Nhờ cần cù trong lao động mà con người Hà Tĩnh đã chiến thắng thiên nhiên, xây dựng những mô hình kinh tế hiệu quả.
Sống chung với sự khắc nghiệt của thiên nhiên, con người nơi đây đã biết thuận theo tự nhiên, biết cải tạo, khắc phục thiên nhiên, cùng nhau cố kết thành cộng đồng để vượt qua nhiều gian nan, thử thách. Những thử thách của thiên nhiên đã hun đúc nên đức tính cần cù, sáng tạo của con người Hà Tĩnh.
Cần cù và sáng tạo trở thành một trong những giá trị văn hóa tinh thần, là lẽ sống, cội nguồn của những triết lý nhân sinh con người Hà Tĩnh. Truyền thống ấy trong lao động biểu hiện rất đa dạng, phong phú và rõ nét. Đó là công cuộc cải tạo, chinh phục tự nhiên; là sự sáng tạo trong chế tác, cải biến công cụ lao động; là việc hình thành các ngành nghề gắn với từng lợi thế của địa phương; là quá trình sản xuất vật chất phục vụ cuộc sống, phát triển xã hội… Và cũng chính từ trong tiến trình ấy, con người Hà Tĩnh tiếp tục sáng tạo những giá trị văn hóa tinh thần to lớn khác, tạo nên bản sắc, đặc trưng, cốt cách riêng của mảnh đất và con người nơi đây.
Từ buổi đầu “đẻ đất, đẻ nước”, con người Hà Tĩnh đã biết cách chọn đá, đẽo đá chế tác công cụ lao động; biết đúc đồng, đúc sắt; biết trồng lúa nước… Để từ đó hình thành nên làng, nên xóm (có các “kẻ” ở đồng bằng, “nguồn” ở miền núi và “vạn” ở miền biển, vùng sông) thời Vua Hùng dựng nước.
Trải hơn một ngàn năm bị cai trị của thời Bắc thuộc; giai đoạn đầy biến cố, thăng trầm của các triều đại phong kiến Việt Nam; gần một trăm năm chống thực dân Pháp xâm lược, bất cứ hoàn cảnh, điều kiện nào, con người Hà Tĩnh với sức sống mãnh liệt và tinh thần dân tộc sâu sắc, đã kiên cường, sáng tạo trong chống ngoại xâm giành độc lập dân tộc; cần cù, sáng tạo xây dựng quê hương ngày càng tươi đẹp hơn. Điều đó càng được thể hiện sâu sắc kể từ ngày Đảng bộ Hà Tĩnh được thành lập (tháng 3/1930).
Phong trào Xô viết Nghệ Tĩnh - ngọn lửa thiêng dẫn đường phong trào cách mạng ở Hà Tĩnh
Dưới sự lãnh đạo của Đảng, bản chất cách mạng và lao động cần cù sáng tạo của con người Hà Tĩnh đã được phát huy đến mức cao độ, trở thành động lực, sức mạnh để Đảng bộ và Nhân dân đấu tranh giành được chính quyền trong Cách mạng tháng Tám; xây dựng vùng tự do Hà Tĩnh thành hậu phương vững mạnh toàn diện trong 9 năm kháng chiến chống Pháp; là tuyến đầu của hậu phương lớn miền Bắc XHCN đối với tiền tuyến lớn miền Nam, trực tiếp đánh thắng đế quốc Mỹ xâm lược, hoàn thành nghĩa vụ quốc tế; cùng cả nước đi lên xây dựng CNXH.
Sự sáng tạo, tình yêu lao động đã giúp con người Hà Tĩnh lập nên những kỳ tích trong sản xuất, biến những vùng đất hoang hoá, bạc màu thành vùng sản xuất nông nghiệp trù phú.
Từ năm 1986, đặc biệt từ khi tái lập tỉnh Hà Tĩnh (1991), đường lối đổi mới của Đảng tiếp tục mở đường cho truyền thống lao động cần cù, sáng tạo, thay đổi cách nghĩ, cách làm để Đảng bộ và Nhân dân vừa khắc phục những khó khăn “tồn dư” thời kỳ nhập tỉnh và những năm đầu tách tỉnh; vừa vượt qua khủng hoảng KT-XH; xây dựng cơ sở vật chất kỹ thuật, từng bước chuyển sang thời kỳ đẩy mạnh sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa tỉnh nhà.
Sau 35 năm thực hiện đường lối đổi mới của Đảng, 30 năm tái lập tỉnh (1991-2021), với sự cố gắng, quyết tâm; tinh thần lao động cần cù, sáng tạo không biết mệt mỏi, Hà Tĩnh “đã đạt được những kết quả có tính lịch sử; từ một tỉnh nghèo, điểm xuất phát thấp đã vươn lên đứng trong tốp các tỉnh dẫn đầu khu vực”(1). Quy mô nền kinh tế tăng gấp 95 lần; GRDP bình quân đầu người tăng hơn 100 lần, thu ngân sách nội địa tăng hơn 190 lần; tỷ lệ hộ nghèo cuối năm 2020 giảm còn 3%(2); đời sống vật chất, tinh thần của Nhân dân không ngừng được nâng cao.
Đó là kết quả của ý Đảng, lòng dân; của ý chí, khát vọng, giá trị văn hóa và sức mạnh con người Hà Tĩnh, trong đó có sức mạnh của tinh thần lao động cần cù, thông minh và sáng tạo.
Phát huy truyền thống cách mạng, Hà Tĩnh ngày càng phát triển trên nhiều lĩnh vực.
Bước vào chặng đường mới, với quyết tâm đến năm 2030 xây dựng Hà Tĩnh “trở thành tỉnh khá”(3) của cả nước, hơn bao giờ hết, Hà Tĩnh phải thực hiện bằng được “Triết lý sống giàu sang, biết làm giàu và thích làm giàu trên cơ sở bản sắc nhân văn của con người Hà Tĩnh”(4); biết lấy con người làm trung tâm, khoa học - công nghệ là nền tảng, động lực; khơi dậy khát vọng, ý chí, vươn tới đích cao, vươn lên hiện tại; phát huy tinh thần lao động cần cù, đổi mới sáng tạo… vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh.
------------------
1, 2, 3 Tỉnh ủy Hà Tĩnh: Kỷ yếu Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh Hà Tĩnh lần thứ XIX, nhiệm kỳ 2020-2025, Hà Tĩnh - năm 2021, tr.61, 61, 95.
4 Nguyễn Thanh Bang: Hà Tĩnh hướng tới năm 2010, Nxb Thế giới, H.2003, tr.184.
