Thạch Châu - vùng đất giàu truyền thống văn hóa và hiếu học

(Baohatinh.vn) - Xã Thạch Châu (Lộc Hà) là vùng đất nổi tiếng giàu truyền thống văn hóa, hiếu học và yêu nước. Trải qua bao thăng trầm của lịch sử, vùng quê này đều có những người con tài hoa, đỗ đạt và những ngôi làng, dòng họ nức tiếng gần xa.

Vùng đất giàu trầm tích văn hóa, hiếu học…

Theo các tài liệu lịch sử và những người lớn tuổi, trong các thời kỳ phong kiến, xã Thạch Châu có tên là làng Thu Hoạch và nổi tiếng với câu “Võ Hạ Hoàng, văn làng Thu Hoạch”. Từ năm 1945-1953, vùng quê này mang tên Mỹ Châu, từ năm 1953 đến nay có tên là xã Thạch Châu.

Video: Vùng quê Thạch Châu đang vươn mình lên tầm cao mới.

Dù tên gọi thay đổi, nhưng ở thời điểm nào thì xã Thạch Châu cũng nức tiếng gần xa bởi những con người, dòng họ khoa bảng, hiếu học, yêu nước. Cuốn “Lịch sử Đảng bộ xã Thạch Châu” giai đoạn 1930-2005 kể rõ những bậc tiền nhân từng lưu danh cùng sử sách: “Từ thời vua Lê Thánh Tông, cụ Nguyễn Tôn Tây đậu Tam giáp khoa Quý Mùi (1463).

Tiếp đó, cụ Phan Huy Cẩn đậu Đại khoa năm Giáp Tuất (1754), cụ Phan Huy Ích (con trai đầu cụ Cẩn) đậu Đại khoa năm Ất Mùi (1775), cụ Phan Huy Ôn (con trai thứ cụ Cẩn) đậu đại khoa năm Kỷ Hợi (1779)… nên dân gian có câu “Huynh đệ đồng khoa, phụ tử đồng triều”.

Tiếp nối mạch nguồn văn hóa đó, dòng họ Phan Huy lại sản sinh ra nhiều bậc hiền nhân, văn sỹ như: Phan Huy Thực, Phan Huy Sảng, Phan Huy Vịnh (đậu cử nhân), lưỡng khoa tú tài Phan Huy Chú với bộ “Lịch triều hiến chương loại chí” nổi tiếng.

Cùng với đó, trong các triều đại phong kiến, quê hương Thạch Châu còn có các cụ: Phan Huy Tùng (đậu tiến sỹ), Lê Khắc Hoàn (đậu cử nhân) và Lê Quốc Thấu, Lê Nhật Vượng, Lê Khắc Khoan, Lê Tụy (đậu tú tài)…

Thạch Châu - vùng đất giàu truyền thống văn hóa và hiếu học

Nhà thờ dòng họ Phan Huy (di tích lịch sử văn hóa cấp quốc gia) là nơi phụng thờ các bậc tiền nhân có nhiều công lao với dân, với nước của dòng họ. Đây cũng là địa chỉ giáo dục truyền thống văn hóa, hiếu học cho đời sau trên quê hương Thạch Châu.

Trong bề dày văn hóa của quê hương, vùng đất này còn sản sinh ra nhiều người con ưu tú, “văn võ song toàn”, có công lớn trong việc phò vua, giúp nước, đánh đuổi ngoại xâm, vỗ yên bờ cõi. Trong số này có thể kể đến Nguyễn Đình Khanh được vua Lê Cảnh Hưng sắc phong đến “Uy vũ tướng quân”; tiến sỹ Phan Huy Ích, nhà chí sỹ Phan Huy Sảng và Lê Gia Cơ tham gia phong trào Tây Sơn, trong đó, Phan Huy Ích là một trong những người có công lớn nhất trong việc phò tá vua Quang Trung xây dựng vương triều Tây Sơn; hay các chí sỹ yêu nước thời kỳ đầu chống Pháp như: Lê Quang Khuyến, Lê Khắc Hoàn, Lê Tử Lương, Lê Trọng Thể, Nguyễn Đình Lợi...

