Sục sôi tinh thần Cách mạng Tháng Tám
Khi Cách mạng Tháng Tám 1945 diễn ra, cụ Nguyễn Đình Lâm đang ở tuổi 15, ký ức về những ngày tháng lịch sử hào hùng của dân tộc, của quê hương luôn in đậm trong tâm trí cụ.
Cụ Lâm kể: “Đó là những năm tháng mà giặc ngoại xâm, giặc dốt, giặc đói hoành hành. Quê tôi, người chết đói nhiều lắm, cuộc sống của kiếp người vô cùng lầm than, cơ cực. Trong bối cảnh đó, sự căm thù giặc luôn sục sôi trong quần chúng nhân dân, đặc biệt, chúng tôi bắt đầu nghe nhiều đến những từ: “cách mạng”, “giành chính quyền”…”.
Cha cụ Lâm là cụ Nguyễn Đình Thuyên (mất năm 1954) từng giữ một chức quan nhỏ trong chế độ phong kiến nhưng đã sớm có cảm tình với cách mạng từ phong trào Xô-viết Nghệ Tĩnh 1930-1931.
Sau này, cụ thường xuyên che chở cho cán bộ cách mạng địa phương, đặc biệt trong nhiều vụ vây bắt đảng viên hoạt động bí mật, cụ đã mật báo để cơ sở kịp giải tán trước khi thực dân Pháp ập vào. Mẹ cụ Lâm là cụ Lê Thị Khảo cũng tích cực tham gia Hội Mẹ chiến sĩ những năm 1944-1945, góp phần xây dựng “Hũ gạo tiết kiệm” để nuôi quân.
Lớn lên trong môi trường gia đình như thế, cụ Lâm sớm giác ngộ cách mạng. Năm 1944, cụ tham gia đoàn thanh niên, được bầu làm Đội trưởng Đội Thiếu nhi làng Gia Mỹ (xã Mỹ Châu, huyện Thạch Hà cũ).
Trong những ngày tháng lịch sử ấy, người thiếu niên yêu nước đã cảm nhận rõ bầu không khí cách mạng sục sôi của người dân các xã vùng Thạch Hà, Can Lộc (cũ). Cụ Lâm vẫn còn nhớ rõ lời ca của bài hát cổ động cách mạng được đoàn viên, thanh thiếu niên cất lên trong những buổi sinh hoạt, tuyên truyền: “Thanh niên ơi, đồng lòng vì nước. Hăng hái hy sinh, thà chết không làm nô lệ…”.
Giữa năm 1945, ngọn lửa cách mạng bắt đầu bùng lên ở vùng quê Mai Phụ. Dưới sự hướng dẫn của Chi bộ Đảng và Mặt trận Việt Minh, các hoạt động diễn ra sôi nổi: đội nữ dân quân tuổi từ 18-25 tập quân sự; các cụ phụ lão thì góp gạo, cổ vũ tinh thần; đoàn thanh niên ngày đêm đến từng nhà vận động người dân, chuẩn bị khẩu hiệu tuyên truyền, khí giới…
Cụ Lâm kể: “Đêm đêm, tôi sang các xóm bên cạnh để tuyên truyền, nói cho người dân biết về cách mạng, thậm chí vận động được nhiều người cùng tham gia công tác tuyên truyền. Sống lâu trong lầm than, cực khổ nên khi nghe đến cách mạng, đến đổi thay cuộc đời, người dân dù chưa hiểu hết nhưng đều hăng hái ủng hộ”.
Ngày 15/8/1945, Ủy ban Khởi nghĩa tỉnh được thành lập, ban hành lệnh khởi nghĩa và lời kêu gọi. Ngay sau đó, ủy ban khởi nghĩa các huyện cũng được thành lập và nhanh chóng thống nhất kế hoạch khởi nghĩa giành chính quyền. Nhân dân các huyện: Can Lộc, Thạch Hà, Cẩm Xuyên và TX Hà Tĩnh... nhất tề đứng lên kháng chiến. Các cuộc mít tinh, biểu tình, tuần hành vũ trang lôi cuốn hàng vạn người tham gia. Bộ máy chính quyền thực dân phong kiến tê liệt. Khí thế cách mạng sục sôi.
