Một gia đình Việt - hai tấm vé Harvard
Sinh ra trong gia đình có mẹ là bác sĩ, giảng viên y khoa Lã Thanh Hà và bố là kỹ sư Tôn Đức Thế, hai chị em Tôn Hà Anh và Tôn Hiền Anh lớn lên trong môi trường coi trọng tri thức, kỷ luật và tinh thần tự học. Từ quê gốc thôn Văn Hiền, xã Cẩm Nhượng (nay thuộc xã Thiên Cầm, Hà Tĩnh) hai chị em đã lần lượt trở thành sinh viên Đại học Harvard (Mỹ) – ngôi trường danh giá hàng đầu thế giới.
Tôn Hà Anh (sinh năm 1992) từng là học sinh Trường THPT chuyên Hà Nội – Amsterdam trước khi giành học bổng toàn phần theo học tại Trường St. Andrew’s (bang Delaware, Mỹ) vào năm 2009 – một trong những trường THPT hàng đầu nước Mỹ. Trong thời gian học tại đây, Hà Anh đoạt Huy chương Bạc môn Toán toàn bang Delaware năm 2010, đồng thời đạt số điểm luận văn cuối kỳ cao nhất trong lịch sử của trường. Không chỉ nổi bật trong học tập, cô còn tham gia nhiều hoạt động cộng đồng và giữ vai trò lãnh đạo trong các tổ chức học sinh quốc tế.
Hai năm sau, Hà Anh nhận được học bổng toàn phần từ nhiều trường đại học danh tiếng của Mỹ như Harvard, Princeton, Columbia, Brown và Wellesley College. Giữa rất nhiều lựa chọn, cô quyết định chọn Harvard – ngôi trường với cô không chỉ là biểu tượng học thuật, mà còn là nơi mang đến nhiều cơ hội khám phá và trưởng thành.
“Khi đó, tôi cần một môi trường cho mình nhiều cơ hội khám phá, thử nghiệm và trưởng thành. Harvard đã cho tôi điều đó”- Tôn Hà Anh chia sẻ.
Tại Harvard, Tôn Hà Anh theo học ngành Kinh tế và Tâm lý học. Những năm tháng ở đây giúp cô học cách tư duy độc lập, tranh luận, đặt câu hỏi và nhìn thế giới từ nhiều góc độ khác nhau. Trong quá trình học tập, cô có cơ hội làm nghiên cứu độc lập với Giáo sư Oliver Hart - người sau này nhận giải Nobel Kinh tế năm 2016, đồng thời trở thành học trò của Giáo sư Claudia Goldin - nữ chủ nhân giải Nobel Kinh tế năm 2023.
Sau khi tốt nghiệp Harvard, Hà Anh làm việc tại McKinsey & Company ở New York trong lĩnh vực tư vấn quản lý trước khi tiếp tục theo học MBA tại Harvard Business School. Hiện nay, cô đã trở về Việt Nam để tập trung vào các dự án trong lĩnh vực y tế, sức khỏe và xây dựng thương hiệu Việt trong bối cảnh hội nhập.
Năm 2016, cô em gái Tôn Hiền Anh (sinh năm 1998) tiếp tục nối dài câu chuyện đặc biệt của gia đình khi trở thành sinh viên Harvard, đưa gia đình anh Tôn Đức Thế trở thành gia đình đầu tiên ở Việt Nam có hai con cùng học tại ngôi trường danh giá này.
Nếu chị gái theo đuổi kinh tế và quản trị, Hiền Anh lại lựa chọn con đường khoa học và y khoa. Cô tốt nghiệp Đại học Harvard ngành Khoa học Máy tính (Computer Science) với thành tích xuất sắc, đạt điểm tổng kết 3,97/4. Trong thời gian học tại đây, Hiền Anh từng đảm nhiệm vai trò trợ giảng môn Toán rời rạc, phụ trách 17 trợ giảng và hỗ trợ giảng dạy cho 225 sinh viên. Sau khi tốt nghiệp, thay vì theo đuổi lĩnh vực công nghệ với nhiều cơ hội rộng mở, Hiền Anh quyết định chuyển sang y khoa. Hiện nay, cô đã hoàn thành xuất sắc chương trình tiền y khoa tại Mỹ với điểm các môn khoa học y học đạt 3,96/4.
Tháng 5/2026, nhóm nghiên cứu của Hiền Anh được truyền hình NBC của Mỹ giới thiệu vì những đột phá trong thử nghiệm lâm sàng điều trị ung thư. Hiện cô tham gia điều phối các hội nghị chuyên sâu về quản lý ung thư trực tràng đa chuyên khoa tại hệ thống Main Line Health (Mỹ).
Nhìn lại hành trình từ những học sinh Việt Nam bước vào môi trường học thuật hàng đầu thế giới, cả Hà Anh và Hiền Anh đều cho rằng thử thách không chỉ nằm ở chuyện học tập mà còn là việc phải trưởng thành rất nhanh trong một môi trường hoàn toàn mới. Từ những học sinh quen với môi trường học tập trong nước, hai chị em bước vào không gian nơi bạn bè quốc tế đều rất giỏi, rất tự tin và đã quen với tư duy phản biện từ nhỏ. Có những thời điểm, cả hai chị em đều từng cảm thấy áp lực, lạc lõng và tự hỏi liệu mình có thực sự thuộc về môi trường ấy hay không. Nhưng rồi chính môi trường đó giúp hai chị em nhận ra rằng điều quan trọng không phải cố gắng trở thành ai khác, mà là hiểu giá trị của bản thân mình.