Thạch Châu - vùng đất giàu truyền thống văn hóa và hiếu học

Quê hương và con cháu trong dòng họ Nguyễn Phúc Giáp phấn khởi đón nhận Bằng di tích lịch sử văn hóa cấp tỉnh vào ngày 26/3/2021.

Cụ Phan Huy Hải (80 tuổi), nguyên Bí thư Đảng ủy xã Thạch Châu tự hào: “Ngoài dòng họ Phan Huy của chúng tôi thì trên quê hương Thạch Châu còn có nhiều dòng họ có con cháu làm rạng danh trong lịch sử như: họ Nguyễn Trọng (thôn Quang Phú), họ Phạm (thôn Lâm Châu), họ Nguyễn Đức (thôn Đức Châu), họ Nguyễn Đình (thôn Châu Hạ), họ Lê Quang (thôn Thanh Tân)…

Được sinh ra và nuôi dưỡng trong mạch nguồn của một vùng quê giàu truyền thống văn hóa, cách mạng, yêu nước và hiếu học, mỗi người con quê hương Thạch Châu nói chung, con cháu dòng họ Phan Huy nói riêng luôn có ý thức rèn luyện, phấn đấu, công hiến để bồi đắp thêm các giá trị truyền thống tốt đẹp từ ngàn xưa. Thực tế cũng cho thấy, dù ở đâu, làm bất cứ công việc gì trên khắp mọi miền của Tổ quốc, những người con quê hương vẫn luôn thành đạt, gặt hái được nhiều thành tựu”.

Sáng ngời trang sử mới…

Tiếp nối mạch nguồn truyền thống, xã Thạch Châu ngày nay luôn xác định sẽ đi lên từ văn hóa, lấy văn hóa làm nền tảng để phát triển KT-XH và con người trong giai đoạn mới. Nhờ vậy, tất cả các lĩnh vực đều mang tính kế thừa cao, có sự tăng trưởng vượt bậc, trở thành một trong những địa phương dẫn đầu huyện, tỉnh.

Thạch Châu - vùng đất giàu truyền thống văn hóa và hiếu học

Truyền thống của quê hương là “vốn liếng”, là hành trang để Thạch Châu vững bước trên hành trình đổi mới, ngày càng trở nên giàu mạnh, xã anh hùng cả trong chiến đấu lẫn trong thời kỳ đổi mới.

Những dòng họ, những người con quê hương Thạch Châu lại tiếp tục rèn đức, luyện tài, tỏa sáng trên nhiều lĩnh vực, có đóng góp tích cực vào công cuộc phát triển chung; trong số này có thể kể đến các bác, các anh: Phan Huy Xu (tộc trưởng họ Phan Huy hiện nay), Phan Huy Hiền, Lê Hồng Thái, Lê Hồng Lĩnh, Lê Văn Tá…

Đặc biệt, Thạch Châu còn là nơi “chôn rau cắt rốn” của cố giáo sư Phan Huy Lê, người được xem là “tứ trụ” của nền sử học Việt Nam, là người vinh dự được phong hàm giáo sư đợt đầu tiên và được Đảng, Nhà nước nhiều danh hiệu cao quý khác. Ngoài ra, ông còn được Nhật Bản trao tặng Giải thưởng quốc tế văn hóa châu Á Fukuoka (năm 1996), Chính phủ Pháp trao tặng Huân chương Cành cọ Hàn Lâm (năm 2002), bầu làm viện sĩ thông tấn nước ngoài của Viện Hàn lâm Văn khắc và Mỹ văn Pháp (năm 2011), được Viện Viễn Đông Bác cổ của Pháp trao bằng Tiến sĩ danh dự (năm 2014)...

