Hà Tĩnh "nâng chất" nông thôn mới từ bộ tiêu chí giai đoạn 2026 - 2030

Tiêu chí mới, lộ trình phù hợp

Căn cứ Quyết định số 51/2025/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ và kế thừa những kết quả đạt được trong giai đoạn trước, Hà Tĩnh đã cụ thể hóa các yêu cầu xây dựng xã NTM giai đoạn 2026 - 2030 thành 10 nhóm tiêu chí phù hợp với thực tiễn địa phương.

Bộ tiêu chí mới lần này không chỉ đặt ra yêu cầu nâng cao chất lượng NTM ở cấp xã mà còn chú trọng sự chuyển biến đồng đều từ các khu dân cư. Theo đó, mỗi xã phải có ít nhất 1 thôn đạt 100% yêu cầu của bộ tiêu chí thôn NTM hiện đại giai đoạn 2026 - 2030; các thôn còn lại đạt tối thiểu 50% số tiêu chí.

Điểm mới đáng chú ý là các yêu cầu, tiêu chí được xác định cụ thể theo 3 nhóm xã, phù hợp với đặc điểm, điều kiện và dư địa phát triển của từng địa bàn.

Thay vì áp dụng một khung tiêu chí theo hướng “cào bằng”, cách phân nhóm giúp các địa phương chủ động xác định lộ trình, phát huy lợi thế và tập trung nguồn lực vào những nhiệm vụ trọng tâm.

Ông Tô Minh Hoài - Phó Chủ tịch UBND xã Vũ Quang cho biết: “Trên cơ sở bộ tiêu chí mới, xã sẽ chủ động rà soát, xác định lộ trình và thứ tự ưu tiên phù hợp với điều kiện thực tế; trước mắt tập trung hoàn thiện hạ tầng thiết yếu, phát triển sinh kế, nâng cao thu nhập và giảm nghèo bền vững. Cùng với đó, địa phương chú trọng quy hoạch phát triển du lịch, vùng sản xuất; cơ cấu lại ngành nông nghiệp theo hướng nâng cao giá trị; phát triển các sản phẩm chủ lực, rừng trồng đạt tiêu chuẩn FSC và đẩy mạnh ứng dụng, chuyển giao khoa học - kỹ thuật vào sản xuất”.

Cùng với yêu cầu phát triển kinh tế, việc tổ chức lại không gian sau sáp nhập cũng đặt ra những nhiệm vụ mới đối với các địa phương. Địa bàn và dư địa phát triển được mở rộng đòi hỏi các khu chức năng, vùng sản xuất và hệ thống hạ tầng phải được rà soát, sắp xếp đồng bộ.

Trong bối cảnh đó, quy hoạch không chỉ là một trong những tiêu chí quan trọng trong xét, công nhận xã NTM mà còn là cơ sở để khai thác hiệu quả tiềm năng, lợi thế và định hướng phát triển kinh tế - xã hội lâu dài.

Ông Lê Danh Trường - Phó Trưởng phòng Quản lý Quy hoạch kiến trúc (Sở Xây dựng) cho biết: “Trong xây dựng NTM giai đoạn mới, công tác quy hoạch phải đi trước một bước để vừa bảo đảm tầm nhìn dài hạn vừa phù hợp với điều kiện, nguồn lực thực tế của từng địa phương. Hiện nay, Sở Xây dựng đã có hướng dẫn cụ thể về tiêu chí quy hoạch trong bộ tiêu chí NTM và sẽ tiếp tục đồng hành, hỗ trợ các địa phương trong quá trình triển khai thực tiễn”.

Hướng đến nông thôn xanh, thông minh, bền vững

Hiện nay, tại xã Mai Hoa, nhiều mô hình nông nghiệp đã đẩy mạnh ứng dụng công nghệ hiện đại, liên kết với doanh nghiệp trong sản xuất, tiêu thụ sản phẩm. Điển hình là mô hình trồng dưa lưới trong nhà màng sử dụng hệ thống tưới nhỏ giọt tự động, giúp điều tiết lượng nước và dinh dưỡng phù hợp với từng giai đoạn sinh trưởng của cây.

