Phim 'Tài' dễ xem nhưng cũ

Tài đánh dấu lần tái xuất màn ảnh rộng của Mỹ Tâm sau Chị trợ lý của anh (2019). Cô hợp tác với Mai Tài Phến trong vai trò đạo diễn, trong khi bản thân lui về ghế sản xuất, sau nhiều năm có kinh nghiệm quan sát thị trường.

Tương tự Ròm, hay gần nhất là Mai, Tài lấy tên của nhân vật chính làm nhan đề. Chuyện phim kể về người đàn ông trẻ sau khi thoát khỏi tù tội tiếp tục rơi vào vòng xoáy nợ nần. Bị dồn đến đường cùng, anh buộc phải đưa ra những lựa chọn khó khăn, từng bước trượt dài vào thế giới tội lỗi để xoay xở tài chính.

Hành động ‘cứu’ kịch bản cũ

Tài thuộc thể loại hành động, dòng phim đang nhận được sự quan tâm trở lại của khán giả Việt, nhất là sau thành công của Truy tìm long diên hương. Song nếu Truy tìm long diên hương mang màu sắc hài, thì phim của Mỹ Tâm lại thiên về sắc thái tâm lý.

Tài từng nhúng chàm, có một thời lăn lộn trong giang hồ rồi vào tù ra tội. Vài năm sau, anh hoàn lương, làm đủ việc để mưu sinh. Thế nhưng, Tài còn phải lo cho bà Phúc, người mẹ già bệnh tật lại có thói ham mê đỏ đen. Đề rồi hết lần này đến lần khác, bà Phúc “bào” từng đồng tiền con trai làm ra và nướng sạch vào cờ bạc, dẫn đến nợ nần.

Tài biết sự thật, nhưng vẫn âm thầm kiếm tiền cho mẹ vì muốn làm tròn chữ hiếu. Chỉ có điều, bà Phúc không có điểm dừng, bày ra nhiều trò “moi” tiền rồi đẩy chính bản thân và đứa con vào cảnh ngàn cân treo sợi tóc. Khoản nợ khổng lồ rơi xuống đầu buộc Tài trở lại con đường cũ để cứu mẹ khỏi nguy hiểm. Song, chính anh cũng rơi vào một âm mưu hiểm độc mà không hề hay biết.

Tài được xây dựng trên nguyên mẫu quá quen thuộc của dòng hành động, “retired badas”, một kẻ bất hảo đã hoàn lương buộc phải trở lại con đường cũ trong tình thế bất khả kháng. Vậy nên ở bức chân dung về Tài, khán giả mê phim hành động cũng dễ dàng bắt gặp chút đường nét của John Wick, Taken hay The Equalizer.

Điểm thú vị trong bộ phim do Mai Tài Phến đạo diễn là việc đặt ra câu hỏi về ranh giới “chữ hiếu”. Tài biết mẹ sai lầm và lừa mình để lấy tiền, nhưng hết lần này đến lần khác vẫn nhắm mắt làm ngơ. Bởi trong quá khứ, bà Phúc từng là một người mẹ tảo tần, bảo bọc con trước đòn roi của người chồng cay nghiệt.

Biên kịch đẩy nhân vật vào cái bẫy đạo đức của việc chấp nhận đắng cay để làm tròn bổn phận người con, hay giải thoát cho bản thân để rồi mang cái mác bất hiếu.

Tài trở thành trung tâm của mọi mọi sự kiện, biến cố phim, là tấm gương để người xem soi chiếu và tham vấn những câu hỏi đạo đức. Để rồi, từ hành trình thay đổi và tỉnh thức của nhân vật, bài học về sự hướng thiện và lòng hiếu thảo được đưa ra tự nhiên mà không cần lời thoại rao giảng.

Thực chất, câu chuyện của Tài không mới, lại dễ đoán. Ngay cả 2 cú plot-twist hồi cuối phim cũng không gây bất ngờ, nhất là với những khán giả đã quen thuộc với dòng phim giang hồ, tội phạm. Song, tác phẩm vẫn giữ chân được sự hứng thú nhờ phần hành động dàn dựng tâm huyết, chỉn chu.

Không khó nhận ra Tài chịu ảnh hưởng dòng phim xã hội đen xứ hương cảng thập niên 1990, từ những khung cảnh bến sông, phố đêm cho đến khu nhà nghèo xập xệ, câu chuyện pha trộn melodrama khi không chỉ hướng ống kính về những màn thanh trừng, đấu đá trong giang hồ mà còn cả tuyến truyện về tình yêu, tình huynh đệ, chiến hữu…

Mai Tài Phến tỉ mỉ đẽo gọt những chi tiết trên trong một bối cảnh miền Tây gần gũi. Vùng sông nước An Giang có thể coi là điểm sáng của phim, với nhiều khung cảnh thiên nhiên xanh mát, con người thân thiện, mến khách, xởi lởi.

Những cảnh hành động tương đối đa dạng, từ những cuộc truy đuổi gắt gao trên sông cho tới màn giao đấu căng thẳng trên đường phố, trong hang ổ tội phạm. Mai Tài Phến chịu khó lăn xả, thực hiện nhiều cảnh quay phức tạp, cường độ cao, điển hình là những màn đối kháng có sử dụng vũ khí. Dù chất liệu chưa quá mới mẻ, đặc sắc, mảng hành động của Tài nhìn chung vẫn đủ hấp dẫn, có thể chiều lòng những thượng đế dễ tính.