Thạch Châu - vùng đất giàu truyền thống văn hóa và hiếu học

Nhờ ý Đảng quyện lòng dân, trên dưới đoàn kết nên Thạch Châu đang hướng tới xã đạt NTM kiểu mẫu cuối năm nay. Ảnh tư liệu

Ông Nguyễn Tiến Tám - Bí thư Đảng ủy xã Thạch Châu chia sẻ: “Kế thừa truyền thống của cha ông, Thạch Châu hôm nay đang từng bước vươn lên, xứng đáng là xã từng 2 lần vinh dự được phong tặng danh hiệu anh hùng. Từ 14 đảng viên, nay Đảng bộ xã đã có 452 đảng viên sinh hoạt trong 15 chi bộ trực thuộc, 10 năm liên tục xã đạt Đảng bộ trong sạch vững mạnh; kinh tế không ngừng phát triển, sinh kế được nâng lên, an sinh xã hội được chăm lo.

Nếu cách đây hơn 10 năm, thu nhập của người dân chỉ 1,1 triệu đồng/người/ năm, tỷ lệ hộ nghèo là 48%, cận nghèo là gần 50%, thì nay thu nhập đã gần 43 triệu đồng (năm 2020), tỷ lệ hộ nghèo chỉ còn 1,4% và cận nghèo 2,7% (chủ yếu là các đối tượng bảo trợ xã hội). Trong xây dựng nông thôn mới, chúng tôi là một trong những xã về đích sớm nhất tỉnh (cuối 2013), đạt chuẩn nông thôn mới nâng cao năm 2020 và năm nay phấn đấu về đích kiểu mẫu…”.

Thạch Châu - vùng đất giàu truyền thống văn hóa và hiếu học

Ghi nhớ lời tiền nhân:“Nên thợ, nên thầy vì có học/ No ăn, no mặc bởi hay làm”, người dân Thạch Châu đang hàng ngày thi đua lao động sản xuất, chuyển đổi cơ cấu cây trồng, mùa vụ, tích cực ứng dụng KHKT, xây dựng các mô hình kinh tế cao để có một cuộc sống ấm no, sung túc. Ảnh tư liệu

Đặc biệt, lĩnh vực văn hóa, giáo dục, khuyến học, khuyến tài luôn được Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân nơi đây chăm lo, đầu tư tương xứng nên luôn đứng đầu toàn huyện, thuộc tốp đầu cả tỉnh.

Chỉ tính riêng 5 năm gần đây, Thạch Châu đã đầu tư gần 30 tỷ đồng để chỉnh trang các trường học, hàng chục tỷ đồng xây dựng các thiết chế văn hóa ở cơ sở, vận động xã hội hóa gần 1 tỷ đồng/năm phục vụ cho công tác khuyến học, khuyến tài. Nhờ vậy, tất cả 14 thôn đều được công nhận danh hiệu “Làng văn hóa” - là xã có 100% thôn đạt danh hiệu này sớm nhất tỉnh (năm 2005).

Thạch Châu - vùng đất giàu truyền thống văn hóa và hiếu học

Quỹ khuyến học của dòng họ Lê Quang hiện có trên 300 triệu đồng, vào các dịp lễ tết, cùng rằm tháng Bảy thì tổ chức khen thưởng cho những con cháu có nhiều thành tích cao trong học tập. Ảnh tư liệu

Đời sống văn hóa và tinh thần của người dân không ngừng được nâng lên, tỷ lệ gia đình văn hóa đạt 93%, gia đình thể thao đạt 63%. Cả 3 trường học đều đạt chuẩn quốc gia, chất lượng giáo dục luôn đứng đầu, hàng năm có khoảng 40 em đậu đại học, cao đẳng và hàng trăm học sinh giỏi các cấp, 53 dòng họ có quỹ khuyến học...

Vùng đất giàu truyền thống văn hóa Thạch Châu đang vươn lên mạnh mẽ trong thời kỳ mới.

