“Hôm qua em đi chùa Hương”
Lễ khai hội chùa Hương Tích, sự kiện mở đầu năm du lịch Hà Tĩnh 2026 diễn ra vào mùng 6 tháng Giêng, nhưng dư âm tiếng trống hội, các hoạt động thể thao và những bước chân hành hương vẫn còn rạo rực trong lòng người.
Không gian sân hội rộn ràng. Các bô lão say sưa với môn cờ thẻ. Những đô vật làng Thuần Thiện (xã Tùng Lộc) quần thảo trên sới vật. Những người phụ nữ nông dân tranh tài kéo co. Các đội bóng chuyền nam thi đấu cật lực giữa tiếng reo hò vang dội. Đám thiếu niên náo nức bịt mắt bắt vịt, đấu gà… Tiếng trống hội dồn dập không chỉ gọi người về vui xuân, mà như đánh thức ký ức văn hóa làng quê sâu đằm.
Từ chân núi, từng dòng người hành trình lên chùa Hương Tích - ngôi cổ tự hơn 700 năm tuổi tọa lạc trên đỉnh Thứu Lĩnh, một trong những đỉnh đẹp nhất của dãy non Hồng. Danh thắng được tôn vinh là “Hoan Châu đệ nhất danh lam” không chỉ hấp dẫn bởi cảnh sắc núi rừng mùa xuân, mà còn bởi truyền thuyết công chúa Diệu Thiện. Từ chốn hoàng cung, nàng chọn con đường tu hành, hiến dâng đôi tay, đôi mắt cứu vua cha, hóa thân thành Phật bà nghìn tay nghìn mắt cứu độ chúng sinh. Câu chuyện về lòng từ bi và chữ hiếu ấy đã lắng sâu trong tâm thức người Việt suốt bao đời.
Ngày nay, con đường lên chùa đã đổi khác. Nếu trước đây, người hành hương mất gần 3 giờ vượt núi, thì nay xe điện và cáp treo rút ngắn hành trình xuống còn khoảng 30 phút. Nhưng, giữa những chuyến xe điện băng băng, vẫn có nhiều người chọn đi bộ theo lối cũ. “Vất vả nhưng ý nghĩa”, một du khách đến từ Thanh Hóa vui vẻ nói. Trong dòng người về trẩy hội, tôi được trò chuyện với một nhóm bạn trẻ. Đi đầu là cô gái chừng mười bảy tuổi trong tà áo dài truyền thống, mái tóc suôn nhẹ dưới vành nón trắng; phía sau là các chàng trai làng quê bước theo đầy ngại ngùng. Những câu thơ trong bài “Em đi chùa Hương” của Nguyễn Nhược Pháp như chợt vọng lên trong tôi: “Hôm nay, em đi chùa Hương/ Hoa cỏ mờ hơi sương/ Cùng thầy me em dậy/ Em vấn đầu soi gương…”.
Trần Hương Giang, cô gái 17 tuổi, cùng mẹ và những trai làng đi chùa Hương Tích, sau chút ngại ngùng, đã chia sẻ: “Em ở thôn Bắc Kinh, xã Đông Kinh. Từ bé, em đã theo bố mẹ và mọi người lên chùa mỗi dịp lễ hội. Sáng nay, cả nhà đã thức dậy sớm, râm ran chuẩn bị đi chùa. Bố mẹ soạn đồ lễ, hai chị em thì chuẩn bị quần áo sao cho phù hợp lễ nghi, trẻ trung nhưng đảm bảo trang trọng, lịch sự. Chuyến du xuân về chùa Hương Tích không chỉ là dịp chúng em được hòa mình vào thiên nhiên, chụp những bức ảnh thật “chill” mà còn làm cho lòng mình thêm tĩnh tại”.