Ông Nguyễn Đức Anh - Phó Chủ tịch UBND xã Mai Hoa cho biết: “Xã đang chú trọng tái cơ cấu ngành nông nghiệp theo hướng nâng cao giá trị, trong đó đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số vào sản xuất. Thực tế cho thấy, những ứng dụng này đang từng bước thay đổi phương thức sản xuất của người dân, giúp giảm chi phí, nâng cao hiệu quả và giá trị sản phẩm. Thời gian tới, địa phương sẽ tiếp tục khuyến khích, nhân rộng các mô hình hiệu quả góp phần xây dựng NTM”.

Không chỉ xác lập các yêu cầu phù hợp với từng nhóm địa bàn, lần đầu tiên, Hà Tĩnh ban hành bộ tiêu chí xã NTM hiện đại giai đoạn 2026 - 2030, hướng các địa phương đến mục tiêu phát triển toàn diện về kinh tế, hạ tầng, môi trường và chất lượng sống của người dân. Theo đó, để được công nhận xã NTM hiện đại, địa phương phải có thu nhập bình quân đầu người tại thời điểm xét công nhận cao hơn ít nhất 10% so với mức quy định đối với xã nhóm 1 trên địa bàn tỉnh cùng thời điểm. Đồng thời, ít nhất 50% số thôn phải đáp ứng 100% yêu cầu của bộ tiêu chí thôn NTM hiện đại giai đoạn 2026 - 2030; các thôn còn lại đạt tối thiểu 70% số tiêu chí.

Trên cơ sở các yêu cầu này, Cẩm Bình, Cổ Đạm, Đan Hải, Nghi Xuân, Thạch Hà, Thạch Khê, Thạch Lạc và Tiên Điền là những địa phương được định hướng xây dựng xã NTM hiện đại trong giai đoạn 2026 - 2030.

Hiện nay, cụm thôn Sơn Hà - Sơn Phú được xã Thạch Lạc lựa chọn xây dựng mô hình làng nông nghiệp hữu cơ, kinh tế tuần hoàn liên kết theo chuỗi giá trị Quế Lâm, qua đó từng bước thay đổi phương thức sản xuất theo hướng thân thiện với môi trường, làm cơ sở để nhân rộng trên địa bàn toàn xã.

Ông Nguyễn Văn Lộc - Trưởng thôn Sơn Hà cho biết: “Các hộ tham gia sẽ từng bước chuyển đổi phương thức sản xuất theo hướng thân thiện với môi trường, hạn chế tối đa phân bón hóa học, thuốc bảo vệ thực vật hay thức ăn công nghiệp, thay thế bằng phân hữu cơ, chế phẩm sinh học và các phương pháp canh tác tự nhiên. Trong đó, "hạt nhân" là mô hình chăn nuôi lợn hữu cơ theo chuỗi giá trị liên kết với Công ty CP Tập đoàn Quế Lâm”.

Theo ông Ngô Đình Long - Phó Chánh Văn phòng Điều phối NTM tỉnh Hà Tĩnh, bộ tiêu chí giai đoạn 2026 - 2030 đặt ra yêu cầu cao hơn đối với xây dựng NTM trên địa bàn tỉnh. Các địa phương cần rà soát thực trạng, xác định những tiêu chí còn hạn chế, lựa chọn nhiệm vụ ưu tiên và huy động nguồn lực phù hợp với điều kiện của từng địa bàn. Trong đó, phát triển kinh tế xanh, tuần hoàn, ứng dụng khoa học - công nghệ, chuyển đổi số và nâng cao chất lượng môi trường sẽ là những trụ cột quan trọng, hướng tới nâng cao chất lượng sống của người dân và xây dựng nông thôn phát triển bền vững.