Khi sách giáo khoa cũ trở thành nguồn học liệu bổ trợ

Những ngày này, nhân viên thư viện cùng giáo viên Trường Tiểu học Tượng Sơn (xã Thạch Lạc) lại tỉ mỉ phân loại từng cuốn sách giáo khoa đã qua sử dụng. Những cuốn sách còn nguyên vẹn được sắp xếp theo từng bộ, từng khối lớp và môn học rồi xếp ngay ngắn trên giá để sẵn sàng phục vụ học sinh khi năm học mới bắt đầu. Hoạt động này được nhà trường duy trì nhiều năm nay nhằm gìn giữ và phát huy giá trị của nguồn sách sau mỗi năm học.

Chị Nguyễn Thị Thanh Thủy - phụ huynh Trường Tiểu học Tượng Sơn chia sẻ: "Mỗi năm, nhà trường đều phát động học sinh quyên góp sách giáo khoa vào cuối học kỳ I và sau khi kết thúc năm học. Đây là việc làm rất ý nghĩa, vừa giúp học sinh có hoàn cảnh khó khăn, học sinh chuyển trường có thêm điều kiện học tập, vừa giảm chi phí cho phụ huynh. Qua đó, các con cũng được giáo dục ý thức giữ gìn sách và biết sẻ chia với bạn bè".

Từ nguồn sách được quyên góp, mỗi năm thư viện nhà trường bổ sung khoảng 40 bộ sách giáo khoa để cho học sinh có hoàn cảnh khó khăn hoặc học sinh chuyển trường mượn miễn phí. Ngoài ra, nhiều đầu sách còn được bố trí tại các phòng học bộ môn như âm nhạc, mỹ thuật, giáo dục thể chất... giúp học sinh thuận tiện tra cứu, đồng thời hạn chế việc phụ huynh phải mua thêm sách.

Thầy Trần Huy Sơn - Hiệu trưởng Trường Tiểu học Tượng Sơn cho biết: "Nhà trường xác định mỗi cuốn sách giáo khoa còn sử dụng được đều là một nguồn học liệu quý. Việc xây dựng tủ sách dùng chung không chỉ giúp nhiều học sinh có thêm điều kiện học tập mà còn góp phần sử dụng hiệu quả nguồn sách, tránh lãng phí. Thông qua hoạt động này, chúng tôi cũng muốn giáo dục học sinh hình thành thói quen giữ gìn sách, biết trân trọng tri thức và lan tỏa tinh thần sẻ chia trong nhà trường".

Cũng như nhiều trường học trên địa bàn Hà Tĩnh, năm học 2026-2027, Trường Tiểu học Văn Yên (phường Thành Sen) chuyển sang sử dụng bộ sách giáo khoa "Kết nối tri thức với cuộc sống" theo chủ trương thống nhất trên cả nước. Điều đó đồng nghĩa với việc bộ sách "Cánh Diều" sẽ không còn được sử dụng làm sách giáo khoa chính thức. Tuy nhiên, thay vì để những cuốn sách ấy nằm yên trên giá hoặc bị bỏ đi, nhà trường đã xây dựng kế hoạch tiếp nhận, lưu giữ và đưa vào thư viện như một nguồn học liệu bổ trợ phục vụ giáo viên, học sinh trong quá trình dạy học, ôn tập và mở rộng kiến thức.

Cô Tống Thị Thanh Bình - Hiệu trưởng Trường Tiểu học Văn Yên cho biết: “Việc chuyển sang sử dụng thống nhất một bộ sách giáo khoa không có nghĩa những bộ sách đã sử dụng trước đó không còn giá trị. Theo đó, nhà trường đưa sách "Cánh Diều" vào thư viện để học sinh và giáo viên có thể khai thác khi cần. Quan trọng hơn, đây cũng là cách giáo dục học sinh ý thức giữ gìn sách, biết sẻ chia và sử dụng tiết kiệm, hiệu quả nguồn học liệu”.

Trong những năm thực hiện Chương trình Giáo dục phổ thông 2018, phần lớn trường học ở Hà Tĩnh sử dụng hai bộ sách giáo khoa "Cánh Diều" và "Kết nối tri thức với cuộc sống", trong đó bộ "Cánh Diều" chiếm tỷ lệ hơn 50%. Năm học 2026-2027 chuyển sang sử dụng thống nhất bộ sách "Kết nối tri thức với cuộc sống", nhiều trường chủ động khai thác bộ sách cũ như một nguồn học liệu bổ trợ.

Tại Trường THCS Đặng Dung (xã Tùng Lộc), toàn bộ sách "Cánh Diều" được sắp xếp, lưu giữ tại thư viện theo từng môn học để hình thành tủ sách tham khảo. Đây là nguồn tư liệu phục vụ giáo viên trong quá trình xây dựng bài giảng, đồng thời giúp học sinh có thêm tài liệu ôn tập và mở rộng kiến thức ngoài sách giáo khoa đang sử dụng.

Thầy Tôn Đức Trình - Hiệu trưởng Trường THCS Đặng Dung cho biết: "Mỗi bộ sách giáo khoa đều có những ưu điểm riêng về ngữ liệu, hệ thống bài tập. Vì vậy, việc lưu giữ bộ sách cũ tại thư viện giúp giáo viên có thêm tài liệu tham khảo khi xây dựng bài giảng, đồng thời tạo thêm nguồn học liệu để học sinh tự học, ôn tập và mở rộng kiến thức".

Không chỉ Trường Tiểu học Tượng Sơn, Tiểu học Văn Yên hay THCS Đặng Dung, tại các trường học trên địa bàn Hà Tĩnh nhiều năm nay đã duy trì các tủ sách dùng chung, thư viện sách giáo khoa và phong trào quyên góp, trao tặng sách sau mỗi năm học. Trong bối cảnh từ năm học 2026-2027 cả nước thống nhất sử dụng một bộ sách giáo khoa, những mô hình ấy càng phát huy hiệu quả khi các bộ sách đã qua sử dụng tiếp tục trở thành nguồn học liệu bổ trợ, phục vụ giáo viên, học sinh.

Mỗi cuốn sách được gìn giữ, trao tặng và sử dụng thêm một lần không chỉ góp phần tiết kiệm chi phí, hạn chế lãng phí mà còn lan tỏa văn hóa đọc, bồi đắp cho học sinh ý thức trân trọng tri thức và tinh thần sẻ chia. Đó cũng là cách các nhà trường ở Hà Tĩnh đang tiếp tục kéo dài "vòng đời" của sách giáo khoa, để giá trị của những trang sách không khép lại sau một năm học mà tiếp tục đồng hành với nhiều thế hệ học sinh.