Xây dựng nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc
Dân tộc Việt Nam có nền văn hóa lâu đời được trao truyền và bồi đắp qua hàng ngàn năm lịch sử. Trong suốt quá trình lãnh đạo cách mạng, Đảng ta luôn coi trọng việc xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc.
Đề cương văn hóa Việt Nam năm 1943 đã nêu lên 3 nguyên tắc cơ bản, đó là “dân tộc hóa”, “đại chúng hóa” và “khoa học hóa”. Nghị quyết Trung ương 5 khóa VIII (năm 1998) về “xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc” ra đời làm sáng tỏ hơn đường lối của Đảng: Văn hóa phải trở thành nền tảng tinh thần xã hội, vừa là mục tiêu, vừa là động lực của sự phát triển”. Trong xu thế toàn cầu hóa, xây dựng nền văn hóa trên 2 trục cốt lõi “tiên tiến”, “đậm đà bản sắc” được Đảng ta đặt ra trong Nghị quyết Trung ương 5 khóa XIII tiếp tục là vấn đề cơ bản, trọng yếu để dân tộc Việt Nam có được “tấm căn cước” đi ra thế giới, hòa nhập mà vẫn luôn có bản sắc.
Nghị quyết Hội nghị lần thứ 9 BCH Trung ương Đảng khóa XI (Nghị quyết số 33-NQ/TW) về xây dựng và phát triển văn hóa, con người Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững đất nước đặt ra mục tiêu là xây dựng nền văn hóa và con người Việt Nam phát triển toàn diện, hướng đến chân - thiện - mỹ, thấm nhuần tinh thần dân tộc, nhân văn, dân chủ và khoa học. Văn hóa phải thực sự trở thành nền tảng tinh thần vững chắc của xã hội, là sức mạnh nội sinh quan trọng đảm bảo sự phát triển bền vững đất nước. Trong đó, quan điểm: Phát triển văn hóa vì sự hoàn thiện nhân cách con người và xây dựng con người để phát triển văn hóa được đặt lên hàng đầu.
Văn hóa là sự tiếp biến, giao thoa không ngừng nghỉ. “Mạch ngầm” văn hóa lâu đời mà cha ông để lại luôn âm thầm chảy và thấm sâu vào thế hệ cháu con hôm nay.
Để “mạch ngầm” văn hóa thấm sâu vào đời sống
Trong dòng chảy văn hiến của dân tộc, văn hóa, con người Hà Tĩnh đã góp phần làm giàu đẹp lịch sử nước nhà và kho tàng văn hóa Việt Nam. Hà Tĩnh luôn coi: “Văn hóa là mục tiêu, động lực của sự phát triển, là nền tảng tinh thần xã hội”. Ngày 5/10/1998, BCH Đảng bộ tỉnh khóa XIV đã ban hành Nghị quyết số 11-NQ/TU về xây dựng và phát triển văn hóa Hà Tĩnh theo tinh thần Nghị quyết Trung ương 5 khóa VIII. Ngày 22/12/2023, BCH Đảng bộ tỉnh Hà Tĩnh đã ban hành Nghị quyết số 18-NQ/TU về xây dựng, phát triển văn hóa và con người Hà Tĩnh trong giai đoạn mới. Mục tiêu, quan điểm đặt ra trong Báo cáo chính trị Đại hội Đảng bộ tỉnh Hà Tĩnh lần thứ XX, nhiệm kỳ 2025-2030 đó là: “Phát huy giá trị văn hóa và con người Hà Tĩnh trở thành nguồn lực nội sinh quan trọng cho phát triển bền vững…”.
