(Baohatinh.vn) - Từ một phế tích bị “lãng quên” nhiều năm, Đền Cả - Dinh Đô Quan Hoàng Mười ở phường Trung Lương (TX Hồng Lĩnh, Hà Tĩnh) sau khi được phục dựng đã trở thành điểm du lịch văn hóa hấp dẫn của du khách.
Đền Cả - Dinh Đô Quan Hoàng Mười ở TDP Hầu Đền, phường Trung Lương, TX Hồng Lĩnh còn có tên là Đền Mỏ Hạc hay Mỏ Hạc linh từ.
Theo tư liệu lịch sử thì đền được xây dựng thời nhà Lý. Đền có quy mô kiến trúc đồ sộ, được xây theo lối chữ “Nhất” gồm: Hậu cung (hay còn gọi là cung cấm), nhà thượng điện, trung điện và hạ điện.
Xưa kia, đây là ngôi đền lớn nhất của cả tổng nên được gọi là Đền Cả. Còn tên gọi Dinh Đô Quan Hoàng Mười là gọi theo nhân vật được thờ chính tại đền.
Đền được xây dựng trên vùng đất đắc địa, thuộc vùng đất nơi giao nhau giữa ba con sông (sông Lam, sông La và sông Minh). Vị trí đền được cả 3 dòng sông bồi đắp tạo nên thế đất như hình mỏ hạc. Chính vì vậy, thường được Nhân dân gọi là đền Mỏ Hạc hay Mỏ Hạc linh từ, nghĩa là ngôi đền trên vùng đất linh thiêng.
Trải qua bao thăng trầm của lịch sử, đền bị xuống cấp nghiêm trọng, trở thành phế tích. Năm 2014, được sự cho phép của Sở Văn hóa - Thể thao và Du lịch Hà Tĩnh, chỉ sau một thời gian ngắn, bằng sự đóng góp công sức của các doanh nghiệp, doanh nhân, các nhà hảo tâm và nhất là bà con nhân dân trên địa bàn nên các hạng mục cơ bản của Đền Cả đã dần được khôi phục.
Cũng như những ngôi đền khác, Đền Cả được Nhân dân phối thờ chung nhiều vị thần. Trong đó có cả thiên thần, nhân thần và nhiên thần. Cụ thể: Ngoài vị thần được thờ chính là ông Hoàng Mười thì đền còn thờ thần Tam Lang, hay bà Lê Thị Ngọc Dung, con gái nuôi của Vua Lê Lợi. Trong ảnh: Điện thờ Quan Hoàng Mười.
...và các vị thần linh
Để tôn vinh những giá trị lịch sử, truyền thống cũng như đáp ứng nguyện vọng của nhân dân phường Trung Lương và thị xã Hồng Lĩnh, ngày 28/8/2017, UBND tỉnh Hà Tĩnh đã có Quyết định số 2500/QĐ-UBND về việc công nhận di tích Đền Cả là di tích lịch sử - văn hóa cấp tỉnh. Hằng năm, chính quyền địa phương và Nhân dân thường tổ chức lễ hội Đền Cả - Dinh Đô Quan Hoàng Mười trong cả tháng 10 âm lịch, chính lễ vào ngày trùng thập (10/10 âm lịch).
Lễ cung rước đệ thập Hoàng Tử Vương Quan do Nhân dân các phường, xã trên địa bàn thị xã Hồng Lĩnh thực hiện.
Năm nay, lễ hội Đền Cả - Dinh Đô Quan Hoàng Mười diễn ra từ ngày 20/11 đến 22/11, tức ngày 8 đến 10/10 âm lịch tại di tích Đền Cả - Dinh Đô Quan Hoàng Mười với các hoạt động như: Liên hoan tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ toàn tỉnh mở rộng; hội thi gói và nấu bánh chưng dâng Thánh; trưng bày gian hàng các sản phẩm OCOP và các sản phẩm tiêu biểu khác của TX Hồng Lĩnh; lễ rước nước (cấp thủy); lễ cung nghinh Đức Hoàng Mười vân du (lễ rước bộ); nghi lễ Nhà nước; lễ tế dân gian và hội nghị quảng bá, kết nối tour, tuyến du lịch.
