Tuyển sinh đại học năm 2026: Khi IELTS không còn là “tấm vé ưu tiên”

Là thí sinh đang ôn thi chứng chỉ IELTS để tăng cơ hội đậu vào một trong những trường đại học tốp đầu của cả nước, trước thông tin điểm cộng ưu tiên cho các chứng chỉ ngoại ngữ sẽ giảm một nửa so với các năm trước, em Nguyễn Ngọc Anh, lớp 12A4, Trường THPT Lý Tự Trọng (xã Thạch Hà) buộc phải đặt cho mình mục tiêu cao hơn trong kỳ thi tới. Không chỉ phải nỗ lực để đạt một số điểm tương đối cho chứng chỉ IELTS mà Ngọc Anh còn phải tập trung ôn luyện chuẩn bị tốt cho các kỳ thi chính thức.

Ngọc Anh chia sẻ: “Em có một chút lo lắng với sự thay đổi đột ngột lần này, vì theo kế hoạch ban đầu dự định sẽ tận dụng lợi thế của chứng chỉ IELTS để vào được trường đại học phù hợp. Thay đổi này buộc em phải điều chỉnh lại kế hoạch học tập. Em vẫn cố gắng nâng điểm IELTS, nhưng quan trọng hơn là tập trung chắc kiến thức cho các môn thi tốt nghiệp, để không phụ thuộc vào một phương án nào".

Dự thảo Quy chế tuyển sinh đại học năm 2026 do Bộ GD&ĐT vừa công bố cho thấy nhiều điểm mới so với các năm trước. Theo đó, mỗi thí sinh dự kiến chỉ được đăng ký tối đa 10 nguyện vọng xét tuyển; các trường đại học được sử dụng không quá 5 phương thức xét tuyển. Đáng chú ý, xét tuyển học bạ buộc phải sử dụng điểm trung bình chung trong 6 học kỳ của tối thiểu 3 môn học. Trong đó bắt buộc có Toán hoặc Ngữ văn với điểm xét không thấp hơn 1/3 tổng điểm theo thang điểm 30.

“Những ngày này, em và các bạn trong trường thường xuyên cập nhật phương án tuyển sinh của các trường để điều chỉnh kế hoạch học tập phù hợp. Khi lợi thế từ chứng chỉ IELTS không còn lớn như trước, bên cạnh việc ôn tập cho kỳ thi tốt nghiệp THPT, chúng em cũng tập trung chuẩn bị cho các kỳ thi đánh giá năng lực, đánh giá tư duy nhằm tăng thêm cơ hội trúng tuyển" - em Trần Đăng Khôi, lớp 12 Anh 1, Trường THPT Chuyên Hà Tĩnh (phường Thành Sen) chia sẻ.

IELTS chỉ còn được cộng tối đa 1,5 điểm trong xét tuyển đại học là một trong những nội dung gây nhiều tranh luận nhất của dự thảo quy chế tuyển sinh 2026. Bên cạnh những băn khoăn, ở góc độ khác, nhiều học sinh và giáo viên lại cho rằng việc điều chỉnh này là cần thiết nếu xét trên phương diện công bằng. Bởi lẽ, không phải học sinh nào cũng có điều kiện tiếp cận các khóa học IELTS với chi phí cao, đặc biệt là học sinh ở khu vực nông thôn, miền núi.

Là giáo viên trực tiếp giảng dạy, tư vấn và đồng hành cùng học sinh lớp 12, cô giáo Nguyễn Thị Ánh Tuyết, Trường THPT Lý Tự Trọng (xã Thạch Hà) cho rằng:“Chúng ta cần nhìn một cách khách quan hơn về quy định vừa được công bố. Ở góc độ giáo dục lâu dài thì giá trị cốt lõi của việc học IELTS không chỉ nằm ở điểm cộng mà còn ở năng lực sử dụng tiếng Anh trong thực tế. Đây là bước điều chỉnh nhằm thu hẹp khoảng cách giữa các thí sinh, từ đó góp phần đảm bảo tính công bằng trong kỳ tuyển sinh. Quan trọng hơn, thí sinh cần tập trung vào năng lực học tập toàn diện và kết quả các kỳ thi cốt lõi.”