Những năm qua, các địa phương, ngành VH-TT&DL cùng đội ngũ nghệ nhân, các dòng họ và toàn dân đã nỗ lực cao cho việc bảo tồn, phát huy giá trị các di sản, tôn vinh các danh nhân. Nhiều cách làm hay, sáng tạo đã góp phần bảo tồn di sản phi vật thể: dân ca ví, giặm, ca trù, diễn xướng Truyện Kiều, sắc bùa… Các di tích lịch sử văn hóa gắn với các danh nhân, các huyền sử, tổ nghề… được trùng tu tôn tạo từ nguồn ngân sách và xã hội hóa. Đại thi hào Nguyễn Du, Đại danh y Lê Hữu Trác được UNESCO vinh danh; 3 di sản tư liệu thế giới được bảo tồn, phát huy, đó là: Mộc bản Trường học Phúc Giang, Hoàng Hoa sứ trình đồ, Văn bản Hán Nôm làng Trường Lưu…
Phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa” gắn với “Xây dựng NTM, đô thị văn minh” đã có sức lan tỏa rộng lớn. Trong đó, phong trào xây dựng thiết chế văn hóa, thể thao ở cơ sở phát triển mạnh mẽ với sự ra đời của rất nhiều ngôi nhà trí tuệ, nhà văn hóa cộng đồng kết hợp tránh trú bão lũ, sân bóng đá, bóng chuyền, cầu lông, tiểu công viên... Các mô hình VH-TT&DL gắn với xây dựng NTM không ngừng được nhân rộng. Du lịch biển, du lịch di sản, du lịch tâm linh gắn với lễ hội ngày càng lan tỏa đáp ứng được nhu cầu của Nhân dân và tăng thu ngân sách.
Ông Nguyễn Viết Trường - Giám đốc Sở VH-TT&DL cho biết: “Nhiệm kỳ 2025-2030, nhiệm vụ trọng tâm đặt ra cho ngành VH-TT&DL đó là: Phát huy giá trị văn hóa, con người Hà Tĩnh, các danh nhân, di sản được UNESCO vinh danh. Từ giải pháp mà Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ XX nêu ra, chúng tôi đang tập trung cao cho một số nội dung: Thứ nhất: xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh gắn với bản sắc Hà Tĩnh; coi trọng giáo dục đạo đức, lối sống, hành vi chuẩn mực của con người đối với cộng đồng. Thứ hai là phát triển công nghiệp văn hóa, khai thác giá trị di sản, văn học nghệ thuật, sáng tạo KHCN để tạo ra giá trị kinh tế mới. Thứ ba là đưa văn hóa trở thành động lực tinh thần thúc đẩy đổi mới, hội nhập và phát triển của con người Hà Tĩnh trong thời đại số; triển khai đồng thời 2 hướng: bảo tồn sống và khai thác thông minh các di tích lịch sử văn hóa, nhất là hơn 690 di tích đã được xếp hạng và các di sản phi vật thể”.
Được biết, hiện tỉnh đã phê duyệt quy hoạch phát huy giá trị các di tích trọng điểm như: Di tích Nguyễn Du, Ngã ba Đồng Lộc, chùa Hương Tích kết nối với các tuyến du lịch. Theo ông Nguyễn Viết Trường, sở sẽ phối hợp với các doanh nghiệp lữ hành để phát triển sản phẩm “Du lịch văn hóa - di sản” vừa giáo dục truyền thống vừa đóng góp vào kinh tế địa phương. Nâng cao chất lượng phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa”; xây dựng gia đình văn hóa, các khu dân cư tự quản đoàn kết, ấm no; bảo tồn, phát huy các loại hình văn hóa, văn nghệ dân gian, lễ hội truyền thống, di sản, danh nhân văn hóa được UNESCO vinh danh. Thu hút doanh nghiệp đầu tư, khai thác các giá trị văn hóa. Phát triển phong trào thể thao quần chúng và thể thao thành tích cao ở những môn có thế mạnh; tiếp tục đầu tư xây dựng hệ thống thiết chế văn hóa - thể thao, đẩy nhanh tiến độ các dự án: Xây dựng Bảo tàng tỉnh; Trùng tu, tôn tạo Khu lưu niệm Tổng Bí thư Trần Phú, Tổng Bí thư Hà Huy Tập...
Để từng bước đưa các nghị quyết của Đảng vào cuộc sống, làm cho “mạch ngầm” văn hóa thấm sâu vào đời sống xã hội, đòi hỏi sự nỗ lực của toàn thể Nhân dân, trong đó cấp ủy, chính quyền các địa phương và ngành VH-TT&DL phải là những người thiết kế, đặt từng viên gạch đầu tiên. Với nền tảng vững chắc của một miền đất giàu bản sắc, dưới ánh sáng soi đường của Đảng, văn hóa sẽ thực sự là “nền tảng tinh thần”, “sức mạnh nội sinh” quan trọng trên vùng đất núi Hồng - sông Lam.