Cụ Lâm nhớ lại: “Sáng 19/8/1945, người làng ùa ra các tuyến đường liên thôn, liên xã. Đến đâu cũng thấy người người đổ về, hợp thành một khối mỗi lúc càng đông, càng mạnh, cùng nhau kéo về huyện lỵ Thạch Hà, rồi lên TX Hà Tĩnh dự lễ mít tinh mừng thắng lợi của cách mạng. Trên tay mỗi người cầm cờ hoa, biểu ngữ, trống con và hô vang khẩu hiệu: “Đánh đổ thực dân, đánh đổ cường hào, lấy lại quyền lợi cho dân, đưa ruộng đất về cho dân cày nghèo”, “Việt Nam độc lập muôn năm!”.
“Những cán bộ Đoàn như chúng tôi lúc đó còn có nhiệm vụ phát cờ, khẩu hiệu cho người dân; cùng hô to khẩu hiệu theo tiếng trống, tiếng mõ, làm vang dậy cả một vùng. Trước sức mạnh quần chúng, tên tri huyện buộc phải đầu hàng và bàn giao ấn tín, tài liệu cho chính quyền cách mạng. Thời điểm đó, từ người già đến trẻ nhỏ đều vỡ òa niềm vui chiến thắng, niềm tự hào, bởi từ đây, chúng tôi đã trở thành công dân của một đất nước tự do, độc lập” - cụ Lâm vẫn lâng lâng cảm xúc trong buổi sáng mùa thu độc lập năm ấy.
Vẹn nguyên hào khí cách mạng mùa thu
Âm vang hào hùng của những ngày thu Cách mạng Tháng Tám vẫn luôn là những ký ức đẹp đẽ nhất, thiêng liêng nhất mà suốt cả cuộc đời những người may mắn được chứng kiến như cụ Nguyễn Đình Lâm không thể nào quên.
Sau Cách mạng Tháng Tám, tháng 12/1952, cụ Lâm gia nhập quân ngũ, tham gia công tác hậu cần tại các tỉnh: Hà Tĩnh, Quảng Bình. Năm 1956, cụ xuất ngũ về tham gia hợp tác xã nông nghiệp của địa phương. Bằng tinh thần trách nhiệm với đất nước, với Nhân dân, ở vị trí, công việc nào, cụ Lâm cũng hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao. Tháng 7/1963, cụ vinh dự được đứng vào hàng ngũ của Đảng.
Đến tháng 5/1965 - khi cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước của dân tộc bước vào giai đoạn ác liệt, cụ Lâm lại xung phong khoác balo lên đường vào chiến trường miền Nam trực tiếp chiến đấu. Trong suốt những năm tháng chiến tranh, cụ đã cùng đồng đội vào sinh ra tử, cống hiến máu xương trong những trận đánh ác liệt nhất.
Với những đóng góp của mình cho 2 cuộc chiến vệ quốc, cụ Lâm được tặng thưởng nhiều huân chương cao quý như: Huân chương Kháng chiến chống Pháp, Huân chương Giải phóng; Huân chương Bảo vệ Tổ quốc; Huân chương Vẻ vang…
Khi đất nước hòa bình, cụ Lâm trở về quê hương, tích cực tham gia công tác tại địa phương, cùng gia đình xây dựng cuộc sống mới. Vợ chồng cụ có 5 người con; các con đều được học hành, trở thành những công dân có đóng góp tích cực cho xã hội. Nay đã ở tuổi xế chiều, người đảng viên 60 năm tuổi Đảng cùng vợ sống trong căn nhà nhỏ với mảnh vườn xanh mướt hoa trái.
Từng tham gia giành chính quyền trong Cách mạng Tháng Tám, trải qua 2 cuộc chiến tranh vệ quốc vĩ đại, cụ Lâm đã chứng kiến biết bao câu chuyện thấm đẫm tinh thần yêu nước, ý chí kiên cường của các tầng lớp nhân dân. Hòa mình vào những chặng đường lịch sử, cảm nhận bao đổi thay của quê hương, đất nước, cụ luôn nhắc con cháu đoàn kết chính là cội nguồn sức mạnh, là điểm tựa để dân tộc Việt Nam vượt qua mọi gian lao, thử thách, chiến thắng mọi kẻ thù, giữ vững giang sơn gấm vóc.
