Trung học nghề - thêm lựa chọn cho học sinh sau THCS

Mô hình đào tạo phù hợp xu hướng phát triển

Theo Luật Giáo dục nghề nghiệp số 124/2025/QH15 và Quyết định số 38/2026/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, từ ngày 7/9/2026, giáo dục trung học nghề chính thức được ghi nhận trong khung cơ cấu hệ thống giáo dục quốc dân. Đây là điều chỉnh quan trọng, mở rộng lựa chọn học tập cho học sinh sau THCS, đồng thời tạo cơ sở pháp lý cho việc chuyển tiếp, liên thông giữa các trình độ đào tạo.

Trung học nghề có thời gian đào tạo tiêu chuẩn 3 năm, dành cho người đã hoàn thành chương trình giáo dục THCS hoặc có bằng tốt nghiệp THCS. Chương trình tích hợp kiến thức cốt lõi của giáo dục phổ thông với nội dung đào tạo chuyên môn nghề, giúp người học vừa hoàn thiện học vấn, vừa hình thành kỹ năng thực hành và năng lực nghề nghiệp. Cách tiếp cận này góp phần tăng cường sự gắn kết giữa giáo dục phổ thông với đào tạo nghề, đáp ứng yêu cầu của thị trường lao động trong bối cảnh hội nhập.

Theo tài liệu hướng dẫn triển khai, danh mục đào tạo trình độ trung học nghề có 605 ngành, nghề thuộc nhiều lĩnh vực như công nghệ kỹ thuật, cơ khí, điện - điện tử, công nghệ thông tin, nông nghiệp, dịch vụ vận tải, kinh doanh và quản lý… Sự đa dạng này tạo điều kiện để học sinh lựa chọn ngành phù hợp với năng lực, sở thích và định hướng tương lai. Trong quá trình đào tạo, các em được rèn luyện kỹ năng chuyên môn, tác phong công nghiệp, khả năng làm việc độc lập, làm việc nhóm và ý thức tuân thủ quy trình, an toàn lao động.

Sau khi tốt nghiệp, người học có thể tham gia thị trường lao động hoặc tiếp tục học lên các trình độ cao hơn theo quy định; kết quả học tập và kỹ năng đã tích lũy có thể được xem xét công nhận, chuyển đổi theo điều kiện của cơ sở đào tạo tiếp nhận. Đáng chú ý, theo Điều 45, Luật Giáo dục nghề nghiệp năm 2025, từ ngày 31/12/2030, các cơ sở giáo dục nghề nghiệp sẽ không còn được tuyển sinh trình độ trung cấp đối với người tốt nghiệp THCS. Trong bối cảnh đó, mô hình trung học nghề được xem là hướng đào tạo phù hợp, bảo đảm học sinh sau THCS tiếp tục có lựa chọn học tập gắn với nghề nghiệp.

Thầy Trần Đăng Kiên - Phó Trưởng phòng GDNN- GDTX, Sở GD&ĐT Hà Tĩnh cho rằng: “Đối với Hà Tĩnh, triển khai mô hình trung học nghề có ý nghĩa trong việc nâng cao hiệu quả hướng nghiệp, phân luồng học sinh sau THCS, đồng thời tăng cường gắn kết giữa đào tạo với nhu cầu nhân lực của địa phương. Trong bối cảnh tỉnh chú trọng phát triển công nghiệp, năng lượng, logistics, công nghiệp hỗ trợ và các lĩnh vực kinh tế có nhu cầu nhân lực kỹ thuật, việc đào tạo nghề gắn với thực tiễn sản xuất, kinh doanh và dịch vụ sẽ góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực”.

Thêm lựa chọn cho học sinh sau THCS

Tại Hà Tĩnh, hình thức học văn hóa kết hợp đào tạo nghề đã được triển khai trong nhiều năm qua, tạo thêm lựa chọn cho học sinh sau THCS. Hiện toàn tỉnh có hơn 6.700 học sinh đang theo học chương trình giáo dục thường xuyên cấp THPT kết hợp trung cấp nghề; riêng 9 tháng đầu năm nay, các cơ sở đào tạo tuyển mới 3.069 học sinh. Đây là cơ sở thực tiễn để địa phương tiếp tục quan tâm công tác hướng nghiệp, phân luồng và tìm hiểu những mô hình đào tạo phù hợp.

Thầy Nguyễn Lê Huấn - Hiệu trưởng Trường THCS Cẩm Trung (xã Cẩm Trung) cho biết: “Năm học 2026-2027, trường có 225 học sinh lớp 9. Bên cạnh số đông có nguyện vọng thi vào lớp 10 THPT công lập, một bộ phận học sinh có nhu cầu học nghề hoặc tìm hướng đi khác phù hợp với năng lực, điều kiện của bản thân. Mô hình trung học nghề sẽ mở thêm cơ hội để các em tiếp tục học tập gắn với định hướng nghề nghiệp. Nhà trường sẽ tăng cường tuyên truyền, tư vấn để học sinh, phụ huynh hiểu rõ về mô hình, từ đó cân nhắc hướng đi phù hợp cho tương lai”.

Không chỉ mở rộng lựa chọn cho người học, mô hình trung học nghề còn có ý nghĩa trong việc gắn đào tạo với nhu cầu nhân lực của địa phương. Theo dự báo nhu cầu nhân lực giai đoạn 2026-2030, dự kiến toàn tỉnh cần thêm khoảng 135.000 -140.000 lao động, tập trung ở các ngành công nghiệp chế biến, chế tạo, công nghiệp phụ trợ, cơ khí, xây dựng, giao thông vận tải, may mặc và dịch vụ. Nhu cầu này đặt ra yêu cầu đào tạo nguồn nhân lực có chuyên môn, kỹ năng nghề, đáp ứng thực tiễn sản xuất, kinh doanh và dịch vụ.

Đón đầu triển khai mô hình trung cấp nghề, Trường Cao đẳng Công nghệ Hà Tĩnh đang xây dựng đề án và kế hoạch phối hợp với các trường học để tư vấn, tuyên truyền về mô hình mới cho học sinh và phụ huynh.

Ông Nguyễn Trọng Tấn - Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Công nghệ Hà Tĩnh cho biết: “Với nhiều năm kinh nghiệm tổ chức đào tạo chương trình GDTX cấp THPT kết hợp đào tạo nghề, nhà trường hiện có đội ngũ giáo viên văn hóa và giáo viên nghề cơ bản đáp ứng yêu cầu triển khai mô hình đào tạo mới. Cùng với việc mở rộng ngành nghề đào tạo phù hợp với nhu cầu nhân lực, trường đã đẩy mạnh liên kết với doanh nghiệp, góp phần nâng cao cơ hội việc làm cho học sinh sau tốt nghiệp”.



Trung học nghề mở thêm hướng đi cho học sinh sau THCS, tạo cơ hội kết hợp học tập với phát triển kỹ năng nghề nghiệp. Việc chủ động tuyên truyền, chuẩn bị các điều kiện cần thiết ngay từ giai đoạn đầu sẽ góp phần đưa chính sách đến gần hơn với người học, đồng thời tạo nền tảng để mô hình được triển khai phù hợp với điều kiện và nhu cầu nhân lực của Hà Tĩnh.