Chủ đề Đất và người Hà Tĩnh

Đọc thêm

Lan tỏa văn hóa quê hương bằng văn học - nghệ thuật

Lan tỏa văn hóa quê hương bằng văn học - nghệ thuật

Từ câu chuyện sáng tạo của những văn nghệ sĩ tham gia Giải thưởng VHNT Nguyễn Du lần thứ VIII cho thấy, mỗi tác phẩm không chỉ kết tinh sáng tạo, tâm huyết mà còn chuyên chở tình yêu, trách nhiệm với quê hương. Qua đó, những giá trị văn hóa và vẻ đẹp con người Hà Tĩnh tiếp tục được gìn giữ, bồi đắp và lan tỏa.
Nhà giáo cách mạng Dương Lung

Nhà giáo cách mạng Dương Lung

Cuộc đời đồng chí Dương Lung (quê xã Thạch Khê, Hà Tĩnh) là tấm gương cao đẹp của người cộng sản hết lòng vì dân, vì nước. Đồng chí đã được Đảng, Nhà nước trao tặng nhiều phần thưởng cao quý.
Đôi bàn tay già nặn đất thành "hoa”

Đôi bàn tay già nặn đất thành "hoa”

Ở tuổi 80, bà Lê Thị Sinh (thôn Xuân Hoa, xã Cổ Đạm, Hà Tĩnh) vẫn miệt mài nhào đất, nặn nồi, gìn giữ ký ức về một nghề truyền thống từng nổi tiếng khắp vùng.
Khi KOL, KOC trở thành đại sứ du lịch Hà Tĩnh

Khi KOL, KOC trở thành đại sứ du lịch Hà Tĩnh

Thông qua các hoạt động khảo sát, trải nghiệm và sáng tạo nội dung trên nền tảng số, các KOL, KOC đang góp phần đưa cảnh sắc, văn hóa, ẩm thực và con người Hà Tĩnh đến gần hơn với công chúng, mở thêm hướng quảng bá và kết nối du lịch địa phương.
Rà soát, “điểm danh” số hóa di sản nhằm bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa

Rà soát, “điểm danh” số hóa di sản nhằm bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa

Đợt kiểm kê được triển khai trên phạm vi toàn tỉnh nhằm rà soát, đánh giá đầy đủ hiện trạng di sản văn hóa phi vật thể, di sản tư liệu và hệ thống di tích. Qua đó, Hà Tĩnh có cơ sở dữ liệu khoa học phục vụ công tác quản lý, bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa trong giai đoạn mới.
Nhà nghiên cứu Thái Kim Đỉnh - Sống trong lòng người ở lại

Nhà nghiên cứu Thái Kim Đỉnh - Sống trong lòng người ở lại

Kỷ niệm 100 năm Ngày sinh nhà nghiên cứu Thái Kim Đỉnh (24/10/1926 – 24/10/2026), người thân, đồng nghiệp và thế hệ tiếp nối càng thêm trân trọng những công trình khảo cứu văn hóa giá trị của ông, kính trọng một trí tuệ uyên bác cùng tấm lòng nhân hậu, trọn nghĩa, trọn tình với quê hương Hà Tĩnh.
Thơ Thái Kim Đỉnh - mạch nguồn trong trẻo, đậm hồn quê Nghệ - Tĩnh

Thơ Thái Kim Đỉnh - mạch nguồn trong trẻo, đậm hồn quê Nghệ - Tĩnh

Có những người đi qua cuộc đời bằng những dấu mốc công danh, sự nghiệp; cũng có những người lưu giữ hành trình của mình bằng trang sách, vần thơ và sự bền bỉ của một tấm lòng đối với con người, quê hương. Với nhà nghiên cứu Thái Kim Đỉnh (1926 - 2017), thơ ca không phải toàn bộ sự nghiệp, nhưng là một mạch nguồn quan trọng, chảy suốt đời sống tinh thần của ông.
Bác sĩ Nguyễn Xuân Lam - tiếng quê hương nâng nhịp bước cuộc đời

