Từ ngày 1/3, sáu luật mới chính thức có hiệu lực áp dụng

Luật Trí tuệ nhân tạo 2025 (AI) là luật đầu tiên ở Việt Nam chuyên quy định về AI, được Quốc hội thông qua vào tháng 12/2025 và có hiệu lực từ 1/3/2026. Luật đặt ra cơ chế quản lý hoạt động AI theo mức độ rủi ro, khuyến khích sáng tạo nhưng đồng thời kiểm soát chặt các tác động tiêu cực như lừa đảo, xâm phạm quyền riêng tư và an ninh mạng.

Theo Luật Trí tuệ nhân tạo, âm thanh, hình ảnh, video do AI tạo ra bắt buộc gắn dấu hiệu nhận biết. Điều 11 của Luật Trí tuệ nhân tạo 2025 quy định rõ trách nhiệm minh bạch khi phát triển và sử dụng AI. Nhà cung cấp phải bảo đảm người sử dụng nhận biết khi họ đang tương tác với hệ thống AI, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác.

Tất cả âm thanh, hình ảnh, video do AI tạo ra bắt buộc phải được gắn dấu hiệu nhận biết ở định dạng máy đọc nhằm phân biệt với nội dung thật, đây được xem là một giải pháp quan trọng để ngăn chặn deepfake.

Luật Trí tuệ nhân tạo dành nhiều cơ chế ưu đãi cho doanh nghiệp để thúc đẩy phát triển hệ sinh thái công nghệ số. Theo Điều 20 Luật quy định doanh nghiệp AI được hưởng mức ưu đãi cao nhất theo pháp luật về khoa học công nghệ, công nghệ cao, chuyển đổi số và đầu tư; đồng thời được tạo điều kiện tiếp cận hạ tầng tính toán, dữ liệu và môi trường thử nghiệm.

Nhà nước phát triển thị trường AI thông qua việc ưu tiên sử dụng sản phẩm AI trong đấu thầu, xây dựng sàn giao dịch công nghệ và bảo đảm môi trường thử nghiệm công bằng.

Điều 21 quy định cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox), cho phép hệ thống AI mới được thử nghiệm trong môi trường rủi ro có kiểm soát, thậm chí được miễn hoặc giảm nghĩa vụ tuân thủ dựa trên kết quả thử nghiệm.

Điều 22 thành lập Quỹ Phát triển Trí tuệ Nhân tạo Quốc gia - một quỹ tài chính ngoài ngân sách, có cơ chế linh hoạt và chấp nhận rủi ro trong đổi mới sáng tạo. Quỹ ưu tiên đầu tư hạ tầng AI, đào tạo nhân lực, phát triển công nghệ cốt lõi và hỗ trợ doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo.

Điều 25 bổ sung chính sách hỗ trợ đặc thù cho startup và doanh nghiệp nhỏ, bao gồm hỗ trợ chi phí đánh giá sự phù hợp, công cụ tự đánh giá và quyền tiếp cận dữ liệu dùng chung.

Điểm mới trong Luật Hoạt động giám sát của Quốc hội và Hội đồng nhân dân 2025 là Luật quy định rõ hơn về thẩm quyền, trình tự, thủ tục giám sát của Quốc hội và Hội đồng nhân dân các cấp.

Luật Phục hồi, phá sản 2025 có điểm mới thay đổi cách tiếp cận đối với doanh nghiệp gặp khó khăn tài chính, không chỉ tập trung vào thủ tục phá sản mà còn chú trọng cơ chế phục hồi.

