(Baohatinh.vn) - Với nhiều giá trị lịch sử văn hóa, đền thờ Phạm Tôn Tuyển ở xã Mai Phụ (Lộc Hà, Hà Tĩnh) được Bộ VH-TT&DL xếp hạng di tích lịch sử văn hóa cấp quốc gia.
Đền thờ Phạm Tôn Tuyển ở thôn Hợp Tiến (xã Mai Phụ, Lộc Hà).
Phạm Tôn Tuyển (1695 - ?) có tên húy là Miến, tên chữ Phạm Tôn, sinh ra tại làng Vĩnh Luật nay là thôn Hợp Tiến, xã Mai Phụ (Lộc Hà), thuộc đời thứ 6 dòng họ Phạm Bá.
Sinh ra trong một gia đình và dòng họ có truyền thống hiếu học, từ nhỏ được bố là một nhà nho rèn dạy nên lớn lên Phạm Tôn Tuyển là người am hiểu đạo cương thường và giàu nghĩa khí. Năm Quý Tỵ (1713), Phạm Tôn Tuyển gia nhập quân đội nhà Lê - Trịnh, theo đạo quân của Việp quận công Hoàng Ngũ Phúc đánh dẹp phản loạn từ Bắc đạo, Hưng Hóa đến Sơn Nam. Do lập được nhiều chiến công nên ông được vua Lê Hiển Tông ban sắc phong chức Đội trưởng đội Tiệp Hậu. Ông mất vào ngày mồng 1 tháng 4 âm lịch, không rõ năm.
Sau khi ông mất, vua Khải Định đã 2 lần ban sắc phong tôn vinh, ca ngợi công đức của ông đối với đất nước.
Bên trong gian trung điện của di tích lịch sử văn hóa cấp quốc gia Phạm Tôn Tuyển.
Đền thờ Phạm Tôn Tuyển được Nhân dân xây dựng vào năm 1920, toạ lạc trên một khuôn viên thoáng đãng có diện tích tự nhiên 555,5 m2, nằm trong khu dân cư đông đúc, phía Bắc là núi Bằng Sơn án ngữ, phía Nam là sông Hạ Vàng chảy ra biển Cửa Sót.
Đền thờ bao gồm các hạng mục: cổng, tắc môn, nhà bia, hạ điện, tả vu, hữu vu và thượng điện. Thời gian gần đây, con cháu dòng họ đã tu bổ lại một số hạng mục. Đền được UBND tỉnh Hà Tĩnh xếp hạng là di tích cấp tỉnh vào năm 2007.
Nhà bia ghi lại công lao của danh thần Phạm Tôn Tuyển trong khuôn viên di tích.
Với những giá trị về lịch sử, văn hóa, căn cứ Luật Di sản văn hóa, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Di sản văn hóa và Nghị định số 98/2010/NĐ-CP ngày 21/9/2010 của Chính phủ, theo đề nghị của UBND tỉnh Hà Tĩnh và Cục trưởng Cục Di sản văn hóa, ngày 29/12/2023, Bộ trưởng Bộ VH-TT&DL ban hành Quyết định số 4243/QĐ-BVHTTDL công nhận xếp hạng di tích lịch sử văn hóa cấp quốc gia cho Đền thờ Phạm Tôn Tuyển. Đồng thời, đề nghị UBND các cấp nơi có di tích được xếp hạng, trong phạm vi nhiệm vụ và quyền hạn của mình, thực hiện việc quản lý Nhà nước đối với di tích theo quy định của pháp luật về di sản văn hóa.
Với việc đền thờ Phạm Tôn Tuyển được xếp hạng di tích cấp quốc gia, đến nay, Hà Tĩnh đã có 89 di tích cấp quốc gia.
Giữa không gian thanh bình của xã Cẩm Hưng, tỉnh Hà Tĩnh, từng hàng cây, lối đá như nhắc nhớ về cuộc đời ngắn ngủi nhưng rực rỡ lý tưởng của Tổng Bí thư Hà Huy Tập.
Suốt 13 năm qua, ông Lê Đăng Minh (phường Thành Sen, Hà Tĩnh) lặng lẽ chăm sóc hàng nghìn phần mộ ở Nghĩa trang Liệt sĩ núi Nài. Sự cần mẫn và trách nhiệm của ông góp phần giữ nơi yên nghỉ của các liệt sĩ luôn sạch sẽ, trang nghiêm.
Chương trình nghệ thuật đặc biệt “Hà Huy Tập - người con quang vinh” do xã Cẩm Hưng (Hà Tĩnh) tổ chức với nhiều tiết mục đặc sắc, tạo ấn tượng mạnh mẽ cho người xem.
Xã Trường Lưu (tỉnh Hà Tĩnh) có 3 di sản thế giới, 8 di tích được công nhận cấp quốc gia, 21 di tích cấp tỉnh... Đây là tiền đề quan trọng để địa phương hướng đến phát triển các sản phẩm du lịch văn hoá mang tính đặc trưng, bền vững.
Không ồn ào, không phô trương, thôn Vĩnh Đại, xã Đức Quang (Hà Tĩnh) chinh phục lòng người bởi vẻ đẹp bình dị mà nên thơ, bởi sự chỉn chu trong từng hàng rào, lối ngõ, mảnh vườn.
Lễ khánh đản chùa Hương Tích, xã Can Lộc (Hà Tĩnh) là nghi lễ quan trọng trong chuỗi hoạt động lễ hội, nhằm quảng bá hình ảnh và thu hút du khách đến với “Hoan châu đệ nhất danh lam”.