Giữa dòng người trẩy hội, không chỉ có du khách trong nước. Anh Vladimir Ivanov, du khách đến từ Nga, dừng lại khá lâu trước sân chùa để quan sát dòng người hành hương. Thông qua phiên dịch, tôi được nghe anh Vladimir Ivanov chia sẻ: “Chúng tôi mới bắt đầu hành trình xuyên Việt 3 ngày và quyết định đến Hà Tĩnh khi biết có lễ hội. Ngôi chùa trên núi rất đặc biệt, yên tĩnh và linh thiêng. Điều ấn tượng nhất là không khí lễ hội dân gian và sự thân thiện của người dân. Đây là lần đầu chúng tôi cảm nhận rõ văn hóa bản địa Việt Nam như vậy”.
Trong khung cảnh mùa xuân bên ngôi chùa cổ, khói hương càng thêm vấn vít hòa vào tiếng chuông ngân vọng giữa xanh thẳm đại ngàn. Hành trình lên non Hồng nơi có ngôi cổ tự, vì thế, không chỉ là chuyến đi lễ, mà là hành trình tìm về sự an yên trong mỗi con người.
Khơi dậy các giá trị văn hóa
Mùa xuân năm nay, khắp Hà Tĩnh rộn ràng không khí lễ hội. Những giá trị văn hóa truyền thống được khơi dậy qua hàng chục lễ hội lớn nhỏ diễn ra từ sau tết Nguyên đán đến hết tháng Giêng và kéo dài sang đầu quý II năm 2026.
Bên cạnh các lễ hội quen thuộc như lễ hội Hải Thượng Lãn Ông, lễ hội Báo ân Đô đài Bùi Cầm Hổ, đền Chế Thắng phu nhân Nguyễn Thị Bích Châu…, nhiều lễ hội từng mai một đã được khôi phục. Trong đó, lễ hội Tìm trâu và mở cửa rừng ở xã Cẩm Hưng sau hàng chục năm gián đoạn đã hoạt động trở lại, thu hút đông đảo người dân và du khách tham gia.
Ông Nguyễn Hữu Thịnh - Phó Chủ tịch UBND xã Cẩm Hưng cho biết: “Việc khôi phục lễ hội là cách chúng tôi gìn giữ giá trị truyền thống, đồng thời từng bước xây dựng sản phẩm du lịch đặc trưng cho địa phương”.
Theo thống kê của Sở VH-TT&DL, toàn tỉnh hiện có hơn 70 lễ hội, riêng dịp xuân Bính Ngọ 2026 có trên 20 lễ hội được tổ chức. Ông Nguyễn Tùng Lĩnh - Phó Chủ tịch Hội Liên hiệp văn học nghệ thuật Hà Tĩnh nhận định: “Các lễ hội xuân không chỉ đáp ứng nhu cầu tâm linh mà còn gìn giữ mạch nguồn truyền thống, tri ân tiền nhân, tạo không gian gặp gỡ cộng đồng và khơi dậy niềm tin, khát vọng lao động đầu năm mới”.
Để mùa lễ hội diễn ra an toàn, văn minh, ngành văn hóa đã chuẩn bị từ sớm về cơ sở vật chất, nhân lực và công tác phục vụ du khách. Ông Trần Xuân Lương - Phó Giám đốc Sở VH-TT&DL cho biết: “Ngoài công tác chuẩn bị các điều kiện đảm bảo cho du khách tham gia du xuân, tham gia các lễ hội được an toàn, thuận tiện, việc nâng cao chất lượng đón tiếp, ứng xử văn minh tại các điểm đến được chúng tôi đặc biệt chú trọng chỉ đạo, hướng dẫn các địa phương, điểm đến cụ thể bằng văn bản. Qua đó, nhằm tạo ấn tượng tốt đẹp về văn hóa, con người Hà Tĩnh trong lòng du khách gần xa”.
Trong sắc xuân dịu nhẹ, giữa những làng quê, tiếng trống hội vẫn vang lên như nhịp đập nối quá khứ với hiện tại. Người già đi lễ hội để nhớ nguồn cội, người trẻ tìm thấy niềm tin cho tương lai, còn du khách phương xa mang về những kỷ niệm… Chính bởi vậy, mùa xuân ở Hà Tĩnh không chỉ đến trong hoa đào, hoa mai, mà hiện hữu trong từng bước chân trẩy hội, nơi giá trị tốt đẹp của văn hóa được gìn giữ và phát huy trong đời sống hôm nay.