Điều 70 Luật Phục hồi, phá sản 2025 quy định về việc áp dụng thủ tục phá sản rút gọn. Theo đó, thủ tục phá sản rút gọn được áp dụng khi thuộc một trong các trường hợp sau đây: Doanh nghiệp, hợp tác xã có từ 20 chủ nợ không có bảo đảm trở xuống và có tổng các khoản nợ gốc phải thanh toán từ 10 tỷ đồng trở xuống; Doanh nghiệp, hợp tác xã nhỏ, siêu nhỏ; Doanh nghiệp, hợp tác xã không còn tài sản hoặc còn tài sản nhưng không thanh lý, thu hồi được hoặc còn tài sản nhưng không đủ để nộp lệ phí phá sản, tạm ứng chi phí phá sản, thanh toán chi phí phá sản; Tổ chức tín dụng; Doanh nghiệp bảo hiểm, doanh nghiệp tái bảo hiểm đã bị Bộ Tài chính ban hành văn bản chấm dứt áp dụng biện pháp kiểm soát nhưng không khắc phục được tình trạng bị áp dụng biện pháp kiểm soát theo quy định của Luật Kinh doanh bảo hiểm; Trường hợp khác theo quy định của pháp luật hoặc hướng dẫn của Tòa án nhân dân tối cao.

Luật Đầu tư 2025 đã được sửa đổi và có hiệu lực từ 1/3/2026. Đây là bước quan trọng trong việc cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh.

Điểm mới trong Luật Đầu tư 2025 là đã cắt giảm 38 ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện.

Ngoài ra, Điều 7 của Luật này cũng quy định Chính phủ công bố Danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện cần thiết phải cấp phép, chứng nhận trước khi thực hiện hoạt động đầu tư kinh doanh và Danh mục ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện phải chuyển phương thức quản lý điều kiện kinh doanh từ cấp phép, chứng nhận sang công bố yêu cầu, điều kiện kinh doanh để quản lý theo phương thức hậu kiểm.

Luật Quy hoạch 2025 có hiệu lực từ 1/3/2026 sẽ làm rõ và thống nhất hệ thống quy hoạch quốc gia.

Theo khoản 1 Điều 5 Luật Quy hoạch 2025, hệ thống quy hoạch bao gồm: Quy hoạch cấp quốc gia, gồm: quy hoạch tổng thể quốc gia, quy hoạch không gian biển quốc gia, quy hoạch sử dụng đất quốc gia, quy hoạch ngành; Quy hoạch vùng. Chính phủ xác định các vùng cần lập quy hoạch; Quy hoạch tỉnh; Quy hoạch chi tiết ngành; Quy hoạch đô thị và nông thôn; Quy hoạch đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt do Quốc hội quy định.

Điểm mới trong Luật Quy hoạch 2025 là: Bổ sung quy định về xử lý trường hợp có mâu thuẫn giữa các quy hoạch. Theo đó, Điều 6 Luật Quy hoạch 2025 bổ sung nhằm xử lý mâu thuẫn giữa các quy hoạch sau đây:

Xử lý mâu thuẫn giữa các quy hoạch do các cấp khác nhau phê duyệt; Xử lý mâu thuẫn giữa quy hoạch vùng, quy hoạch tỉnh với các quy hoạch ngành và quy hoạch chi tiết ngành; Xử lý mâu thuẫn giữa các quy hoạch cùng cấp phê duyệt dựa trên quy định về thẩm quyền phê duyệt, thẩm quyền tổ chức lập quy hoạch và được quy định chi tiết tại Nghị định.

Luật Bảo vệ bí mật Nhà nước 2025 sửa đổi lần này cũng có hiệu lực từ 1/3/2026 và mở rộng phạm vi thông tin được xem là bí mật nhà nước. Cụ thể, tại điểm h khoản 2 Điều 11 Luật Bảo vệ bí mật Nhà nước 2025 quy định, việc sao, chụp tài liệu, vật chứa bí mật Nhà nước được bổ sung thẩm quyền của Ủy ban nhân dân (UBND) cấp xã trong việc:

Cho phép sao, chụp tài liệu, vật chứa bí mật nhà nước độ Tối mật: Chủ tịch UBND cấp xã.

Cho phép sao, chụp tài liệu, vật chứa bí mật nhà nước độ Mật: Người đứng đầu cơ quan chuyên trách tham mưu, giúp việc Đảng ủy cấp xã; Trưởng ban của HĐND, trưởng phòng của UBND cấp xã.