(Baohatinh.vn) - Ẩn mình giữa non thiêng, chùa Am (xã Đức Thọ, Hà Tĩnh) không chỉ gắn với nhiều huyền sử ý nghĩa mà còn mê hoặc bởi kiến trúc “thuyền Bát Nhã” độc đáo, mang theo những giá trị văn hóa quê hương núi Hồng, sông La.
Theo các tư liệu lịch sử, chùa Am còn có tên là Diên Quang tự được xây dựng vào khoảng đầu thế kỷ XV, bởi Hoàng hậu Bạch Ngọc, vợ vua Trần Duệ Tông (1337-1377). Bà tên thật là Trần Thị Ngọc Hào, quê ở xã Hương Bình ngày nay.Hoàng hậu Bạch Ngọc là người khai khẩn đất hoang, lập trang trại rộng 4.000 mẫu, tại vùng Đức Thọ ngày nay. Năm 1424, bà dâng của cải giúp nghĩa quân Lam Sơn chống giặc. Kháng chiến thắng lợi, bà từ chối bổng lộc, dựng 2 ngôi chùa, trong đó có Diên Quang tự hay còn gọi là chùa Am để tu hành. Bà mất vào thời Hồng Đức.Bên cạnh giá trị lịch sử, chùa Am còn là một quần thể kiến trúc nghệ thuật độc đáo. Chùa nằm trên lưng chừng núi Am, giữa rừng cây u tịch, phía sau là dãy Trà Sơn, phía trước, cách chừng 1 km, là sông Ngàn Sâu đổ về sông La, chùa Am có diện tích 2,8 ha, với nhiều hạng mục như: điện thờ chính, nhà thờ Tổ, điện thờ Phật Dược sư, điện thờ Hoàng hậu Bạch Ngọc và công chúa Huy Chân, các tháp xá lị của các vị sư tổ...Dù trải qua hơn 600 năm với nhiều lần trùng tu, tôn tạo nhưng chùa Am vẫn giữ được những nét đặc trưng của kiến trúc chùa, chiền thời Lê.
Trong đó có các hạng mục như: Điện thờ chính cũng là chùa gốc, gồm ngôi nhà 7 gian chính, hai gian hồi, tám vì kèo, 12 mái kiểu chồng diềm, 60 cột gỗ, hệ thống cột hiên phía trước và sau, được bố trí chiều dọc theo hình chữ “công” (工). Toàn bộ cột, kèo, xà ngang, xà dọc, hoành tải, cầu phong… đều làm bằng gỗ mít, gắn kết liên hoàn tạo thành bộ khung cực kì vững chắc, mái được lợp bằng ngói âm dương. Chính điện thờ tôn tượng Tam Thế Phật: Phật Thích Ca Mâu Ni, Phật A Di Đà, Phật Quan Âm và các vị Bồ tát khác; bên trái đặt tượng chư vị Phật Tăng và bên phải đặt tượng Hoàng hậu Bạch Ngọc bằng đồng trong khảm gỗ sơn son thếp vàng.
Đặc biệt tạo hình kiến trúc của điện thờ chính mô phỏng con thuyền Bát Nhã – biểu tượng giá trị cốt lõi của Phật giáo đại thừa. Trong đó, thuyền Bát nhã chính là con thuyền trí tuệ, từ bi chuyên chở chúng sinh vượt qua "biển khổ sinh tử" để đến bờ Niết bàn, giải thoát an vui.Đại đức Thích Nhẫn Nguyện – Phụ trách trông coi chùa Am cho biết: "Chùa được xây dựng theo hình thuyền Bát nhã là kiến trúc độc đáo hiếm gặp trong các ngôi chùa ở Việt Nam. Hình dáng ngôi chùa đã thể hiện tinh thần đề cao những giá trị tư tưởng: trí tuệ, từ bi, hỷ xả của đạo Phật".
Bên phải của điện thờ chính (từ ngoài vào) là điện thờ Đông Phương Giáo chủ Dược Sư Lưu ly Phật, vị Phật chủ về sức khỏe.
Bên trái của điện thờ chính là điện thờ Hoàng hậu Bạch Ngọc và công chúa Huy Chân, cháu gái Trang Từ, Ngọc Hoàng và các vị thần linh. Ảnh: Gian thờ Hoàng hậu Bạch Ngọc, công chúa và cháu gái - những người từng tu hành tại chùa Am.
Phía trên điện thờ chính là nhà thờ Tổ, thờ Phật Quan Âm và các vị Tổ sư có công lao lớn với Phật giáo Việt Nam, cùng các vị sư Tổ trụ trì chùa Am qua các đời.
Cùng với các công trình chính, chùa Am còn có các hạng mục nguyên gốc độc đáo, giàu giá trị lịch sử văn hóa như: 4 ngôi tháp chứa xá lị sau khi viên tịch của 10 vị tổ sư từng trụ trì chùa qua các thời kỳ; bức bình phong, bàn tế thiên...
