(Baohatinh.vn) - Trở lại Mật thôn (nay là thôn Lũy, xã Kim Song Trường, Can Lộc, Hà Tĩnh), ngắm vẻ thâm nghiêm của đền thờ La Sơn phu tử Nguyễn Thiếp, chúng tôi thêm khắc sâu lòng biết ơn đối với những cống hiến to lớn của ông với đất nước.
Video: Đền thờ La Sơn phu tử Nguyễn Thiếp
Đền thờ La Sơn Phu Tử Nguyễn Thiếp ngày nay thuộc địa phận thôn Lũy, xã Kim Song Trường (Can Lộc, Hà Tĩnh), quê hương ông. Trong ảnh: Cổng vào ngôi đền.
Đền thờ Nguyễn Thiếp trước đây nằm trong khu dân cư cao ráo, bên cạnh trục đường liên xã. Trước đây, đền là một ngôi nhà hình chữ Nhất (一), có kết cấu vì kèo, mái lợp ngói mũi, chia làm 3 gian. Trong ảnh: Đền La Sơn phu tử Nguyễn Thiếp ngày nay nhìn từ trên cao.
Năm 2016, nhờ sự hỗ trợ của Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV), di tích được tu bổ và tôn tạo với tổng kinh phí 9,6 tỷ đồng.
Di tích đền thờ Nguyễn Thiếp có khuôn viên rộng 1.260 m2, bao gồm: đền thờ chính thờ La Sơn phu tử Nguyễn Thiếp, đền thờ Thành Hoàng làng, nhà tả vu và hữu vu, sân vườn... Trong ảnh: Điện thờ chính là một ngôi nhà 3 gian, mặt trước là hệ thống cửa panô. Nối các vì lại với nhau là hệ thống xà dọc ăn mộng vào đầu các cột tạo thành bộ khung chịu lực cho toàn bộ công trình.
Phía trong đền, bàn thờ La Sơn phu tử được bày biện trang trọng ở chính điện với các bức hoành phi và câu đối bằng chữ Hán được thếp vàng.
Bức tượng La Sơn phu tử Nguyễn Thiếp bằng chất liệu đồng thể hiện vẻ uy nghi của một người thầy tài ba...
Tưởng nhớ công ơn to lớn của La Sơn phu tử Nguyễn Thiếp, con cháu dòng họ và Nhân dân quanh vùng ngày đêm hương khói thờ phụng tiền nhân.
Ngoài điện thờ chính, trong khuôn viên Di tích lịch sử quốc gia Đền thờ La Sơn phu tử còn có công trình phối thờ vị Thành Hoàng làng Mật xưa, nay là thôn Lũy, xã Kim Song Trường (Can Lộc). Trong ảnh: Khu nhà thờ Thành Hoàng làng trong khuôn viên di tích.
Công trình nhà tả vu, hữu vu dùng để thiết lễ dâng cúng hoặc tiếp khách vào các dịp lễ, tế... Trong ảnh: Nhà tả vu phía trái (từ cổng vào) Đền thờ La Sơn phu tử Nguyễn Thiếp.
Với nhiều giá trị lịch sử văn hóa, năm 1994, Đền thờ La Sơn phu tử Nguyễn Thiếp được Bộ Văn hóa - Thông tin (nay là Bộ VH-TT&DL) xếp hạng di tích lịch sử cấp quốc gia.
Nguyễn Thiếp (1723 - 1804) sinh ra trong một gia đình có truyền thống văn học và khoa bảng tại làng Mật, xã Nguyệt Ao, tổng Lai Thạch, huyện La Sơn, xứ Nghệ An nay thuộc xã Kim Song Trường (Can Lộc, Hà Tĩnh). Ông có tên húy Minh, tự Quang Thiếp, hiệu La Sơn Phu Tử, người đời gọi là Hạnh Am tiên sinh, Nguyệt Ao tiên sinh, Lục Niên tiên sinh.
Thủa thiếu niên, ông là người “thiên tư sáng suốt, học rộng, hiểu sâu”. Năm Quý Hợi (1743), ông thi đỗ Hương giải. Chán với thời cuộc, ông không làm quan mà sống ẩn dật, đọc sách. Năm Mậu Thìn (1743), thi Hội đỗ Tam trường, rồi làm Huấn đạo Anh Đô, Tri huyện Thanh Chương. Năm Mậu Tý (1767), ông treo ấn từ quan.
La Sơn Phu Tử Nguyễn Thiếp 3 lần được Quang Trung Nguyễn Huệ mời ra giúp nước, hiến kế sách đánh giặc. Tuy nhiên phải đến lần thứ 3, vào cuối năm 1788, khi Nguyễn Huệ ra Bắc Hà đánh quân Thanh, Nguyễn Thiếp mới nhận lời hiến kế giúp vua Quang Trung đánh tan 29 vạn quân Thanh xâm lược. Sau ngày chiến thắng, ông phụ trách trông coi việc thi cử, chọn đất lập đô và làm Viện trưởng Viện Sùng Chính.
