Hà Tĩnh là vùng đất nổi tiếng với nhiều vùng cam đặc sản như cam Khe Mây, cam Vũ Quang, cam Thượng Lộc... Việc mạnh dạn chuyển đổi diện tích trồng theo hướng nâng cao chất lượng, áp dụng tiến bộ khoa học - kỹ thuật đã mang lại một “mùa vàng” bội thu cho nông dân với giá bán cao và ổn định, mở ra hướng phát triển bền vững cho loại cây chủ lực của địa phương.
Nhờ áp dụng canh tác theo hướng sinh thái hữu cơ, vụ này, gần 5 ha cam của anh Đoàn Ngọc Bảo (thôn 1 Quang Thọ, xã Vũ Quang) cho sản lượng khoảng 50 tấn, cao nhất từ trước đến nay.
Anh Bảo chia sẻ: “Trồng cam theo hướng hữu cơ sinh thái đòi hỏi nhiều công sức và chi phí cao hơn so với canh tác thông thường nhưng chất lượng quả tốt, hương vị đặc trưng nên được người tiêu dùng ưa chuộng. Tôi cũng chủ động quảng bá sản phẩm trên Facebook, Zalo, TikTok,..., các hội chợ thương mại quy mô lớn để tiếp cận các nhóm khách hàng đa dạng trên khắp cả nước. Hiện nay, cam bán khoảng 40.000 đồng/kg, loại chất lượng cao 65.000 - 70.000 đồng/kg, riêng dòng “tinh hoa” đạt 120.000 đồng/kg, được thị trường đón nhận rất tích cực”.
Vài năm trở lại đây, ông Đoàn Quốc Hoài (thôn 1 Quang Thọ, xã Vũ Quang) cũng đã chú trọng phát triển sản xuất cam đạt tiêu chuẩn hữu cơ.
Ông Hoài cho biết: “Quá trình canh tác được thực hiện theo hướng “thuận tự nhiên”, sử dụng chế phẩm sinh học từ ớt, gừng, tỏi, rượu và phụ phẩm nông nghiệp như rơm rạ phủ gốc để giữ ẩm, tạo mùn cho đất. Trước đây, năng suất chỉ đạt khoảng 15 tấn/ha, nay tăng lên gần 20 tấn/ha. Khách hàng ngày càng quan tâm đến sản phẩm cam có chất lượng cao nên nếu đầu tư đúng hướng và xây dựng thương hiệu bài bản, sản phẩm hoàn toàn có thể khẳng định được chỗ đứng và có giá bán cao”.
Được biết, xã Vũ Quang hiện có gần 700 ha cam, trong đó hơn 610 ha đang cho thu hoạch, sản lượng ước đạt khoảng 7.100 tấn/năm. Những năm gần đây, địa phương đặc biệt chú trọng hướng tới canh tác bền vững, khuyến khích người dân sử dụng phân bón vi sinh, chế phẩm sinh học thay thế dần các loại vật tư hóa học.
Cách làm này không chỉ giúp nâng cao chất lượng, mẫu mã sản phẩm mà còn bảo vệ môi trường sinh thái, tạo nền tảng phát triển ổn định và lâu dài cho cây cam. Thời gian tới, xã tiếp tục tăng cường công tác tập huấn kỹ thuật, hướng dẫn người dân áp dụng quy trình sản xuất an toàn, đẩy mạnh liên kết tiêu thụ và xây dựng thương hiệu nhằm nâng cao giá trị và sức cạnh tranh của cam Vũ Quang trên thị trường.
Từ năm 2023, Hợp tác xã (HTX) Cây ăn quả Đồng Lộc (xã Đồng Lộc) đã mạnh dạn chuyển đổi hơn 30 cam sang canh tác theo hướng hữu cơ. Bước đi này đã giúp “nâng tầm” giá trị sản phẩm của HTX, khẳng định thương hiệu trên thị trường. Nhờ đó, giá bán đầu mùa đối với loại cam cao cấp đạt từ 60.000 - 90.000 đồng/kg, riêng vào các dịp lễ, cận Tết có thể lên tới 150.000 đồng/kg.