Ngô Phúc Trạch (sinh năm 1560 - ?), quê ở làng Chỉ Châu (nay thuộc xã Thạch Lạc, Hà Tĩnh). Ông là người có đóng góp lớn trong việc giữ vững sự bình yên của muôn dân và khai hoang, chăm lo sản xuất cho cộng đồng dân cư.
Giữa không gian trang nghiêm tại Ngã ba Đồng Lộc (Hà Tĩnh), chị Nguyễn Thị Thúy Hòa đã có gần 17 năm kể lại những câu chuyện về một thời hoa lửa. Mỗi lời thuyết minh của chị là sự tiếp nối ký ức và lòng tri ân đối với những người đã hy sinh vì Tổ quốc.
Bị thương ngay trước cửa ngõ Sài Gòn, nhưng lúc đó người lính Trần Thanh Hiền (Trung đoàn 24, Sư đoàn 304, hiện sống tại phường Thành Sen, Hà Tĩnh) vẫn nén đau, băng bó vết thương, một mình tìm đường vào Dinh Độc Lập trong ngày lịch sử 30/4/1975.
Giữa bạt ngàn thông xanh trên dãy Hồng Lĩnh, Khu di tích lịch sử - văn hóa Đại Hùng (phường Nam Hồng Lĩnh, Hà Tĩnh) trầm mặc theo thời gian, gợi nhắc cội nguồn, hướng về các Vua Hùng ngay trên quê hương mình.
Về Hà Tĩnh, du khách có thể ghé thăm một số “địa chỉ đỏ” giàu giá trị lịch sử - văn hóa như khu lưu niệm danh nhân, di tích cách mạng… để hiểu hơn về truyền thống, lịch sử, con người vùng đất địa linh nhân kiệt và lưu giữ những khoảnh khắc đáng nhớ trong hành trình về nguồn.
Khu di tích lịch sử văn hóa Đại Hùng thuộc tổ dân phố 7 Đậu Liêu (phường Nam Hồng Lĩnh, Hà Tĩnh) không chỉ là một danh thắng mà còn chứa đựng nhiều trầm tích của huyền sử, gắn với vị Thủy Tổ Kinh Dương Vương, người lập nên đất nước đầu tiên của người Việt.
Giữa không gian thanh bình của xã Cẩm Hưng, tỉnh Hà Tĩnh, từng hàng cây, lối đá như nhắc nhớ về cuộc đời ngắn ngủi nhưng rực rỡ lý tưởng của Tổng Bí thư Hà Huy Tập.
Suốt 13 năm qua, ông Lê Đăng Minh (phường Thành Sen, Hà Tĩnh) lặng lẽ chăm sóc hàng nghìn phần mộ ở Nghĩa trang Liệt sĩ núi Nài. Sự cần mẫn và trách nhiệm của ông góp phần giữ nơi yên nghỉ của các liệt sĩ luôn sạch sẽ, trang nghiêm.
Chương trình nghệ thuật đặc biệt “Hà Huy Tập - người con quang vinh” do xã Cẩm Hưng (Hà Tĩnh) tổ chức với nhiều tiết mục đặc sắc, tạo ấn tượng mạnh mẽ cho người xem.
Xã Trường Lưu (tỉnh Hà Tĩnh) có 3 di sản thế giới, 8 di tích được công nhận cấp quốc gia, 21 di tích cấp tỉnh... Đây là tiền đề quan trọng để địa phương hướng đến phát triển các sản phẩm du lịch văn hoá mang tính đặc trưng, bền vững.
Không ồn ào, không phô trương, thôn Vĩnh Đại, xã Đức Quang (Hà Tĩnh) chinh phục lòng người bởi vẻ đẹp bình dị mà nên thơ, bởi sự chỉn chu trong từng hàng rào, lối ngõ, mảnh vườn.
Lễ khánh đản chùa Hương Tích, xã Can Lộc (Hà Tĩnh) là nghi lễ quan trọng trong chuỗi hoạt động lễ hội, nhằm quảng bá hình ảnh và thu hút du khách đến với “Hoan châu đệ nhất danh lam”.
