hội đền Lê Khôi - nét đẹp văn hóa của người Hà Tĩnh

Không chỉ là một lễ hội dân gian được lưu truyền qua nhiều thế kỷ, Lễ hội đền Lê Khôi còn phản ánh những nét đẹp trong đời sống văn hóa của người Hà Tĩnh: lòng tri ân tiền nhân, sự gắn kết cộng đồng và ý thức gìn giữ di sản qua nhiều thế hệ.
Khi “người lạ” yêu văn hóa Hà Tĩnh

Khi “người lạ” yêu văn hóa Hà Tĩnh

Những trầm tích văn hóa, chiều sâu lịch sử và những con người nghĩa tình của Hà Tĩnh đã níu chân biết bao người từ những vùng đất khác nhau đến học tập, làm việc và gắn bó dài lâu.
Công việc bảo mẫu ở làng trẻ không chỉ chăm lo bữa ăn, giấc ngủ, việc học hành mà còn đồng hành cùng các con trong suốt quá trình trưởng thành. Mỗi ngày, tôi bắt đầu từ sớm để chăm sóc các con, từ sinh hoạt hằng ngày đến những lúc các em ốm đau hay gặp khó khăn trong cuộc sống.

Tôi chọn ở lại làng trẻ để sưởi ấm những trái tim mồ côi

Từng là trẻ mồ côi được nuôi dưỡng tại Làng Trẻ em mồ côi Hà Tĩnh, lớn lên có nhiều cơ hội lựa chọn công việc tốt hơn nhưng chị Trần Thị Ly (SN 1988, trú phường Trần Phú) vẫn quyết định ở lại mái ấm để tiếp tục chăm sóc những em nhỏ có hoàn cảnh giống mình năm xưa.
Những báu vật lưu dấu Đại thi hào Nguyễn Du

Những báu vật lưu dấu Đại thi hào Nguyễn Du

Tại xã Tiên Điền (Hà Tĩnh), nhiều tư liệu, hiện vật quý về Đại thi hào Nguyễn Du và Truyện Kiều vẫn được gìn giữ như những báu vật, lưu dấu cuộc đời, tư tưởng và di sản văn hóa của ông.
Xin chào,
Tôi là Chatbot của
Báo Hà Tĩnh
Hãy hỏi tôi bất kỳ điều gì bạn cần biết về
Báo Hà Tĩnh nhé. Tôi sẵn sàng hỗ trợ!