Khảo sát tại một số chợ dân sinh trên địa bàn Hà Tĩnh, hiện nay, giá nhiều loại rau xanh, rau gia vị và một số mặt hàng củ, quả đều tăng so với khoảng một tháng trước. Theo đó, rau muống, mồng tơi, cải ngọt tăng từ 5.000 - 7.000 đồng/bó; ngô ngọt tăng từ 7.000 lên 13.000 - 14.000 đồng/bắp. Cà chua, bắp cải, đậu cô ve, chanh, mướp và dưa chuột cùng tăng thêm khoảng 5.000 - 10.000 đồng/kg. Đáng chú ý, nhóm rau gia vị ghi nhận mức tăng cao hơn mặt bằng chung: ngò rí tăng từ 30.000 lên 60.000 đồng/kg; hành lá tăng từ 20.000 - 30.000 đồng lên 40.000 - 60.000 đồng/kg; thì là tăng từ 10.000 lên 30.000 đồng/bó. Hành tăm được bán với giá từ 110.000 - 130.000 đồng/kg.
Bà Thái Thị Nguyệt - tiểu thương tại chợ Hà Tĩnh (phường Thành Sen) cho biết: "Nguồn rau xanh, đặc biệt là các loại rau gia vị những ngày qua khá khan hiếm, việc nhập hàng gặp nhiều khó khăn. Giá tăng nên chúng tôi phải cân nhắc kỹ lượng hàng nhập mỗi ngày. Nhập nhiều thì lo không bán hết, dễ tồn và hao hụt; nhưng nhập ít lại khó đáp ứng nhu cầu của khách, nhất là với những loại đang khan hàng”.
Theo các tiểu thương, nguồn cung sụt giảm là một trong những nguyên nhân trực tiếp đẩy giá rau xanh tăng trong thời gian qua. Mưa lớn kéo dài khiến nhiều diện tích rau màu tại các vùng sản xuất như Lâm Đồng, Nghệ An và các tỉnh phía Bắc bị ngập úng, dập nát, không thể thu hoạch. Lượng rau nhập về Hà Tĩnh vì thế giảm, trong khi việc bổ sung nguồn hàng mới chưa đáp ứng đủ, nhất là đối với các loại rau lá và rau gia vị.
Chị Lê Thị Thu, tiểu thương tại chợ Vườn Ươm (phường Thành Sen) cho hay: "Giá rau tăng khiến khách mua hàng cân nhắc kỹ hơn, nhất là với những loại không thiết yếu hoặc tăng giá mạnh. Khách vẫn mua rau nhưng thường chọn loại giá vừa phải, mua lượng ít hơn trước. Vì vậy, chúng tôi cũng phải linh hoạt thay đổi mặt hàng, lấy những loại có giá phù hợp để khách dễ lựa chọn”.
Giá rau xanh tại chợ đầu mối nông sản Bình Hương (phường Trần Phú, Hà Tĩnh) cũng chịu tác động rõ rệt từ diễn biến nguồn hàng và chi phí vận chuyển. Bà Hà Thị Mai, chủ buôn tại chợ đầu mối Bình Hương cho biết, thời tiết mưa lũ khiến việc vận chuyển hàng hóa gặp nhiều khó khăn, thời gian đưa hàng về chợ kéo dài hơn. Trong khi đó, rau xanh là mặt hàng dễ dập, úng, hư hỏng nên chỉ cần thời gian vận chuyển và bảo quản kéo dài, tỷ lệ hao hụt tăng, kéo theo chi phí trên lượng hàng đủ điều kiện bán ra cao hơn.
Dù chi phí đầu vào tăng và nguồn hàng có thời điểm hạn chế, các tiểu thương vẫn chủ động tìm kiếm nguồn cung, cân đối lượng nhập và giá bán để duy trì sức mua, hạn chế biến động quá lớn trên thị trường.
Giá rau tăng nên nhiều gia đình tại Hà Tĩnh cân nhắc hơn trong chi tiêu hằng ngày. Thay vì mua theo thói quen, người tiêu dùng phải tính toán từng loại, ưu tiên những mặt hàng có giá vừa phải và có thể sử dụng trong nhiều bữa. Một số gia đình cũng giảm lượng rau mua trong mỗi lần đi chợ hoặc chuyển sang các loại củ, quả có thời gian bảo quản dài hơn.
Trong thời điểm giá cả biến động, việc cân đối từng khoản chi nhỏ cũng trở nên cần thiết. Gia đình bà Lê Thị Minh (phường Trần Phú) có 3 người, trước đây mỗi lần đi chợ bà thường chi khoảng 30.000 - 50.000 đồng cho các loại rau, củ, quả. Nay giá nhiều mặt hàng cùng tăng, với khoản tiền tương đương, lượng thực phẩm mua được đã giảm đáng kể. Vì vậy, bà hạn chế những loại rau tăng giá mạnh, chuyển sang các loại củ, quả có giá vừa phải và mua lượng vừa đủ cho từng bữa. “Trước đây đi chợ có thể mua thêm một ít để đổi món, giờ giá tăng thì phải tính kỹ hơn, mua đủ dùng và cân đối giữa các loại” - bà Minh chia sẻ.
Không chỉ người nội trợ phải tính toán lại chi tiêu, những hộ kinh doanh ăn uống cũng đang chịu sức ép khi giá rau tăng. Với các quán ăn, đây là nhóm nguyên liệu sử dụng hằng ngày nhưng khó cắt giảm, trong khi việc điều chỉnh giá bán lại không dễ dàng.
Theo bà Võ Thị Vân, chủ một quán ăn ở xã Thạch Hà, giá rau xanh tăng khiến việc kinh doanh thêm phần chật vật. “Rau là nguyên liệu ngày nào cũng phải nhập, giá tăng thì chi phí đội lên, nhưng quán không dễ tăng giá món ăn vì sợ khách không đến. Chúng tôi phải tính toán từng khoản và chấp nhận giảm bớt một phần lãi. Gần 1 tháng nay, giá rau chưa có dấu hiệu hạ nhiệt nên người bán hàng như chúng tôi cũng rất áp lực” - bà Vân chia sẻ.
Ở cả hai phía, người mua và người bán đều đang phải thích ứng với thị trường rau xanh. Người tiêu dùng tính toán kỹ hơn trước mỗi lần mua, còn tiểu thương thận trọng hơn trong từng chuyến nhập hàng, chờ nguồn cung ổn định trở lại.
Hiện nay, các địa phương tại Hà Tĩnh đang tập trung sản xuất vụ đông. Các địa phương có vùng chuyên canh rau khuyến khích nông dân khôi phục sản xuất, áp dụng các biện pháp canh tác phù hợp nhằm rút ngắn thời gian sinh trưởng và đảm bảo năng suất, chất lượng rau phục vụ thị trường.
