Thời điểm này, người dân bắt đầu trồng mới một số loại cây ăn quả cũng là lúc nhu cầu tìm mua cây giống tăng nhanh. Trên chợ mạng, chỉ cần gõ các từ khóa như: “cây ăn quả giá rẻ”, “hội thích trồng cây ăn quả”, "hội nông dân trồng cây ăn quả tại Việt Nam"... người mua có thể dễ dàng tiếp cận các loại cây từ cam, bưởi, ổi, chanh, khế, xoài, hồng... với mức giá phổ biến khoảng 50.000 - 70.000 đồng/cây.
Hoạt động mua bán diễn ra khá sôi động tại các hội, nhóm chuyên về cây giống. Qua ghi nhận tại một số nhóm, mỗi ngày có rất nhiều bài đăng rao bán các loại cây ăn quả, thu hút nhiều lượt tương tác, hỏi mua. Hình ảnh cây xanh tốt, đang mang quả cùng những lời giới thiệu như “đúng giống”, “dễ trồng”, “sai quả” thường được sử dụng để thu hút khách hàng.
Thế nhưng, người mua hầu như không có căn cứ để kiểm chứng nguồn gốc, chất lượng, trong khi người bán cũng không đưa ra cam kết rõ ràng.
Chị Nguyễn Thị Đạt (thôn Cẩm Thành, xã Cẩm Bình) cho biết: “Tôi từng đặt mua 10 cây ổi với giá 50.000 đồng/cây. Thấy người bán giới thiệu cây phù hợp với không gian nhỏ, nhanh cho quả nên tôi quyết định mua mà không hỏi kỹ về giấy tờ, nguồn gốc hay thỏa thuận đổi trả. Khi nhận hàng, cây nhỏ hơn tôi hình dung, một số lá bị héo, bầu đất cũng bị vỡ trong quá trình vận chuyển. Tôi liên hệ với người bán nhưng do trước đó không có cam kết giấy tờ nên không được giải quyết theo mong muốn. Sau lần đó, tôi cẩn thận hơn khi mua, không còn thấy rẻ, thấy đẹp là đặt mua ngay như trước".
Trong sản xuất nông nghiệp, chất lượng cây giống có ý nghĩa quan trọng đối với quá trình sinh trưởng và hiệu quả của vườn cây. Cây có thể sống sau khi xuống giống nhưng sinh trưởng chậm, không phù hợp với điều kiện đất, chậu hoặc ánh sáng sẽ ảnh hưởng đến quá trình phát triển và chất lượng quả. Nếu giống cây không đúng như kỳ vọng, người trồng có thể mất nhiều tháng, thậm chí nhiều năm chăm sóc mới nhận ra vấn đề để thay cây. Khi đó, chi phí không chỉ dừng ở tiền mua cây ban đầu mà còn phát sinh tiền đất, chậu, phân bón, nước tưới, công chăm sóc và thời gian chờ đợi.
Bà Nguyễn Thị Hường - chủ vườn cây Hiếu Hường (thôn Bình An, xã Lộc Hà) chia sẻ: “Chúng tôi kinh doanh cây giống hơn 10 năm nay và luôn chú trọng nguồn gốc, giấy tờ của cây giống khi cung cấp cho khách hàng. Tùy từng loại, cây ăn quả có giá khoảng 150.000 - 300.000 đồng/cây. Giá bán trên mạng có thể thấp hơn nhiều so với giá tại vườn, nhưng chúng tôi không chạy theo cuộc cạnh tranh về giá. Khi khách đến mua, chúng tôi tư vấn cụ thể về loại cây, điều kiện trồng và cách chăm sóc để khách lựa chọn phù hợp.”
Từ tháng 9 trở đi, thời tiết chuyển mát, lượng mưa tăng, tạo điều kiện thuận lợi để người dân xuống giống, trồng mới các loại cây ăn quả. Đây cũng là thời điểm nhu cầu mua cây giống tăng, thị trường xuất hiện nhiều loại cây với chủng loại, kích thước và mức giá khác nhau. Trong đó, có những loại cây được rao bán với giá thấp nhưng thông tin về nguồn gốc, tuổi cây, phương pháp nhân giống và tình trạng thực tế chưa được thể hiện đầy đủ.
Vì vậy, địa phương cần cung cấp thông tin về các cơ sở cung ứng cây giống bảo đảm điều kiện kinh doanh để người dân có thêm địa chỉ tìm hiểu, lựa chọn. Các cơ sở cung ứng cũng cần công khai thông tin về giống, nguồn gốc và trách nhiệm đối với cây cung cấp cho khách hàng. Khi thị trường giống được quản lý chặt chẽ, người dân có thêm thông tin và địa chỉ tin cậy để lựa chọn, từ đó yên tâm đầu tư phát triển các vườn cây ăn quả, hạn chế những thiệt hại không đáng có.
Với cây ăn quả lâu năm, người mua không nên chỉ quan tâm cây đẹp, xanh tốt hay giá rẻ mà cần chú ý đến nguồn gốc và chất lượng cây giống. Việc sử dụng cây giống không rõ nguồn gốc tiềm ẩn nhiều rủi ro; cây có thể không đúng chủng loại, chất lượng không bảo đảm, sinh trưởng kém, kéo dài thời gian kiến thiết, làm tăng chi phí đầu tư và ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả sản xuất. Đặc biệt, cây giống không được kiểm soát còn có nguy cơ mang theo sâu bệnh, làm phát sinh và lây lan dịch hại. Các xã, phường cần tăng cường tuyên truyền, hướng dẫn người dân tìm hiểu kỹ thông tin, kiểm tra nguồn gốc cây giống trước khi mua, nhất là đối với các loại cây được rao bán qua mạng.