Nguyễn Thiếp là một nhà hiền triết có nhiều đóng góp đối với nhà Tây Sơn. Đức hạnh thanh cao, trí tuệ uyên bác và yêu nước nồng nàn, ông góp công giúp vua Quang Trung giải phóng đất nước và chấn hưng dân tộc.
Chiêm ngưỡng khu lăng mộ cùng dấu tích ngôi nhà trong thời gian ở ẩn của danh sỹ Nguyễn Thiếp (1723 - 1804, người con quê hương Hà Tĩnh) trên dãy núi Thiên Nhẫn (xã Nam Kim, huyện Nam Đàn, Nghệ An), chúng tôi càng thêm xúc động nghĩ về nhân cách, tài năng và những cống hiến của ông đối với dân tộc.
Nguyễn Thiếp (1723 - 1804) được sinh ra trong một gia đình hiếu học tại làng Mật Thôn, xã Nguyệt Áo, tổng Lai Thạch, huyện La Sơn, phủ Đức Quang (nay thuộc Can Lộc, Hà Tĩnh). Ông là một trong bốn nhân vật được giới học thuật xếp vào hàng phu tử (nhà hiền triết) trong lịch sử dân tộc.
Địa linh và nhân kiệt Hà Tĩnh có đặc thù, sắc nét độc đáo riêng. Ở đây, “địa linh” sinh “nhân kiệt” và ngược lại, “nhân kiệt” luôn biết bảo tồn, gìn giữ và bồi đắp, “thiêng hóa” cho “Địa linh”.
Trong di sản văn hóa Việt Nam, Nguyễn Du không chỉ là thi hào của nỗi thương đời mà còn là người nhìn thấu cơ chế lịch sử và cấu trúc xã hội phong kiến bất ổn, đặt ra những vấn đề cho tương lai, tạo nên chiều sâu tư tưởng hiện đại cho di sản của ông.
Đối với những người nước ngoài đang sinh sống và làm việc tại Hà Tĩnh, Tết là trải nghiệm đặc biệt, nơi họ trực tiếp cảm nhận sự ấm áp, nghĩa tình và bản sắc văn hóa Việt Nam.
Theo Sở VH-TT&DL Hà Tĩnh, từ hôm nay (mùng 3 Tết) đến Giỗ Tổ Hùng Vương (mùng 10/3 âm lịch), trên địa bàn tỉnh diễn ra 20 hoạt động văn hóa, thể thao đặc sắc giúp du khách khám phá, trải nghiệm.
Trong dòng chảy lịch sử của dân tộc, mảnh đất núi Hồng - sông Lam đã sản sinh nhiều danh nhân kiệt xuất, cùng chung lý tưởng phụng sự Tổ quốc, phục vụ cách mạng. Nhân dịp Xuân Bính Ngọ, Báo và phát thanh, truyền hình Hà Tĩnh trân trọng giới thiệu cuộc đời và sự nghiệp của 4 danh nhân tiêu biểu tuổi Ngọ.
Khai bút đầu năm từ lâu đã trở thành một phong tục đẹp, không thể thiếu của nhiều người dân Hà Tĩnh mỗi độ xuân về. Đón xuân Bính Ngọ 2026, những dòng chữ khai bút lại được viết lên với nhiều may mắn, bình an, khởi đầu cho một năm mới khang thái.
Với kết quả đón hơn 5,6 triệu lượt khách trong năm 2025, cùng những dự án, sản phẩm, dịch vụ mới, du lịch Hà Tĩnh đang điểm thêm những sắc màu và thắp lên những kỳ vọng trong năm mới 2026.
Lời chúc đầu năm gửi gắm ước nguyện về may mắn, sức khỏe, bình an và những điều tốt đẹp nhất. Đó là nét đẹp văn hóa lâu đời của người Việt nói chung, người Hà Tĩnh nói riêng.
Dẫu mỗi người, mỗi gia đình ở Hà Tĩnh có cách đón giao thừa khác nhau, song tất cả đều hướng tới mong muốn gìn giữ sự bình yên, ấm áp và gửi gắm những điều tốt lành cho năm mới.
Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh Hà Tĩnh lần thứ XX, trong phần xây dựng văn hóa, con người Hà Tĩnh đã tiếp nối, cụ thể hóa các quan điểm, đường lối của Đảng về văn hóa.
Những ngày cận Tết, các địa phương tại Hà Tĩnh đồng loạt ra quân chỉnh trang cơ sở hạ tầng, vệ sinh môi trường, tạo diện mạo khang trang, sạch đẹp, hướng về mùa xuân mới an vui.
Những ngày tháng Chạp, gió từ triền núi Hồng Lĩnh thổi buốt lạnh - cái lạnh đặc trưng của miền Trung. Theo chân anh Nguyễn Công Đạt - Tổ trưởng Trạm phát sóng Thiên Tượng (Hà Tĩnh), tôi bắt đầu hành trình lên đỉnh non Hồng, nơi những “cánh sóng” lặng lẽ tỏa đi cùng năm tháng.
Khi những nhịp cày đầu tiên xé đất, khi mạ non bén rễ vào phù sa, ruộng đồng Hà Tĩnh bừng lên không chỉ bởi sắc xuân, mà còn bởi tiếng cười của người nông dân bước vào vụ mùa mới.