Dòng họ Hà Huy ở xã Cẩm Hưng (Hà Tĩnh) tự hào là cái nôi hun đúc nên nhân cách của Tổng Bí thư Hà Huy Tập - người chiến sĩ cộng sản kiên trung của Đảng. Tiếp bước thế hệ đi trước, hậu duệ dòng họ đang không ngừng nỗ lực vươn lên, xứng đáng với các bậc tiền nhân.
Bản lĩnh vững vàng, tinh thần trách nhiệm cao và giàu nhiệt huyết với công việc, Đại úy Lương Hữu Nam (Phòng Cảnh sát hình sự - Công an Hà Tĩnh) là 1 trong 20 gương mặt trẻ công an tiêu biểu toàn quốc năm 2025.
Người đẹp Hà Tĩnh Trần Thị Kiều Anh chinh phục danh hiệu Người đẹp Thể thao và ghi tên mình vào top 20 trong đêm chung kết Miss World Vietnam 2025, diễn ra tối 29/3.
Giữa đời sống hiện đại, gia phả lặng lẽ lưu giữ ký ức và cội nguồn của mỗi gia đình, dòng họ ở Hà Tĩnh. Đó chính là sợi dây kết nối các thế hệ, gìn giữ nếp nhà và bản sắc văn hóa.
Gắn bó với chiếc xe lăn từ nhỏ, 2 anh em song sinh Phạm Quang Vinh và Phạm Minh Vũ (xã Tứ Mỹ, Hà Tĩnh) đã vượt lên khó khăn, giới hạn của bản thân để truyền cảm hứng tích cực.
Nghi lễ tế tiên hiền và danh nhân văn hóa tại lễ hội Văn Miếu Hà Tĩnh được tổ chức theo nghi thức truyền thống, thể hiện đạo lý “tôn sư trọng đạo”, uống nước nhớ nguồn của dân tộc.
Tháng ba, khi thời tiết chuyển mình cũng là lúc những bông hoa gạo bung nở. Tại xã Hương Sơn (Hà Tĩnh), cây hoa gạo cổ thụ bên bờ sông Ngàn Phố cũng đang vào mùa đẹp nhất trong năm.
Cùng với đầu tư, cải tạo hạ tầng, đa dạng hóa dịch vụ thì văn hóa đón tiếp, ứng xử tại các điểm đến được xem là một trong những yếu tố tạo nên sức hút cho du lịch Hà Tĩnh.
Hành tăm, kiệu, cà chua… những nông sản đặc trưng của xã Can Lộc (Hà Tĩnh) đang thu hút sự quan tâm của du khách khi về với Khu du lịch chùa Hương Tích.
Làng Trung Lễ thuộc xã Đức Thịnh (Hà Tĩnh) từ xưa đã nổi tiếng không chỉ bởi có nhiều chí sĩ cách mạng mà còn có nhiều người đỗ đạt khoa cử. Đây cũng là quê hương của vị Giáo sư Toán học đầu tiên của Việt Nam.
Ẩn mình giữa non thiêng, chùa Am (xã Đức Thọ, Hà Tĩnh) không chỉ gắn với nhiều huyền sử ý nghĩa mà còn mê hoặc bởi kiến trúc “thuyền Bát Nhã” độc đáo, mang theo những giá trị văn hóa quê hương núi Hồng, sông La.
Vào ngày Rằm tháng Giêng, tháng Bảy hay lễ, tết hằng năm, nhiều dòng họ ở xã Mai Phụ (Hà Tĩnh) tổ chức làm mâm cúng độc đáo với các thế gà bay, gà đứng.
Không chỉ ghi dấu ấn về quy mô tổ chức bài bản, lễ hội Hải Thượng Lãn Ông năm 2026 còn khơi mạch nguồn văn hóa tri ân, lan tỏa mãi trong lòng người dân Hà Tĩnh và du khách gần xa.
Giữa dòng người rộn ràng đổ về các lễ hội đầu xuân Bính Ngọ ở Hà Tĩnh, hòa trong tiếng trống hội vang lên từ những làng quê ven núi, ven sông, tôi chợt nhận ra: mùa xuân của người Việt bắt đầu từ bước chân trẩy hội...
Lễ báo ân là dịp để cấp ủy, chính quyền, Nhân dân phường Nam Hồng Lĩnh (Hà Tĩnh) và con cháu họ Bùi thành kính, tưởng nhớ công ơn của quan Ngự sử Bùi Cầm Hổ đối với đất nước, Nhân dân.
Từ biến cố gặp tai nạn, bị liệt hai chân đến thành công trong nhiều lĩnh vực, Đoàn Ngọc Chiến (xã Sơn Hồng, Hà Tĩnh) đã viết nên câu chuyện đầy cảm hứng tích cực.
Lễ khai hạ tại đền Nen (xã Việt Xuyên, tỉnh Hà Tĩnh) là điểm nhấn sinh hoạt văn hóa của người dân địa phương tưởng nhớ công lao của Uy Minh Vương Lý Nhật Quang, cầu mong cho năm mới mưa thuận gió hòa, quốc thái, dân an.
Với bề dày lịch sử hàng nghìn năm, lễ hội truyền thống gắn với các danh nhân kiệt xuất là một phần của vẻ đẹp văn hóa Hà Tĩnh. Vẻ đẹp ấy kết tinh từ bản sắc đất và người Hồng Lam.
Lễ hội khai bút đầu Xuân Bính Ngọ do UBND phường Bắc Hồng Lĩnh (Hà Tĩnh) tổ chức tại Di tích đền Cả - Dinh đô Quan Hoàng Mười với mong muốn khơi dậy tinh thần hiếu học, tôn vinh chữ nghĩa và tri thức.
Tiến sĩ, nhà văn Trần Thị Hảo quê Hà Tĩnh, từng công tác tại Đại học Sorbonne IV (Paris, Pháp), được Chính phủ nước Pháp trao tặng nhiều giải thưởng danh giá.