“Chúng tôi có nền tảng, có trải nghiệm và có cách nhìn riêng của một người Việt Nam. Điều quan trọng là phải chăm chỉ, học hỏi nhưng không tự ti”- Tôn Hà Anh bày tỏ.
Với cả hai chị em, những năm tháng ở Harvard không chỉ là hành trình chinh phục tri thức mà còn là hành trình trưởng thành về tư duy, bản lĩnh và trách nhiệm. Điểm chung của họ là đều xem môi trường quốc tế như hành trang để sau này sống có trách nhiệm hơn với gia đình, xã hội và quê hương.
Tinh thần Hà Tĩnh trong hành trình bước ra thế giới
Phía sau hành trình của hai chị em là một gia đình luôn coi trọng việc học, nhưng chưa bao giờ xem thành tích là đích đến cuối cùng. Trong ký ức của Tôn Hà Anh, tuổi thơ của hai chị em gắn với những buổi tối cả nhà cùng ngồi học bên một chiếc bàn lớn với căn bếp nhỏ - nơi mẹ vừa nấu cơm vừa kèm con học bài, hay những buổi sáng mùa đông vẫn phải thức dậy từ rất sớm để tập thể dục cùng bố. Những điều tưởng như giản dị ấy lại trở thành nền tảng cho hành trình trưởng thành của hai chị em sau này. Nếu mẹ truyền cho các con tinh thần học tập nghiêm túc thì bố dạy các con về tính kỷ luật và sự bền bỉ. Nhưng điều lớn nhất mà gia đình mang lại cho hai chị em không phải áp lực phải đứng đầu mà là tinh thần hiếu học, lòng biết ơn và ý thức không được quên gốc rễ của mình.
Tôn Hà Anh chia sẻ: “Bố mẹ luôn dạy chúng tôi rằng khi đạt được điều gì đó, phải hiểu thành quả ấy không chỉ đến từ bản thân mà còn từ sự hy sinh của cha mẹ, sự giúp đỡ của thầy cô, gia đình, quê hương và rất nhiều người xung quanh”.
Sau nhiều năm học tập và làm việc ở nước ngoài, Hà Anh cho rằng điều giúp người trẻ Việt Nam có thể thích nghi và cạnh tranh trong môi trường quốc tế không chỉ nằm ở thành tích học tập, mà còn ở khả năng tự học, tư duy phản biện và bản lĩnh cá nhân. Theo cô, người trẻ Việt Nam hôm nay có nhiều cơ hội khi đất nước đang phát triển nhanh và rất cần những người có tư duy toàn cầu nhưng hiểu văn hóa địa phương.
“Từ y tế, giáo dục, công nghệ, tiêu dùng, tài chính đến xây dựng thương hiệu Việt đều có cơ hội lớn. Lợi thế của người trẻ Việt Nam hôm nay là có thể học từ thế giới rất nhanh. Hơn thế, nếu mình hiểu Việt Nam, hiểu nhu cầu thật của người Việt, thì mình có thể tạo ra những sản phẩm, dịch vụ và mô hình phù hợp hơn cho chính đất nước mình”- Hà Anh tâm sự
Những năm tháng sống ở nước ngoài cũng khiến Hà Anh cảm nhận rõ hơn ảnh hưởng của quê hương trong cách nghĩ, cách sống và hành trình trưởng thành của hai chị em. Trong ký ức của cô, Hà Tĩnh là vùng đất còn nhiều khó khăn nhưng con người có truyền thống học hành, ý chí và nghị lực rất mạnh mẽ. Từ nhỏ, hai chị em đã được nghe nhiều câu chuyện về quê hương Hà Tĩnh, về dòng họ và những thế hệ đi trước đã vươn lên bằng học tập và lao động. Chính những điều ấy tạo cho cô ý thức rằng dù đi xa đến đâu cũng có gốc rễ, có quê hương và có trách nhiệm gìn giữ danh dự của gia đình, vùng đất mình sinh ra.
“Dù không phải lúc nào con đường cũng dễ đi nhưng người Hà Tĩnh có một ý chí rất rõ: càng vất vả thì càng phải vươn lên. Hai chị em tôi may mắn được sinh ra trong một gia đình luôn giữ tinh thần đó”- Hà Anh bày tỏ
Và hơn hết, cô cũng mong câu chuyện của hai chị em sẽ không bị nhìn nhận như một điều quá đặc biệt hay xa vời, mà có thể truyền thêm niềm tin cho những người trẻ đang nuôi dưỡng ước mơ của riêng mình. “Tôi mong các bạn trẻ Hà Tĩnh hiểu rằng mình hoàn toàn có thể theo đuổi những giấc mơ lớn, miễn là luôn nỗ lực, không bỏ cuộc và đừng quên cội nguồn của chính mình”.
Ảnh: NVCC