Hơn 9 thập kỷ kể từ khi Đảng ta ra đời nhưng tên tuổi, khí phách anh dũng của người chiến sỹ Xô viết kiên trung Nguyễn Huy Lung (1908-1931) vẫn sáng ngời trên mảnh đất Hà Tĩnh.
Kỷ niệm 96 năm Ngày thành lập Đảng (3/2/1930 - 3/2/2026), các địa phương ở Hà Tĩnh đã triển khai nhiều phần việc thiết thực, tạo khí thế thi đua sôi nổi, lan tỏa tinh thần trách nhiệm, góp phần xây dựng quê hương ngày càng giàu đẹp, văn minh.
Vườn lan của Công ty TNHH Trí Đức ở xã Thạch Khê (tỉnh Hà Tĩnh) đang "khuấy đảo" thị trường hoa Tết bởi những tác phẩm lan ghép trên lũa gỗ có giá trị lên tới hàng chục triệu đồng.
Chỉ một quán hàng nhỏ hay những chuyến đò chở khách nhưng bằng tâm huyết, nhiều người Hà Tĩnh đã đưa công việc mưu sinh thành "sứ giả" lan tỏa di sản văn hóa quê hương.
Tập thể cán bộ, nghệ sĩ Nhà hát Nghệ thuật truyền thống (NTTT) Hà Tĩnh luôn bền bỉ “giữ lửa” nghề, nỗ lực sáng tạo, tổ chức nhiều chương trình nghệ thuật, tạo dấu ấn quan trọng.
Trong quá trình kiểm kê di tích tại thôn Thái Hòa, xã Can Lộc, cán bộ Bảo tàng Hà Tĩnh phát hiện 2 đạo sắc phong quý giá có niên đại cuối thế kỷ XVII, đầu thế kỷ XVIII.
Phạm Tôn Tẫn (SN 1989, quê xã Hương Sơn, Hà Tĩnh) là tác giả của nhiều ca khúc nổi tiếng và là giám đốc âm nhạc của nhiều chương trình nghệ thuật, sự kiện lớn trong nước và cả nước ngoài. Nhân dịp anh về quê, chuẩn bị cho một dự án bảo tồn dân ca ví, giặm, PV Báo và phát thanh, truyền hình Hà Tĩnh đã có cuộc trò chuyện cùng anh.
Năm 2025 ghi dấu ấn về những nỗ lực bền bỉ của ngành VH-TT&DL trong bảo tồn, phát huy di sản. Từ những lễ kỷ niệm lớn, công trình tu bổ di tích quy mô đến việc gìn giữ di sản phi vật thể, mạch nguồn văn hóa Hà Tĩnh tiếp tục được nối dài, trở thành sức mạnh nội sinh cho phát triển.
Ngoài chủ động, hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ chuyên môn, Thiếu tá Trần Văn Thị - Phó Trưởng Công an xã Việt Xuyên (Hà Tĩnh) còn lan tỏa tinh thần “khỏe để phục vụ Nhân dân”.
Từ những giai điệu quê hương quen thuộc, Hà Tĩnh hiện lên gần gũi, sâu lắng trong cảm nhận của du khách. Âm nhạc trở thành nhịp cầu kết nối hành trình khám phá Hà Tĩnh đầy cảm xúc.
Xuyên suốt hành trình ghé thăm, “chạm” vào từng điểm đến, Hà Tĩnh trong tôi hiện lên không ồn ào, không hào nhoáng mà sâu lắng, mộc mạc và giàu bản sắc. Đó là miền quê để đến chậm, cảm lâu và khi rời đi vẫn còn muốn trở lại.
Công tác gia đình ở Hà Tĩnh được triển khai đồng bộ từ các cấp, ngành, địa phương đã góp phần quan trọng bồi đắp các giá trị truyền thống tốt đẹp, tạo nền tảng xây dựng đời sống văn hóa trong cộng đồng.
Lễ kỷ niệm 260 năm Ngày sinh Đại thi hào Nguyễn Du đã khép lại nhưng dư âm về nhân cách, tài năng của danh nhân văn hóa thế giới sẽ còn lắng đọng mãi trong lòng người dân Hà Tĩnh cũng như du khách muôn phương. Trong đó, chữ “tâm” như ngọn hải đăng để hậu thế soi chiếu, làm hành trang cho sự phát triển của quê hương, đất nước.
Hà Tĩnh - vùng đất giàu truyền thống văn hóa, cách mạng, tự hào là quê hương của Đại thi hào Nguyễn Du - nhà thơ thiên tài của dân tộc, người đã góp phần làm rạng rỡ nền văn chương, văn hóa Việt Nam trên trường quốc tế. Với di sản Truyện Kiều mang tầm vóc nhân loại, Nguyễn Du để lại cho quê hương và đất nước một giá trị tinh thần vô giá. Vì lẽ đó, Hà Tĩnh luôn coi việc bảo tồn, lan tỏa các giá trị di sản của Đại thi hào là nhiệm vụ quan trọng trong xây dựng và phát triển văn hóa, góp phần khẳng định vị thế của tỉnh trong giai đoạn mới.