Khoảng trống chưa giải quyết

Như nhiều tác phẩm lấy tên nhân vật làm nhan đề, Tài thuộc dạng “character study”, tức bức chân dung đặc tả và “nghiên cứu” sâu về nhân vật đó, từ câu chuyện quá khứ, lựa chọn và sự biến đổi tâm lý của họ khi bị đặt vào những hoàn cảnh ngặt nghèo.

Ở vị trí trung tâm, hành trình tỉnh thức của Tài là đường dây cảm xúc chính, là yếu tố khiến người xem tò mò. Tiếc là biên kịch chưa tận dụng được lợi thế chất liệu đó. Tài không quá một màu, nhưng lại luẩn quẩn trong diễn biến tâm lý thiếu sự phát triển. Sau nhiều biến cố, kể cả khi phát hiện sự thật phũ phàng về việc tình cảm bị mang ra trục lợi, biên kịch vẫn chưa thể tìm cho nam chính lối ra trong cái bẫy đạo đức đầy bí bách đặt lên nhân vật.

Những điều Tài có thể phản ứng chỉ có thể là bực tức và chấp nhận, khi bị ràng buộc bởi ranh giới chữ hiếu. May mắn là cảnh hồi tưởng quá khứ kịp thời giải tỏa khúc mắc của khán giả về quyết định nhân vật đưa ra. Nhưng đồng thời, nó cũng tạo ra lỗ hổng không kịp giải đáp về việc bà mẹ từng cao cả như vậy, chỉ vì muốn nhanh làm giàu mà hiện tại bất chấp đến mức đày đọa con.

Điểm rơi cảm xúc trong phim chưa thực sự đắt giá. Nỗi bất lực, mệt mỏi và kiệt quệ của Tài dồn nén thành giọt nước mắt đầy ấm ức và có chút tủi hờn. Nó vừa đủ chạm đến người xem sau những bất công mà nhân vật trải qua, nhưng chưa phải là một bước ngoặt đủ mạnh mẽ để anh thức tỉnh và thoát khỏi bẫy đạo đức. Hay nói cách khác, người xem thấy thương Tài và đồng cảm với hoàn cảnh, với hành trình hướng thiện của nhân vật, còn nỗi trăn trở lớn nhất phim thì chưa được giải đáp thỏa đáng.

Mai Tài Phến với tạo hình bụi bặm, mang nét duyên của một chàng trai độ ngoài 30 gai góc, trải đời nhưng cũng có gì đó mềm mại, dễ mến. Đáng tiếc là hạn chế kịch bản khiến Tài Phến chưa thể tỏa sáng trong những cảnh mang màu sắc tâm lý. Chưa có câu chuyện toát lên trong ánh mắt cau có thường xuyên của nam diễn viên. Sự mệt mỏi của một người đàn ông lăn lộn mưu sinh nhưng vẫn khao khát hướng thiện, sự kiệt quệ của một người con vùng vẫy trong vòng xoáy đạo đức cho đến sự bứt rứt, lưỡng lự của một kẻ từng nhúng chàm nay bị ép trở lại con đường cũ vì không còn lựa chọn khác… chưa được Tài Phến khắc họa đủ sinh động.

Với kiểu nhân vật kiệm lời, ít thoại như Tài cần được cung cấp nhiều khoảng trống để bộc lộ không gian nội tâm hơn. Trong khi, ở nút thắt đắt giá nhất, thay vì để diễn xuất và ánh mắt cất tiếng nói, cảnh hồi tưởng kèm nhạc nền mồi chài cảm xúc lại tước mất cơ hội bộc lộ của nhân vật.

Tài vì thế chỉ kịp tạo thiện cảm vì hành trình hướng thiện. Còn suốt phân nửa thời lượng phim, anh hiện lên là một “cỗ máy chiến đấu” với plot-amor nhiều đến mức vô lý.

Tuyến tình cảm giữa Tài và Lanh cũng chưa được khắc họa tốt, mới chỉ mang tính chất fan-service, khi sự xuất hiện của Mỹ Tâm trong phim có phần khiên cưỡng, chưa được sắp đặt khéo léo. Dẫu vậy, “hào quang” của nữ ca sĩ quốc dân với các màn xuất hiện, cứu nguy bất ngờ vẫn dễ dàng chiều lòng những ai hâm mộ họa mi tóc nâu. Mỹ Tâm đầy chemistry với Tài Phến, với những màn đong đưa có chút sến nhưng đủ duyên. Chỉ tiếc là kịch bản chưa đủ chặt chẽ để tôn được tuyến tình cảm giữa hai nhân vật.

Trong khi dàn cast phụ như Hạnh Thúy, Hồng Ánh, cho tới Long Đẹp Trai, Trần Kim Hải, Sỹ Toàn… dừng lại ở mức tròn vai. Một điểm đáng khen ngợi là Tài được đặt ở trung tâm phim, song không vì vậy mà lấn át tuyến phụ, khi ai cũng có đất diễn vừa vặn.