Dòng họ Hà Huy ở xã Cẩm Hưng (Hà Tĩnh) tự hào là cái nôi hun đúc nên nhân cách của Tổng Bí thư Hà Huy Tập - người chiến sĩ cộng sản kiên trung của Đảng. Tiếp bước thế hệ đi trước, hậu duệ dòng họ đang không ngừng nỗ lực vươn lên, xứng đáng với các bậc tiền nhân.
Bản lĩnh vững vàng, tinh thần trách nhiệm cao và giàu nhiệt huyết với công việc, Đại úy Lương Hữu Nam (Phòng Cảnh sát hình sự - Công an Hà Tĩnh) là 1 trong 20 gương mặt trẻ công an tiêu biểu toàn quốc năm 2025.
Người đẹp Hà Tĩnh Trần Thị Kiều Anh chinh phục danh hiệu Người đẹp Thể thao và ghi tên mình vào top 20 trong đêm chung kết Miss World Vietnam 2025, diễn ra tối 29/3.
Giữa đời sống hiện đại, gia phả lặng lẽ lưu giữ ký ức và cội nguồn của mỗi gia đình, dòng họ ở Hà Tĩnh. Đó chính là sợi dây kết nối các thế hệ, gìn giữ nếp nhà và bản sắc văn hóa.
Gắn bó với chiếc xe lăn từ nhỏ, 2 anh em song sinh Phạm Quang Vinh và Phạm Minh Vũ (xã Tứ Mỹ, Hà Tĩnh) đã vượt lên khó khăn, giới hạn của bản thân để truyền cảm hứng tích cực.
Nghi lễ tế tiên hiền và danh nhân văn hóa tại lễ hội Văn Miếu Hà Tĩnh được tổ chức theo nghi thức truyền thống, thể hiện đạo lý “tôn sư trọng đạo”, uống nước nhớ nguồn của dân tộc.
Tháng ba, khi thời tiết chuyển mình cũng là lúc những bông hoa gạo bung nở. Tại xã Hương Sơn (Hà Tĩnh), cây hoa gạo cổ thụ bên bờ sông Ngàn Phố cũng đang vào mùa đẹp nhất trong năm.
Cùng với đầu tư, cải tạo hạ tầng, đa dạng hóa dịch vụ thì văn hóa đón tiếp, ứng xử tại các điểm đến được xem là một trong những yếu tố tạo nên sức hút cho du lịch Hà Tĩnh.
Hành tăm, kiệu, cà chua… những nông sản đặc trưng của xã Can Lộc (Hà Tĩnh) đang thu hút sự quan tâm của du khách khi về với Khu du lịch chùa Hương Tích.
Làng Trung Lễ thuộc xã Đức Thịnh (Hà Tĩnh) từ xưa đã nổi tiếng không chỉ bởi có nhiều chí sĩ cách mạng mà còn có nhiều người đỗ đạt khoa cử. Đây cũng là quê hương của vị Giáo sư Toán học đầu tiên của Việt Nam.
Ẩn mình giữa non thiêng, chùa Am (xã Đức Thọ, Hà Tĩnh) không chỉ gắn với nhiều huyền sử ý nghĩa mà còn mê hoặc bởi kiến trúc “thuyền Bát Nhã” độc đáo, mang theo những giá trị văn hóa quê hương núi Hồng, sông La.
Vào ngày Rằm tháng Giêng, tháng Bảy hay lễ, tết hằng năm, nhiều dòng họ ở xã Mai Phụ (Hà Tĩnh) tổ chức làm mâm cúng độc đáo với các thế gà bay, gà đứng.
Không chỉ ghi dấu ấn về quy mô tổ chức bài bản, lễ hội Hải Thượng Lãn Ông năm 2026 còn khơi mạch nguồn văn hóa tri ân, lan tỏa mãi trong lòng người dân Hà Tĩnh và du khách gần xa.
Xin chào, Tôi là Chatbot của Báo Hà Tĩnh
Hãy hỏi tôi bất kỳ điều gì bạn cần biết về Báo Hà Tĩnh nhé. Tôi sẵn sàng hỗ trợ!
