Xã Lộc Yên được biết đến là một trong những vựa dưa chuột lớn nhất ở huyện Hương Khê. Tuy nhiên, do địa bàn miền núi, cách xa các khu đô thị lớn nên nhiều bà con nhân dân xã Lộc Yên không dám mở rộng sản xuất vì lo ngại về đầu ra sản phẩm.
Vụ đông năm 2023, Hợp tác xã Sản xuất, kinh doanh tổng hợp Nhật Hằng (HTX Nhật Hằng) phối hợp với Công ty TNHH Dưa leo vùng miền (Bắc Ninh) triển khai mô hình trồng dưa chuột liên kết trên địa bàn xã Lộc Yên. Theo đó, doanh nghiệp cung ứng giống miễn phí và cam kết bao tiêu toàn bộ sản phẩm đạt chất lượng theo giá thị trường, tối thiểu 5 nghìn đồng/kg. Đồng thời, Công ty TNHH Dưa leo vùng miền cũng cử cán bộ về tận ruộng để hướng dẫn kỹ thuật trồng và chăm sóc cho bà con xã viên.
Bà Nguyễn Thị Hằng – Giám đốc HTX Nhật Hằng cho biết: “Mô hình được triển khai từ tháng 10/2023. Là năm đầu tiên phối hợp triển khai, các hộ tham gia liên kết sản xuất được gần 12ha tại các thôn Hương Giang, Hương Bình, Trung Thượng, Hương Thượng… Về giống dưa, doanh nghiệp lựa chọn giống dưa nếp truyền thống của Lộc Yên và được tuyển chọn lại để đảm bảo năng suất, chất lượng”.
Trong khoảng 3 tháng vừa qua, trung bình mỗi ngày, HTX Nhật Hằng thu mua cho bà con nông dân từ 5 – 10 tấn dưa chuột; cao điểm có ngày hỗ trợ tiêu thụ lên đến gần 30 tấn dưa. Dự kiến, tổng sản lượng của các hộ dân tham gia mô hình sẽ đạt khoảng 1.000 tấn.
Bà Nguyễn Thị Hằng chia sẻ thêm, mỗi sào dưa chuột cho năng suất từ 1,5 – 2 tấn, với giá mua năm nay dao động từ 9 – 15 nghìn đồng/kg thì người dân sẽ thu về từ 15 – 20 triệu đồng/sào. Dù đây là mức doanh thu cao, song chưa đạt mức tối đa, bởi nếu chăm bón tuân thủ đúng kỹ thuật, mỗi sào dưa còn có thể cho năng suất từ 3 - 3,5 tấn. Điều trăn trở nhất hiện nay của HTX là tại địa phương chưa có đủ cơ sở hạ tầng để phục vụ công tác tưới tiêu, trong khi đó, dưa chuột là cây trồng rất cần nước.
Là một trong những hộ tham gia mô hình liên kết, anh Nguyễn Đức Thọ (thôn Trung Thượng) phấn khởi nói, vụ đông vừa qua, chúng tôi trồng 2 sào dưa chuột có cam kết liên kết với doanh nghiệp thông qua HTX Nhật Hằng. Đến nay, có thể đánh giá là mô hình đạt hiệu quả kinh tế cao với tổng thu nhập đạt hơn 15 triệu đồng/sào, dù ruộng dưa của gia đình tôi chưa được chăm sóc đúng kỹ thuật theo hướng dẫn và xuống giống vào thời điểm thời tiết không thuận lợi. So với các cây trồng khác thì dưa chuột cho thu nhập cao gấp nhiều lần, trong đó gấp ít nhất 5 lần so với cây lúa.
Tuy nhiên, trồng dưa chuột cũng đòi hỏi nhiều công sức chăm sóc, đặc biệt là công đoạn làm choái (giàn) để dưa chuột leo. Việc liên kết đã giúp nông dân yên tâm hơn trong sản xuất, không phải lo lắng về đầu ra sản phẩm. Song hình thức liên kết hiện nay cũng khiến người dân bị động do không biết trước về giá (giá bán từng thời điểm sẽ do doanh nghiệp công bố), việc tuyển chọn dưa cũng rất kỹ càng về hình thức và chất lượng…
Chủ tịch UBND xã Lộc Yên Nguyễn Văn Hưng cho biết, toàn xã hiện có hàng trăm hộ trồng dưa chuột vụ đông với tổng diện tích gần 50ha. Trong đó có khoảng 30 hộ trồng theo hình thức liên kết với diện tích gần 12ha. Nhìn chung, dưa chuột năm nay được mùa, được giá nên góp phần lớn tăng thu nhập cho các gia đình. Theo đánh giá trên địa bàn hiện nay thì dưa chuột là một trong những cây trồng vụ đông cho hiệu quả kinh tế cao nhất.
Thời gian tới, chính quyền địa phương sẽ đánh giá mô hình, khuyến khích người dân tham gia liên kết sản xuất, khắc phục tình trạng sản xuất manh mún, nhỏ lẻ; áp dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất để tăng năng suất và chất lượng sản phẩm. Đồng thời, mời gọi các doanh nghiệp liên kết, bao tiêu sản phẩm cho nông dân. Kêu gọi các nguồn lực đầu tư, hiện đại hóa hệ thống cơ sở hạ tầng sản xuất nông nghiệp.
