Thông tin Robert Kiyosaki - tác giả cuốn sách “Cha giàu, cha nghèo” - đang gánh một khoản nợ khổng lồ đã làm dấy lên cuộc tranh luận sôi nổi tại Trung Quốc.
Trong loạt cuộc phỏng vấn trên podcast vào mùa hè năm nay, tác giả cuốn sách Cha giàu, cha nghèo - người từng truyền cảm hứng cho nhiều thế hệ nhà đầu tư sử dụng đòn bẩy tài chính để mở rộng danh mục tài sản - cho biết ông đang nợ 1,2 tỷ USD.
Trao đổi với tạp chí Vanity Fair trong cuộc phỏng vấn vào cuối tháng 8, Kim Kiyosaki - vợ cũ, đồng thời là đối tác kinh doanh lâu năm của ông - tiết lộ con số trên bao gồm các khoản vay liên quan đến việc đầu tư vào khoảng 1.500 căn hộ.
Khoản vay này được ông cùng các đối tác đứng chung, nên không phải toàn bộ 1,2 tỷ USD đều là khoản nợ cá nhân của Kiyosaki.
Ý kiến trái chiều
Tại Trung Quốc, nơi cuốn sách bán chạy Cha giàu, cha nghèo xuất bản năm 1997 từng gây tiếng vang lớn, thông tin này nhanh chóng thu hút nhiều bình luận trên mạng xã hội - đặc biệt là từ các nhà đầu tư bất động sản, theo South China Morning Post.
Nhiều người dùng mạng xã hội chia sẻ họ từng quyết định mua căn hộ sau khi đọc Cha giàu, cha nghèo, nhưng rồi trở thành nạn nhân của đợt suy thoái bất động sản tại Trung Quốc. Cuộc khủng hoảng này đã khiến giá nhà giảm mạnh và đẩy một lượng lớn nhà đầu tư rơi vào tình trạng nợ nần trong 5 năm qua.
Trên nền tảng mạng xã hội RedNote, một số người khác nhớ lại việc đọc cuốn sách khi còn trẻ và cho rằng tác phẩm đã trở thành “kim chỉ nam”, khuyến khích họ đầu tư vào cổ phiếu và các quỹ.
Dù vậy, cũng xuất hiện những ý kiến hoài nghi về quy mô nợ khổng lồ của Kiyosaki. Một số người hoài nghi rằng con số 1,2 tỷ USD khó có thể là khoản nợ cá nhân của một cá nhân, đặc biệt khi Kiyosaki cho biết phần lớn số tiền liên quan đến các khoản đầu tư bất động sản có nhiều bên cùng tham gia.
Con số gây chú ý
“Ông ấy rất thích đưa ra những con số gây sốc”, New York Post dẫn lời bà Kim, cho rằng Kiyosaki dùng con số hàng tỷ USD để gây chú ý, trước khi giải thích “vì sao vay nợ để đầu tư lại có lợi”.
Dựa trên tuyên bố Kiyosaki kiếm khoảng 3 triệu USD mỗi năm, Vanity Fair ước tính phần nợ thực sự thuộc về tác giả 79 tuổi này có thể chỉ vào khoảng 30-60 triệu USD.
“Quả thực có một sự tương phản rất lớn khi một chuyên gia giáo dục tài chính cá nhân lại gánh một khoản nợ khổng lồ. Tuy nhiên, đây chính minh chứng cho việc áp dụng những logic được trình bày trong cuốn sách của ông vào thực tế”, Yan Yuejin, phó Chủ tịch Viện Nghiên cứu và Phát triển E-House China, một công ty tư vấn bất động sản có trụ sở tại Thượng Hải, nhận định.
“Cốt lõi của cuốn sách là sự phân biệt giữa tài sản và nợ phải trả, đồng thời lập luận rằng có thể vay tiền để mua những tài sản tạo ra dòng tiền”, ông nói.
Theo Yan, khoản nợ của Kiyosaki về cơ bản là các khoản nghĩa vụ tài chính ở cấp độ dự án, phát sinh từ những khoản đầu tư bất động sản.
Đây là chiến lược phổ biến của các nhà đầu tư bất động sản quy mô lớn tại Mỹ: họ tái vay dựa trên sự tăng giá trị tài sản để đảo nợ và mở rộng danh mục đầu tư, đồng thời hạn chế rủi ro cá nhân thông qua các công ty trách nhiệm hữu hạn.
Đồng nhận định, theo Vanity Fair, khi các bất động sản của Kiyosaki tăng giá, ông vay thêm tiền dựa trên giá trị mới của tài sản. Khoản tiền vay không được xem là thu nhập từ việc bán tài sản, nên về nguyên tắc khoản vay không bị đánh thuế thu nhập như một khoản thu nhập thông thường.
Ông cũng đưa từng khoản đầu tư vào công ty trách nhiệm hữu hạn riêng. Theo tạp chí, cách làm này giúp tách biệt các khoản đầu tư với nhau, để nếu một khoản đầu tư gặp vấn đề, những khoản còn lại không bị ảnh hưởng.
“Nếu mọi chuyện trở nên tồi tệ, anh có thể nói chuyện với luật sư của tôi”, Robert Kiyosaki nói. “Tường lửa - đó là cách người giàu chơi cuộc chơi này”.
Kiyosaki đã trình bày nguyên tắc này trong Cha giàu, cha nghèo. Sau khi xuất bản năm 1997, cuốn sách nằm trong danh sách bán chạy của New York Times suốt 6 năm. Tác phẩm cũng đặc biệt được yêu thích tại Trung Quốc, nơi nhiều độc giả coi đây là cuốn sách đầu tiên giúp họ tiếp cận với kiến thức tài chính cá nhân.
Cuốn sách được xây dựng xoay quanh hình tượng hai người cha. “Cha nghèo” là cha ruột của Kiyosaki, một giáo viên có học vấn cao, công việc ổn định trong khu vực công nhưng luôn gặp khó khăn về tài chính. Trong khi đó, “Cha giàu” được mô tả là cha của một người bạn thời thơ ấu, có học vấn thấp hơn nhưng là doanh nhân nhạy bén, gây dựng tài sản nhờ đầu tư.
Tuy nhiên, đầu tư bất động sản mang tính đầu cơ đã trở thành một cuộc chơi nhiều rủi ro hơn trong những năm gần đây. Theo Yan, lãi suất cao hơn tại Mỹ đã khiến chi phí tài chính tăng đáng kể, trong khi tốc độ tăng giá thuê nhà lại chậm lại.
Chiến lược của Kiyosaki cũng được cho sẽ khó được áp dụng tương tự trong bối cảnh hiện nay.
Bản thân Kiyosaki cũng thừa nhận mô hình mà ông theo đuổi - đầu tư quy mô lớn, dài hạn và sử dụng đòn bẩy tài chính cao - gần như không thể sao chép với phần lớn mọi người. Ông từng cảnh báo độc giả: “Đừng làm theo gương tôi”.
“Điều này cho thấy ông đã đẩy triết lý đầu tư của mình đến mức cực đoan. Những độc giả bình thường cần nhận thức rõ khoảng cách rất lớn giữa các nguyên tắc trên lý thuyết và việc áp dụng chúng trong thực tế”, Yan nói.
