Để chuẩn bị gieo cấy vụ xuân 2026, anh Nguyễn Đức Hải (thôn Đức Châu, xã Mai Phụ) đã bắc mạ từ khoảng 10 ngày trước. Trong những ngày qua, thời tiết ban đêm chuyển rét đậm, có thời điểm giảm sâu xuống 11 - 12°C, tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng đến sinh trưởng của mạ non nên anh càng lo lắng hơn.
Anh Hải chia sẻ: “Do ruộng ở vùng cao cạn, không chủ động được nguồn nước nên bà con địa phương phải bắc mạ sớm. Để chống rét cho mạ, ngay từ đầu, tôi che phủ ni lông đúng kỹ thuật. Cách làm này không chỉ giúp giữ ấm, hạn chế tác động của rét đậm, rét hại mà còn phòng tránh chuột, bọ tấn công, giúp mạ sinh trưởng ổn định, đảm bảo gieo cấy đúng khung thời vụ”.
Theo thông tin từ UBND xã Mai Phụ, vụ xuân 2026, địa phương dự kiến gieo cấy hơn 1.000ha lúa. Đến nay, bà con đã bắc mạ trên 10ha, chủ yếu sử dụng các giống VNR20, Thái Xuyên 111, Nếp 98, Hà Phát 3… Chính quyền địa phương đang tăng cường hướng dẫn người dân chăm sóc, bảo vệ diện tích mạ đã gieo; chủ động che phủ, giữ ấm khi rét đậm, rét hại; đồng thời, theo dõi sát diễn biến thời tiết để điều chỉnh lịch gieo cấy phù hợp, đảm bảo sản xuất vụ xuân thắng lợi.
Tại xã Lộc Hà, tiến hành bắc mạ trong điều kiện thời tiết không thuận lợi, bà Trần Thị Hạnh (thôn Bình Nguyên) cũng chủ động nhiều giải pháp giúp mạ phát triển tốt. Chị Hạnh cho biết: “Gia đình tôi có 4 sào lúa canh tác ở vùng sâu trũng, đất chua phèn, khó khăn về thủy lợi nên thường phải xuống mạ sớm hơn các nơi khác khoảng 1 tuần. Đợt này, ban ngày nắng, hanh khô nhưng ban đêm nhiệt độ xuống rất thấp, gió thổi mạnh nên càng phải che chắn kỹ cho mạ non”.
Được biết, toàn xã Lộc Hà đã bắc mạ trên 5ha, chủ yếu là các giống dài ngày như: Nếp 98, Thái Xuyên 111, Ly2099… Bà Nguyễn Thị Minh - Trưởng phòng Kinh tế UBND xã Lộc Hà cho biết: “Những ngày này, rét đậm về đêm và sáng sớm ảnh hưởng lớn đến sinh trưởng của mạ xuân. Xã đã chủ động thông báo, hướng dẫn người dân thực hiện các biện pháp chống rét như: che phủ ni lông, duy trì độ ẩm, bổ sung tro bếp…”.
Do đặc điểm địa hình cao cạn, không chủ động nước, nhiều hộ dân tại các xã: Đan Hải, Cổ Đạm, Nghi Xuân… cũng đã bắc mạ sớm, sử dụng các giống như: N24, VT404, Long Hương, XT28... Nhằm hạn chế ảnh hưởng của rét, địa phương đã khuyến cáo bà con che phủ ni lông toàn bộ diện tích mạ; lưu ý theo dõi sát diễn biến thời tiết, chủ động điều chỉnh thời gian mở - đậy ni lông phù hợp nhằm bảo vệ mạ non.
Vụ xuân này, HTX Dịch vụ nông nghiệp Đồng Tiến (phường Trần Phú) có kế hoạch cấy trên 30ha lúa bằng công nghệ mạ khay - máy cấy. Trong điều kiện thời tiết chuyển rét đậm về đêm và sáng sớm, ngày lại hanh khô, đơn vị tập trung chăm sóc mạ chu đáo, duy trì độ ẩm hợp lý, kết hợp che phủ ni lông, đảm bảo chất lượng mạ trước khi đưa ra cấy.
Anh Nguyễn Bằng Tấn - HTX Dịch vụ nông nghiệp Đồng Tiến cho biết: “Chúng tôi theo dõi sát diễn biến thời tiết, điều chỉnh chế độ chăm sóc phù hợp để mạ sinh trưởng đồng đều, khỏe, đủ tuổi cấy. Những ngày nhiệt độ xuống thấp, vào buổi trưa tiến hành mở ni lông để tưới đủ nước vào phần giá thể, buổi chiều phủ ni lông trở lại”.
Theo thông tin từ Chi cục Trồng trọt và Chăn nuôi (Sở NN&MT Hà Tĩnh), đến nay, toàn tỉnh đã bắc mạ được trên 50ha (tương đương trên 500ha lúa cấy). Thời gian tới, dự báo Hà Tĩnh tiếp tục đón nhiều đợt không khí lạnh tăng cường với nền nhiệt độ thấp. Vì vậy, ngành chuyên môn khuyến cáo bà con nông dân tuyệt đối tuân thủ đúng kỹ thuật ngâm ủ giống, 100% diện tích bắc mạ phải được che phủ ni lông.
Trong thời gian che phủ ni lông cho mạ, khi nhiệt độ ngoài trời tăng trên 15°C và có nắng vào buổi trưa, cần mở hai đầu ni lông vào ban ngày để thoát hơi nước, giúp cây quang hợp tốt hơn; ban đêm tiếp tục đậy kín để giữ ấm cho mạ. Ngoài ra, bà con cần bổ sung phân chuồng hoai mục, tro bếp hoặc một lượng nhỏ kali, lân nhằm giúp mạ ấm chân, cứng cây, tăng khả năng chống chịu rét. Đồng thời, duy trì mực nước xung quanh ruộng mạ khoảng 2cm với mục đích giữ ấm, tạo điều kiện thuận lợi cho mạ sinh trưởng.
