Gióng lên hồi chuông cảnh báo về nạn bạo lực ở thanh thiếu niên

Tối 11/8/2025 vừa qua, Công an xã Kỳ Hoa phát hiện vụ việc hai thiếu niên H.N.Đ (SN 2009, trú thôn Hoa Tân) và H.T.H (SN 2010, trú phường Sông Trí) hẹn gặp tại bờ kè thôn Hoa Đông để giải quyết mâu thuẫn cá nhân. Nhận thấy vụ việc có dấu hiệu phức tạp, lực lượng công an nhanh chóng tiếp cận hiện trường và mời H.T.H về trụ sở làm việc. Tại đây, H.T.H tự nguyện giao nộp nhiều hung khí nguy hiểm như dao, kiếm, ná cao su và súng nhựa, khai nhận đặt mua qua TikTok để đe dọa bạn bè và “ra oai”.

Trước đó, lực lượng công an xã Lộc Hà kịp thời ngăn chặn một nhóm thanh thiếu niên mang hung khí đi "giải quyết" mâu thuẫn vào đêm 7/8/2025. Sự việc là lời cảnh tỉnh mạnh mẽ về xu hướng sử dụng bạo lực để giải quyết xung đột trong một bộ phận giới trẻ hiện nay.

Thực tế cho thấy, ranh giới từ một cuộc cãi vã đến một vụ ẩu đả gây thương tích là vô cùng mong manh. Nguồn cơn của bạo lực thường xuất phát từ những lý do rất nhỏ nhặt từ một bình luận tiêu cực trên mạng xã hội, một va chạm trên đường hay đơn giản là một ánh nhìn bị cho là "khiêu khích".

Ở lứa tuổi thanh thiếu niên, sự bồng bột, cái tôi cao và tâm lý hiếu thắng dễ dàng đẩy các em vào vòng xoáy của bạo lực. Thay vì tìm kiếm sự thấu hiểu qua đối thoại hay nhờ đến sự giúp đỡ của người lớn, nhiều em đã chọn hung khí làm công cụ để khẳng định bản thân và "nói chuyện" phải quấy.

Sự lựa chọn sai lầm này phải trả một cái giá quá đắt. Nạn nhân phải gánh chịu những tổn thương nặng nề về cả thể xác lẫn tinh thần, có những vết sẹo theo họ suốt cả cuộc đời. Kẻ gây án, trong phút chốc mất kiểm soát, tự tay khép lại cánh cửa tương lai của chính mình, đối mặt với vòng lao lý, những bản án nghiêm khắc của pháp luật và sự giày vò của lương tâm. Đằng sau mỗi vụ việc là nỗi đau không thể diễn tả thành lời của các bậc cha mẹ, là gánh nặng và sự bất ổn cho cả cộng đồng.

Lý giải về nguyên nhân sâu xa của những hành vi bạo lực bộc phát, Tiến sĩ tâm lý học Nguyễn Văn Hoà (Trường Đại học Hà Tĩnh) cho biết, khi phải đối mặt với các cảm xúc tiêu cực dâng cao đột ngột, não bộ sẽ rơi vào trạng thái mất kiểm soát tạm thời do máu dồn lên quá nhanh gây thiếu oxy. Chính lúc này, lý trí bị lu mờ và bản năng "chiến đấu" trỗi dậy, dẫn đến những hành động thiếu suy nghĩ với hậu quả khôn lường.

Tiến sĩ Hoà nhấn mạnh, 30 giây đầu tiên chính là thời gian "vàng" để mỗi người giành lại quyền kiểm soát cảm xúc. Thay vì đối đầu, mỗi người cần trang bị kỹ năng làm chủ tình huống bằng cách chủ động "hạ nhiệt" ngay lập tức trong khoảng thời gian ngắn ngủi này qua các phương pháp đơn giản như hít thở thật sâu, uống một ly nước mát và quan trọng nhất là nhanh chóng rời khỏi nơi xảy ra xung đột.

Cuộc chiến chống lại bạo lực trong thanh thiếu niên cần sự chung tay quyết liệt của cả gia đình, nhà trường và toàn xã hội. Từ gia đình, cha mẹ cần trở thành điểm tựa vững chắc, là nơi con cái có thể tin tưởng chia sẻ mọi khó khăn. Việc trang bị cho con những kỹ năng sống cơ bản như kiểm soát cảm xúc, giải quyết xung đột bằng lời nói và lòng vị tha là hành trang quý giá nhất để các em bước vào đời.

Tại nhà trường, cần đẩy mạnh hơn nữa vai trò của phòng tư vấn tâm lý, các chương trình giáo dục kỹ năng sống, tạo ra một môi trường học đường an toàn, thân thiện, nơi mọi xích mích được giải quyết bằng sự thấu hiểu thay vì nắm đấm.

Về phía xã hội, chúng ta cần cùng nhau xây dựng một môi trường văn hóa lành mạnh, nói không với bạo lực, đồng thời tạo ra nhiều sân chơi bổ ích để thanh thiếu niên có cơ hội phát triển toàn diện.

Mỗi mâu thuẫn nhỏ đều có thể được hóa giải bằng sự bình tĩnh và đối thoại. Đừng để sự nóng giận nhất thời biến những thanh thiếu niên trở thành tội phạm.

Từ đầu năm đến nay, trên địa bàn toàn tỉnh đã xảy ra 18 vụ việc liên quan đến hành vi bạo lực của người chưa đủ 18 tuổi, với 67 đối tượng vi phạm. Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ đặc điểm tâm lý lứa tuổi, thích thể hiện bản thân, bị ảnh hưởng bởi các video thách thức, bạo lực lan truyền trên mạng xã hội, đặc biệt là TikTok. Ngoài ra, nhiều em xuất thân từ hoàn cảnh gia đình thiếu sự quan tâm, bố mẹ ly hôn, đi làm xa hoặc không có sự quản lý kịp thời, khiến các em dễ bị lôi kéo, dẫn dắt vào hành vi sai lệch. Thống kê cho thấy có đến 73% số đối tượng phạm tội sống trong những gia đình không trọn vẹn.

Để phòng ngừa tình trạng này, phụ huynh cần thường xuyên quan tâm, lắng nghe con cái, xây dựng mối quan hệ gần gũi, kiểm soát việc sử dụng mạng xã hội và hướng dẫn con giải quyết mâu thuẫn một cách ôn hòa. Nhà trường cần tăng cường giáo dục đạo đức, pháp luật, tổ chức các hoạt động ngoại khóa, kịp thời phát hiện và xử lý các hành vi lệch chuẩn, phối hợp chặt chẽ với phụ huynh và lực lượng công an. Đặc biệt, chính các thanh thiếu niên cũng cần nhận thức rằng bạo lực là vi phạm pháp luật, phải cẩn trọng khi dùng mạng xã hội, tích cực tham gia các hoạt động lành mạnh, tránh xa các hội nhóm tiêu cực và tệ nạn xã hội.

Trung tá Nguyễn Anh Tuấn - Phó Trưởng phòng Cảnh sát Hình sự (Công an tỉnh)