Ngoài ra, trước chùa có sân rộng, lối lên xuống đi hai bên, có bãi đá mọc như người quỳ lạy, gọi là "Bái Phật - Lạy Tăng".Với nhiều giá trị văn hóa, lịch sử, chùa Am đã được xếp hạng là Di tích lịch sử văn hóa cấp quốc gia, theo Quyết định số 188/QĐ-BT ngày 13/2/1995 của Bộ Văn hóa - Thông tin nay là Bộ VH-TT&DL.Sau thời gian dài do chiến tranh, thời gian di tích bị mai một, kể từ năm 2012, chùa Am đã được chính quyền các cấp và Nhân dân, phật tử gần xa góp công của trùng tu, tôn tạo ngày càng khang trang. Chùa trở thành địa chỉ văn hóa tâm linh thu hút đông đảo du khách mọi miền về tham quan, bái Phật, nhất là các dịp lễ quan trọng như: lễ giỗ Hoàng Hậu Bạch Ngọc vào ngày 22/6 âm lịch, lễ rằm tháng 7, tháng Giêng…
Ký ức về một thời tuổi trẻ sôi nổi, hào hùng luôn là động lực để ông Lê Văn Liêm - Chủ tịch Hội Cựu thanh niên xung phong tỉnh Hà Tĩnh tiếp nối những hành trình mới đầy ý nghĩa.
Hơn 400 năm tồn tại bên dòng La, làng nghề đóng thuyền ở thôn Bến Đền, xã Đức Minh (Hà Tĩnh) từng là niềm tự hào của cư dân vùng sông nước. Song, làng nghề đang đối diện nguy cơ mai một.
Hà Tĩnh sở hữu những lợi thế để phát triển du lịch sinh thái. Tuy nhiên, để khai thác những giá trị tự nhiên này trở thành nguồn lực phát triển vẫn là bài toán cần sớm có lời giải.
Không chỉ là một lễ hội dân gian được lưu truyền qua nhiều thế kỷ, Lễ hội đền Lê Khôi còn phản ánh những nét đẹp trong đời sống văn hóa của người Hà Tĩnh: lòng tri ân tiền nhân, sự gắn kết cộng đồng và ý thức gìn giữ di sản qua nhiều thế hệ.
Những trầm tích văn hóa, chiều sâu lịch sử và những con người nghĩa tình của Hà Tĩnh đã níu chân biết bao người từ những vùng đất khác nhau đến học tập, làm việc và gắn bó dài lâu.
Hạ tầng phát triển mạnh đang làm thay đổi diện mạo các đô thị phía Bắc Hà Tĩnh. Cùng với đó, các di tích lịch sử, văn hóa được bảo tồn, góp phần gìn giữ "hồn xưa" giữa nhịp sống hiện đại.
Nhiều chính sách đã được triển khai để thúc đẩy du lịch Hà Tĩnh phát triển, song tỷ lệ khách lưu trú vẫn thấp, đặt ra yêu cầu tạo sản phẩm mới và trải nghiệm khác biệt để "giữ chân" du khách.
Từng là trẻ mồ côi được nuôi dưỡng tại Làng Trẻ em mồ côi Hà Tĩnh, lớn lên có nhiều cơ hội lựa chọn công việc tốt hơn nhưng chị Trần Thị Ly (SN 1988, trú phường Trần Phú) vẫn quyết định ở lại mái ấm để tiếp tục chăm sóc những em nhỏ có hoàn cảnh giống mình năm xưa.
Buổi làm việc giữa họ Nguyễn Tiên Điền (tỉnh Hà Tĩnh) với Trung tâm Khoa học và Văn hóa Nga mở hướng kết nối hậu duệ Nguyễn Du – Pushkin, lan tỏa giá trị di sản văn hóa.
Thiếu tá Phan Thị Lâm Phương (Công an xã Tiên Điền, Hà Tĩnh) là người sâu sát với cơ sở, gần gũi với Nhân dân. Chị là 1 trong 68 gương mặt vừa được Bộ Công an vinh danh “Nữ công an cơ sở xuất sắc”.
Tại xã Tiên Điền (Hà Tĩnh), nhiều tư liệu, hiện vật quý về Đại thi hào Nguyễn Du và Truyện Kiều vẫn được gìn giữ như những báu vật, lưu dấu cuộc đời, tư tưởng và di sản văn hóa của ông.
Hội thảo khoa học về Nguyễn Công Trứ tiếp tục khẳng định tầm vóc, giá trị di sản và sức ảnh hưởng của danh nhân trong lịch sử văn hóa dân tộc; đồng thời giúp Hà Tĩnh bổ sung cơ sở khoa học cho quá trình xây dựng hồ sơ trình UNESCO vinh danh.
Với mong muốn lan tỏa vẻ đẹp quê hương, Nguyễn Trọng Quý Đức (xã Thiên Cầm, tỉnh Hà Tĩnh) đã xây dựng kênh truyền thông số, đầu tư sản xuất các video giới thiệu du lịch Thiên Cầm, thu hút hàng nghìn lượt tương tác.
