Rằm tháng Bảy từ lâu đã trở thành một dấu mốc quan trọng trong đời sống văn hóa, tinh thần của người Việt. Đây là dịp để mỗi người tưởng nhớ tổ tiên, ông bà, cha mẹ, đồng thời nhắc nhở các thế hệ về đạo lý “uống nước nhớ nguồn”, “ăn quả nhớ người trồng cây”.
Tại Hà Tĩnh, nét đẹp ấy được gìn giữ qua nhiều thế hệ, thể hiện rõ nét tại các nhà thờ dòng họ. Những ngày này, dù ở gần hay xa, con cháu đều thu xếp trở về, cùng nhau chỉnh trang nhà thờ, chuẩn bị lễ vật và thực hiện các nghi lễ truyền thống.
Tại nhà thờ dòng họ Hà Văn (thôn Na Trung, xã Cẩm Duệ), không khí chuẩn bị cho ngày Rằm tháng Bảy diễn ra rất ấm cúng. Năm nay, ngày Rằm càng thêm ý nghĩa khi con cháu trong dòng họ đã chung sức xây dựng nhà thờ khang trang, tạo không gian để tưởng nhớ các thế hệ đi trước.
Mỗi người một việc, người quét dọn khuôn viên, người trang trí nhà thờ, người chuẩn bị lễ vật. Những công việc tưởng chừng giản dị nhưng lại là dịp để các thế hệ trong dòng họ gặp gỡ, sẻ chia và cùng nhắc nhau về truyền thống của gia đình, dòng họ.
Ông Hà Viết Hùng - đại diện dòng họ Hà Văn cho biết: “Những ngày này, dù công việc mỗi người khác nhau nhưng con cháu đều cố gắng sắp xếp thời gian trở về nhà thờ họ, cùng nhau dọn dẹp, chuẩn bị lễ vật và thực hiện các nghi lễ truyền thống. Qua đó, không chỉ thể hiện lòng thành kính với tổ tiên mà còn tạo sự gắn kết giữa các thế hệ trong dòng họ. Đặc biệt, khi nhà thờ họ được xây dựng khang trang, con cháu càng có thêm niềm tự hào và ý thức gìn giữ nơi thờ tự của tổ tiên”.
Không chỉ tại dòng họ Hà Văn, không khí hướng về cội nguồn cũng hiện diện tại nhà thờ dòng họ Đặng Đình ở thôn Tân Trung, xã Hồng Lộc. Đặc biệt, năm nay, dòng họ tổ chức đại lễ tế tổ theo chu kỳ 10 năm một lần. Vì vậy, con cháu từ nhiều miền Tổ quốc đã trở về đông đủ, cùng chỉnh trang nhà thờ, chuẩn bị các nghi lễ và tổ chức những hoạt động văn hóa truyền thống.
Đây không chỉ là dịp để con cháu bày tỏ lòng thành kính với tổ tiên mà còn là cơ hội để các thế hệ gặp gỡ, tìm hiểu về lịch sử, truyền thống của dòng họ. Qua đó, thế hệ trẻ thêm hiểu, thêm tự hào và có ý thức tiếp nối những giá trị văn hóa mà cha ông đã dày công vun đắp.
Ông Đặng Đình Bát - đại diện dòng họ Đặng Đình chia sẻ: “Đây là dịp để mọi người cùng tưởng nhớ công đức tổ tiên, gặp gỡ, thăm hỏi nhau và cùng thực hiện những nghi lễ truyền thống của dòng họ. Chúng tôi cũng mong muốn thông qua những dịp như thế này, thế hệ trẻ hiểu hơn về nguồn cội, về truyền thống của dòng họ, từ đó có ý thức gìn giữ và phát huy những giá trị mà cha ông đã để lại”.
Theo ngành văn hóa, việc duy trì những phong tục, nghi lễ truyền thống tại các nhà thờ dòng họ không chỉ đáp ứng nhu cầu tâm linh mà còn góp phần giáo dục truyền thống, bồi đắp tình cảm gia đình, dòng họ và cộng đồng.
Ông Võ Đình Thi - Trưởng phòng Quản lý văn hóa, Sở VH-TT&DL Hà Tĩnh, cho biết: “Rằm tháng Bảy, trong đó có lễ Vu Lan báo hiếu, là một nét đẹp văn hóa đã được người Việt gìn giữ qua nhiều thế hệ. Ở Hà Tĩnh, nét đẹp ấy được thể hiện khá rõ qua hoạt động tại các nhà thờ dòng họ, khi con cháu dù đi đâu, làm gì vẫn hướng về tổ tiên, cội nguồn. Điều đáng quý là thông qua các nghi lễ truyền thống, các dòng họ không chỉ thể hiện lòng thành kính mà còn giáo dục thế hệ trẻ về đạo lý uống nước nhớ nguồn, về tình cảm gia đình và truyền thống của dòng tộc”.
Rằm tháng Bảy rồi sẽ qua, nhưng những cuộc trở về với cội nguồn vẫn để lại những giá trị bền lâu. Trong mỗi nén hương dâng lên tổ tiên, mỗi nghi lễ được trao truyền và mỗi cuộc sum họp của con cháu, những giá trị văn hóa tốt đẹp vẫn tiếp tục được gìn giữ.