Anh Nguyễn Hùng Thái - Giám đốc HTX cho biết: “Nhằm phát triển bền vững cây cam, HTX đã sử dụng phân bón vi sinh, chế phẩm sinh học để cải tạo đất, bổ sung vi sinh vật có lợi, giúp cây phát triển rễ tơ khỏe mạnh, hấp thu dinh dưỡng tốt và hạn chế sâu bệnh. Nhờ đó, cây sinh trưởng, phát triển khỏe mạnh, khả năng chống chịu với điều kiện ngoại cảnh được nâng cao. Đặc biệt, cam có chất lượng vượt trội, mọng nước và vị ngọt đậm, năng suất ước đạt hơn 10 tấn/ha”.
Thực tế cho thấy, thị trường ngày càng đón nhận tích cực với những sản phẩm cam canh tác chất lượng cao, có tem truy xuất nguồn gốc rõ ràng. Việc liên kết sản xuất, tuân thủ quy trình quản lý chất lượng không chỉ nâng cao giá trị mà còn tạo niềm tin cho người tiêu dùng để họ sẵn sàng lựa chọn và gắn bó lâu dài với sản phẩm. Đây cũng là hướng đi tất yếu giúp loại quả đặc sản của tỉnh khẳng định vị thế và mở rộng thị trường trong thời gian tới.
Thắng lớn tại Hội chợ Mùa Thu 2025 diễn ra tại Trung tâm Triển lãm Việt Nam (Hà Nội), chị Lê Thị Cẩm Vân - Giám đốc HTX Nông nghiệp và Dịch vụ Thảo Vân phấn khởi chia sẻ: “Khách hàng rất ấn tượng với sản phẩm cam Khe Mây nhờ chất lượng vượt trội và hương vị đặc trưng dù giá bán cao hơn các dòng cam khác. Chúng tôi đặc biệt chú trọng việc "nâng tầm" sản phẩm, không chỉ ở khâu sản xuất mà còn ở chiến lược quảng bá, truyền thông và mở rộng kênh thương mại điện tử nhằm đưa thương hiệu cam Khe Mây đến gần hơn với người tiêu dùng trong và ngoài nước”.
Những năm qua, Hà Tĩnh xác định cây ăn quả có múi (cam, bưởi) là sản phẩm có lợi thế của tỉnh. Các giai đoạn vừa qua, nhờ việc tập trung thực hiện đồng bộ các định hướng phát triển, rõ nét nhất là công tác giống (bình tuyển, chọn lọc, nhân giống sạch bệnh, chất lượng), chuyển giao từng bước kỹ thuật thâm canh nâng cao năng suất, chất lượng, tính đồng đều sản phẩm gắn với xây dựng thương hiệu và ứng dụng chuyển đổi số thương mại nông sản,...
Đến nay, riêng diện tích cam đạt 7.380 ha, năng suất bình quân từ dưới 100 tạ/ha năm 2020, lên 110 tạ/ha năm 2025. Hình thành nhiều vùng sản xuất quy mô khá lớn, thương hiệu nổi tiếng, giá trị sản phẩm cao, như cam Khe Mây, cam giòn Thượng Lộc, cam Vũ Quang, cam bù Hương Sơn,…
Ông Nguyễn Thanh Hải - Phó Giám đốc Sở NN&MT Hà Tĩnh cho biết: “Dù đạt nhiều kết quả tích cực, song tại một số vùng trồng cam, người dân vẫn chưa chú trọng đầu tư thâm canh. Một số diện tích trồng mới chưa sử dụng giống sạch bệnh, có nguồn gốc và chất lượng đảm bảo dẫn đến nguy cơ suy thoái, giảm năng suất, chất lượng quả, ảnh hưởng đến giá trị và thương hiệu sản phẩm.
Trong thời gian tới, ngành NN&MT sẽ chú trọng triển khai đồng bộ nhiều giải pháp như: tập huấn kỹ thuật chuyên sâu, hình thành đội ngũ nông dân chuyên nghiệp trong phát triển cây ăn quả; khuyến khích sử dụng giống sạch bệnh, áp dụng canh tác hữu cơ, cải tạo đất, quản lý dịch hại tổng hợp (IPM); tăng cường đầu tư thâm canh, nâng cao năng suất và chất lượng quả, kéo dài thời gian khai thác. Cùng với đó, ngành sẽ đẩy mạnh xây dựng, bảo vệ và quảng bá thương hiệu các sản phẩm cây ăn quả đặc sản nhằm khẳng định vị thế và nâng cao sức cạnh tranh trên thị trường".