Trong không gian linh thiêng của miếu thờ Đức Ngư Ông ở xã Thiên Cầm (tỉnh Hà Tĩnh), đông đảo ngư dân và du khách cùng tham gia Lễ hội Cầu ngư Nhượng Bạn, gửi gắm ước vọng mưa thuận gió hòa, mùa cá bội thu.
Giữa biển cả nhiều bất trắc, tín ngưỡng thờ thần biển trở thành điểm tựa tinh thần của ngư dân Lộc Hà. Di sản tinh thần này đã góp phần tạo nên bản sắc văn hóa của biển Hà Tĩnh.
Trong hành trình về với Hà Tĩnh, ca sĩ Kyo York đã có dịp ghé thăm chùa Hương Tích, khám phá vẻ đẹp non nước hữu tình và trải nghiệm không gian du lịch tâm linh ý nghĩa.
Di tích lịch sử văn hóa cấp quốc gia Phan Kính (xã Trường Lưu, Hà Tĩnh) không chỉ là nơi tưởng niệm một bậc hiền tài mà còn trở thành điểm tôn vinh truyền thống hiếu học và đạo lý của cha ông.
Rời quê nhà Hà Tĩnh từ năm 15 tuổi để theo đuổi giấc mơ lớn, Nguyễn Thị Mai Lê đã trải qua không ít thử thách trước khi chạm tới học bổng toàn phần bậc thạc sĩ của Chính phủ New Zealand trị giá gần 2,3 tỷ đồng.
Cầu Bến Thủy 1 nối xã Nghi Xuân (Hà Tĩnh) với phường Trường Vinh (Nghệ An) vừa có diện mạo mới với hệ thống lưới an toàn cao hơn 3,5m cùng dải đèn LED trang trí, tạo nên điểm nhấn cảnh quan trên dòng sông Lam.
Chương trình giao lưu nghệ thuật là lời tri ân của quê hương Hà Tĩnh dành cho nhà thơ Xuân Hoài - một người đã dành trọn cuộc đời để vun đắp cho dòng chảy văn hóa, nghệ thuật tỉnh nhà.
Chương trình giao lưu nghệ thuật “Nhà thơ Xuân Hoài – Người trong cõi nhớ” do Báo và phát thanh, truyền hình Hà Tĩnh phối hợp Sở Văn hóa - Thể thao và Du lịch tổ chức nhằm tri ân những đóng góp to lớn của ông đối với thi ca và sự nghiệp xây dựng, phát triển văn hóa, nghệ thuật Hà Tĩnh.
Có những người khi rời xa cõi tạm vẫn để lại trong lòng người ở lại thật nhiều thương nhớ. Với nhà thơ Xuân Hoài, đó là nỗi nhớ lặng lẽ như mùi hương hoa dẻ trong ký ức tuổi thơ, như câu ví giặm chòng chành đâu đó giữa dòng Lam, dòng La quê nhà. Đi qua nhiều bến bờ của cuộc đời – từ bục giảng, văn đàn đến những năm tháng bệnh tật cuối đời – ông vẫn sống trọn vẹn như một “con đò dọc” trong chính câu thơ mình viết, lặng lẽ chở theo tình yêu quê hương, tình người và thi ca đi mãi trong ký ức bạn đọc.
72 năm đã trôi qua, âm hưởng Chiến thắng Điện Biên Phủ “lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu” vẫn vang vọng. Trong chiến công ấy, Hà Tĩnh hiện diện ở tiền tuyến với những người con anh dũng, đồng thời là hậu phương dốc sức người, sức của cho ngày toàn thắng vẻ vang.
Ở nhiều vùng quê của Hà Tĩnh, có những con người vẫn lặng lẽ gìn giữ đình làng, đền, miếu và các giá trị văn hóa. Sự tận tụy ấy đã góp phần neo giữ hồn quê, "đánh thức" giá trị di sản.
Ngô Phúc Trạch (sinh năm 1560 - ?), quê ở làng Chỉ Châu (nay thuộc xã Thạch Lạc, Hà Tĩnh). Ông là người có đóng góp lớn trong việc giữ vững sự bình yên của muôn dân và khai hoang, chăm lo sản xuất cho cộng đồng dân cư.
Giữa không gian trang nghiêm tại Ngã ba Đồng Lộc (Hà Tĩnh), chị Nguyễn Thị Thúy Hòa đã có gần 17 năm kể lại những câu chuyện về một thời hoa lửa. Mỗi lời thuyết minh của chị là sự tiếp nối ký ức và lòng tri ân đối với những người đã hy sinh vì Tổ quốc.
Bị thương ngay trước cửa ngõ Sài Gòn, nhưng lúc đó người lính Trần Thanh Hiền (Trung đoàn 24, Sư đoàn 304, hiện sống tại phường Thành Sen, Hà Tĩnh) vẫn nén đau, băng bó vết thương, một mình tìm đường vào Dinh Độc Lập trong ngày lịch sử 30/4/1975.