Những năm qua, nhiều chủ tàu ở Hà Tĩnh mạnh dạn bỏ ra từ hàng trăm triệu đến hàng tỷ đồng để đóng mới, nâng cấp tàu cá, lắp đặt hệ thống định vị, dò cá, thông tin liên lạc hiện đại nhằm nâng cao sản lượng và giá trị hải sản.
Thế nhưng, nghề lênh đênh giữa biển khơi này cũng tiềm ẩn không ít rủi ro từ sóng to, gió lớn, va chạm, hỏa hoạn cho đến những sự cố bất ngờ khác. Thậm chí, hiểm nguy có thể ập đến ngay cả khi tàu đã cập bến, neo đậu an toàn. Trong bối cảnh đó, việc chủ động mua bảo hiểm tàu cá đã giúp giúp nhiều ngư dân Hà Tĩnh tự bảo vệ tài sản và sinh kế của mình, có điều kiện mua sắm thiết bị mới để khai thác.
Tháng 3/2025, trong chuyến vươn khơi đánh bắt xa bờ tại vùng biển Lý Sơn (tỉnh Quảng Ngãi), tàu cá của anh Mai Xuân Quỳnh (phường Hải Ninh) không may bị sóng lớn đánh chìm, không thể phục hồi. “May mắn là trước đó, con tàu của chúng tôi đã tham gia bảo hiểm thân tàu cá và bảo hiểm tai nạn thuyền viên nên được hoàn trả chi phí theo đúng hợp đồng. Sau đó, gia đình được ngành chuyên môn, chính quyền địa phương và công ty bảo hiểm hướng dẫn làm hồ sơ thanh toán theo quy định” - anh Quỳnh chia sẻ.
Trận giông lốc bất ngờ vào tối 19/7 đã khiến 58 tàu cá của tỉnh bị sóng đánh chìm; riêng thuyền dài 15m với công suất 250 CV của ngư dân Trần Đình Xuân (phường Hải Ninh) bị hư hỏng nặng, thiệt hại hàng trăm triệu đồng. Ông Xuân cho biết: “Xác định nghề biển luôn có rủi ro cao, tôi là một trong số ít ngư dân duy trì tham gia bảo hiểm tàu cá nhiều năm qua, trận lốc tối 19/7 cũng là lần thiệt hại nặng nề nhất. Hiện tôi đang hoàn tất hồ sơ để được doanh nghiệp bảo hiểm thanh toán, thì may ra mới có kinh phí đóng tàu mới tiếp tục vươn khơi”.
Thông tin từ Chi cục Thủy sản Hà Tĩnh, toàn tỉnh hiện có 3.980 tàu cá có chiều dài từ 6m trở lên đã được đăng ký và cập nhật vào cơ sở dữ liệu nghề cá quốc gia (VNFishbase). Trong đó, 273 tàu có chiều dài từ 12 - 15m, 71 tàu từ 15m trở lên và 3 tàu trên 24m. Đây là nhóm tàu dễ gặp rủi ro nhất trong quá trình khai thác hải sản do phải hoạt động ở vùng xa, chịu tác động trực tiếp của thiên tai, hư hỏng bất thường.
Tuy lợi ích thiết thực khi tham gia bảo hiểm đã rõ nhưng qua tìm hiểu của phóng viên cho thấy, số lượng tàu cá được mua bảo hiểm vẫn còn rất khiêm tốn so với tổng số tàu đang hoạt động. Hiện, toàn tỉnh mới chỉ có khoảng 40 tàu cá tham gia loại hình này.
Thực tế này cũng xuất phát từ nhiều nguyên nhân. Theo quy định của pháp luật, bảo hiểm cho thuyền viên là hình thức bắt buộc, chủ tàu phải mua cho toàn bộ thuyền viên và người lao động làm việc trên tàu cá; còn bảo hiểm thân tàu, máy móc, ngư cụ, thiết bị khai thác lại không bắt buộc, chỉ khuyến khích tham gia nhằm phòng ngừa các rủi ro trong quá trình khai thác.
Mức phí bảo hiểm khá cao trong khi những năm gần đây giá nhiên liệu liên tục tăng, sản lượng khai thác giảm khiến thu nhập ngư dân sụt giảm. Bên cạnh khó khăn kinh tế, tâm lý e ngại về các điều khoản hợp đồng, thiếu niềm tin vào doanh nghiệp bảo hiểm cũng khiến nhiều ngư dân chần chừ khi quyết định tham gia. Ngoài ra, một bộ phận ngư dân vẫn còn tư tưởng trông chờ, ỷ lại vào sự hỗ trợ của Nhà nước, chưa thực sự chủ động trong việc bảo vệ tài sản và tính mạng của chính mình cũng như thuyền viên. Thời gian qua, không ít tàu cá bị nạn khi đánh bắt trên biển, mỗi lần như vậy ngư dân phải gánh chịu thiệt hại rất nặng, thậm chí trắng tay vì không mua bảo hiểm. Biết rõ, đây là “cái phao” khi hành nghề thế nhưng nhiều chủ tàu cá vẫn “đánh cược” tài sản trước biển cả rộng lớn.
Ông Nguyễn Viết Hùng - Phó Trưởng phòng Khai thác thủy sản (Chi cục Thủy sản Hà Tĩnh) cho biết: “Nghề đi biển tiềm ẩn nhiều rủi ro do điều kiện thời tiết và biến đổi khí hậu ngày càng khó lường. Đặc biệt, bão số 5 và số 10 vừa qua đã khiến gần 100 tàu cá của tỉnh bị chìm, đắm, vỡ hoặc hư hỏng, ảnh hưởng lớn đến đời sống, hoạt động sản xuất. Vì vậy, việc tham gia bảo hiểm thân tàu cá hiện nay là hết sức cần thiết không chỉ để bảo vệ sinh kế mà còn là điểm tựa để ngư dân vững vàng trước sóng gió và những thiệt hại bất ngờ.
Thời gian tới, Chi cục Thủy sản sẽ tiếp tục phối hợp với các địa phương tăng cường tuyên truyền cho ngư dân về các chính sách hỗ trợ của Nhà nước trong phát triển thủy sản, trong đó có chính sách hỗ trợ bảo hiểm, cũng như những lợi ích thiết thực khi tham gia. Ngoài ra, để tạo niềm tin cho ngư dân, các doanh nghiệp kinh doanh bảo hiểm cần thể hiện trách nhiệm, kịp thời hỗ trợ, bồi thường cho khách hàng khi gặp rủi ro, giúp ngư dân sớm ổn định sản xuất và yên tâm vươn khơi”.
