Kết luận thanh tra chuyên đề diện rộng về hoạt động kinh doanh xăng dầu vừa được Tổng Thanh tra Chính phủ Nguyễn Quốc Đoàn ký ban hành.
20 doanh nghiệp trích lập, chi sử dụng quỹ không theo quy định
Kết luận chỉ ra một doanh nghiệp trích lập và chi sử dụng sai kỳ tính Quỹ Bình ổn giá xăng dầu so với kỳ điều chỉnh giá với số tiền khoảng 6,6 tỷ đồng. Tại thời điểm thanh tra, doanh nghiệp đã khắc phục nộp số tiền vào quỹ.
Hành vi này bị xử phạt tiền 60-100 triệu đồng và áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả theo Nghị định 87/2024. Thanh tra Chính phủ đã lập biên bản về dấu hiệu vi phạm hành chính của các doanh nghiệp và chuyển hồ sơ đến cơ quan có thẩm quyền xem xét, xử lý theo quy định.
Ngoài ra, 20 doanh nghiệp là thương nhân đầu mối đã thực hiện trích lập, chi sử dụng Quỹ Bình ổn giá xăng dầu không theo quy định tại khoản 26 Điều 1 Nghị định 95/2021 của Chính phủ; mà trích lập, chi sử dụng theo khoản 2 Điều 3 Thông tư 103/2021 của Bộ Tài chính và Thông tư 19/2026 của Bộ Công Thương để được chi quỹ với số tiền khoảng hơn 2.200 tỷ đồng, mặc dù lượng xăng dầu chưa tiêu thụ.
Cơ quan thanh tra nhận định, những hạn chế, bất cập trên có một phần nguyên nhân do quy định về sản lượng trích lập, chi Quỹ Bình ổn giá xăng dầu chưa thống nhất và chưa có quy định cụ thể về phương pháp tính sản lượng để trích lập, chi sử dụng quỹ.
Khoản 26 Điều 1 Nghị định 95/2021 quy định tính sản lượng trích, chi Quỹ Bình ổn giá xăng dầu tính theo “sản lượng thực tế tiêu thụ”.
Tuy nhiên, khoản 2 Điều 3 Thông tư 103/2021 của Bộ Tài chính và Thông tư 19/2026 của Bộ Công Thương lại hướng dẫn tính theo “sản lượng tiêu thụ nội địa” tại thời điểm lập hóa đơn nhưng không hướng dẫn cụ thể cách xác định.
Từ đây dẫn đến các doanh nghiệp hiểu và vận dụng khác nhau. Một số doanh nghiệp đã lập hóa đơn bán cho công ty con để được chi quỹ trong khi số lượng xăng dầu đã xuất hóa đơn nhưng chưa ra khỏi hệ thống doanh nghiệp.
Từ thực tế đó, Thanh tra Chính phủ kiến nghị Thủ tướng chỉ đạo Bộ Công Thương chủ trì, Bộ Tài chính nghiên cứu chấm dứt Quỹ Bình ổn giá xăng dầu hiện hành, thay bằng dự trữ quốc gia, dự trữ bắt buộc tại thương nhân đầu mối, chính sách thuế và các công cụ điều tiết khác.
Đồng thời kiểm tra, làm rõ và xử lý theo thẩm quyền đối với vi phạm trong trích lập, chi sử dụng Quỹ Bình ổn giá xăng dầu nêu trên.
15 doanh nghiệp chưa nộp ngân sách khoảng 6.500 tỷ đồng
Thanh tra Chính phủ phát hiện 2 doanh nghiệp là thương nhân đầu mối có dấu hiệu kê khai thiếu số tiền khoảng 40 tỷ đồng thuế bảo vệ môi trường. Hành vi này bị xử phạt 20% tiền thuế khai thiếu theo quy định, áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả theo khoản 2 Điều 16 Nghị định 125/2020.
Sau khi lập biên bản về dấu hiệu vi phạm hành chính, thanh tra đã chuyển hồ sơ đến cơ quan thẩm quyền xem xét, xử lý.
Ngoài ra, 12 doanh nghiệp là thương nhân đầu mối có dấu hiệu kê khai không đúng đối tượng với tổng số tiền hơn 3.200 tỷ đồng. Trong đó gồm 2 dạng: công ty mẹ kê khai, nộp thay các chi nhánh, công ty con; thương nhân đầu mối bán ra kê khai, nộp thay cho thương nhân đầu mối mua vào.
15 doanh nghiệp là thương nhân đầu mối và các chi nhánh, công ty con chưa nộp ngân sách nhà nước khoảng 6.500 tỷ đồng, gồm tiền nợ thuế bảo vệ môi trường và tiền chậm nộp.
Nhiều vi phạm, có hành vi găm hàng
Từ ngày 10/7 đến 5/10, đoàn thanh tra của Thanh tra Chính phủ tiến hành thanh tra đối với 260 doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu.
Qua đó làm rõ 58 doanh nghiệp có dấu hiệu vi phạm điều kiện kinh doanh xăng dầu về cửa hàng, hệ thống phân phối và kho.
182 doanh nghiệp có dấu hiệu không duy trì mức dự trữ xăng dầu bắt buộc tối thiểu theo quy định. Vi phạm này sẽ bị xử phạt 120-140 triệu đồng theo Nghị định 99/2020 đối với thương nhân đầu mối; không có chế tài xử phạt đối với thương nhân phân phối.
188 doanh nghiệp được xác định có một hoặc nhiều ngày trong tháng 3 tồn kho xăng dầu vượt 150% lượng tồn kho trung bình của 3 tháng liền kề trước đó, dấu hiệu của hành vi găm hàng.
Thanh tra đã chuyển hồ sơ đến cơ quan thẩm quyền xem xét, xử lý.