Bác sĩ Nguyễn Xuân Lam - tiếng quê hương nâng nhịp bước cuộc đời

Tròn 20 năm sau quyết định đưa huyền thoại Ngã ba Đồng Lộc lên sóng truyền hình trực tiếp trên kênh HTV9, Đài Truyền hình TP Hồ Chí Minh, bác sĩ Nguyễn Xuân Lam trở lại chiến trường xưa trong một chiều thu lặng gió. Với người cựu chiến binh, doanh nhân quê Hà Tĩnh, tình yêu quê hương chưa bao giờ dừng lại ở nỗi nhớ mà đã hóa thành hành trang tri thức, thành bản lĩnh cống hiến trên mỗi nhịp bước cuộc đời.
Theo mũi kim, giữ nghề nón Đan Du

Theo mũi kim, giữ nghề nón Đan Du

Từ những chiếc lá, vành tre... người dân thôn Đan Du (xã Kỳ Khang, Hà Tĩnh) đã làm nên những chiếc nón lá mộc mạc, đồng thời gìn giữ nghề truyền thống của nhiều thế hệ.
Để di sản văn hóa phi vật thể của Hà Tĩnh thành sản phẩm du lịch

Để di sản văn hóa phi vật thể của Hà Tĩnh thành sản phẩm du lịch

Dù sở hữu kho tàng di sản phi vật thể đồ sộ, nổi bật là dân ca ví, giặm và ca trù đã được UNESCO ghi danh, Hà Tĩnh vẫn đứng trước bài toán: Làm thế nào để những giá trị văn hóa ấy thực sự trở thành sản phẩm du lịch, để du khách có thể tiếp cận, doanh nghiệp có thể khai thác và nghệ nhân có thêm điều kiện gắn bó với di sản.
Người cán bộ xã ở Hà Tĩnh tâm huyết lan tỏa dân ca ví, giặm trên không gian số

Người cán bộ xã ở Hà Tĩnh tâm huyết lan tỏa dân ca ví, giặm trên không gian số

Hơn một thập kỷ gắn bó với phong trào văn hóa cơ sở, ngoài công việc của một công chức, anh Nguyễn Viết Bình - Phó Chánh Văn phòng HĐND, UBND xã Tùng Lộc (Hà Tĩnh) còn dành tâm huyết, sáng tạo cách làm mới để đưa những câu hát ông cha vươn xa, chạm đến trái tim hàng vạn người nghe trên không gian số.
Trung thu - Tỏa sáng những mùa trăng

Trung thu - Tỏa sáng những mùa trăng

Tết Trung thu ở Hà Tĩnh ngày nay mang nhiều dáng vẻ mới, với không gian, hình thức và trải nghiệm ngày càng hiện đại. Song, những giá trị làm nên hồn cốt của ngày tết đoàn viên vẫn được gìn giữ, trao truyền qua các thế hệ, để nét đẹp văn hóa truyền thống tiếp tục hiện diện tự nhiên trong đời sống đương đại.
Hà Tĩnh tổ chức lễ giỗ lần thứ 206 của Đại thi hào Nguyễn Du

Hà Tĩnh tổ chức lễ giỗ lần thứ 206 của Đại thi hào Nguyễn Du

Lễ giỗ lần thứ 206 của Đại thi hào Nguyễn Du không chỉ là nghi thức tri ân công lao bậc danh nhân văn hóa thế giới, mà còn là dịp quê hương Hà Tĩnh khơi dậy niềm tự hào, tiếp nối và lan tỏa tinh hoa ngôn ngữ cùng mạch nguồn giá trị nhân văn cao đẹp của dân tộc cho muôn đời sau.
Xin chào,
Tôi là Chatbot của
Báo Hà Tĩnh
Hãy hỏi tôi bất kỳ điều gì bạn cần biết về
Báo Hà Tĩnh nhé. Tôi sẵn sàng hỗ trợ!