Những thay đổi trong quy chế tuyển sinh đang nhanh chóng tác động đến học sinh lớp 12 trên địa bàn - lứa thí sinh trực tiếp bước vào mùa tuyển sinh 2026. Không chỉ riêng chứng chỉ ngoại ngữ mà những thay đổi khác như: giới hạn phương thức tuyển sinh, chuẩn hóa điểm cộng, quy định rõ hơn về tổ hợp xét tuyển, siết xét tuyển học bạ và điều chỉnh số lượng nguyện vọng… cũng đang buộc học sinh phải học thực chất hơn, thay vì trông chờ vào các điểm cộng.

Không ít thí sinh đã sớm xác định không xét học bạ, tập trung vào kỳ thi tốt nghiệp THPT hoặc các kỳ thi riêng như đánh giá năng lực, đánh giá tư duy. Cùng với đó, việc lựa chọn tổ hợp môn, định hướng ngành nghề cũng được các em tính toán từ sớm, thay vì chờ đến năm cuối cấp. Em Trần Diệu Thúy, lớp 12 D3, Trường THPT Phan Đình Phùng (phường Thành Sen) chia sẻ: “Chúng em sẽ phải suy nghĩ sâu hơn về lựa chọn của mình, chắc chắn hơn về ngành, trường đại học mình mong muốn. Bản thân em đang theo hai khối D01 và A01, dự kiến đặt khoảng 5 nguyện vọng, trong đó 3 nguyện vọng đầu là những ngành học, trường mà em mong muốn nhất. 2 nguyện vọng cuối em dành cho những trường có mức điểm thấp hơn để tăng cơ hội trúng tuyển”.

Có thể thấy việc siết tiêu chí xét tuyển là xu hướng tất yếu để đảm bảo chất lượng đầu vào. Khi lợi thế "quen thuộc" giảm dần, giáo viên và các nhà trường cũng phải chủ động thay đổi cách tư vấn, ôn tập giúp học sinh không bị lệch nhịp trước những điều chỉnh của tuyển sinh 2026.

Cô giáo Nguyễn Thị Lâm - Phó Hiệu trưởng Trường THPT Nghèn (xã Can Lộc) cho biết: “Hiện tại nhà trường theo dõi, nắm bắt thông tin về những thay đổi để tuyên truyền, định hướng cho học sinh. Quan điểm của tôi, việc giảm xét học bạ không gây xáo trộn quá lớn, nhưng học sinh cần được cung cấp thông tin kịp thời để điều chỉnh kế hoạch ôn tập. Nhà trường đã yêu cầu giáo viên chủ nhiệm phổ biến cho học sinh chủ động theo dõi các phương thức tuyển sinh mới nhất từ các trường đại học mà các em quan tâm để tránh bị động.”

Tại các trường THPT trong tỉnh, giáo viên cũng đang tăng cường tổ chức thi thử, củng cố kiến thức và hướng nghiệp để học sinh hiểu rõ ngành nghề, tránh lựa chọn theo cảm tính. Các trường cũng thống nhất xây dựng kế hoạch ôn tập từ sớm nhằm giúp học sinh chủ động, không dồn áp lực vào cuối năm học.

Theo ông Phan Khắc Nghệ, Phó Trưởng phòng Giáo dục Phổ thông (Sở GD&ĐT Hà Tĩnh), những thay đổi trong quy chế tuyển sinh đại học 2026 đòi hỏi học sinh phải học tập toàn diện hơn, đồng thời đặt ra trách nhiệm lớn hơn cho các nhà trường trong công tác tư vấn, hướng nghiệp. Sở sẽ tiếp tục chỉ đạo các cơ sở giáo dục theo sát thông tin tuyển sinh, kịp thời hỗ trợ học sinh điều chỉnh kế hoạch học tập phù hợp với năng lực và định hướng nghề nghiệp để học sinh chủ động thích ứng, tránh bị động.

Dù đặt ra không ít băn khoăn, lo lắng cho thí sinh và phụ huynh trước những thay đổi trong giai đoạn nước rút, song nhìn rộng hơn, những điều chỉnh trong Quy chế tuyển sinh đại học 2026 không đơn thuần là thay đổi kỹ thuật xét tuyển. Đó là bước chuyển mạnh mẽ hướng tới tuyển sinh thực chất, lấy năng lực học tập làm thước đo chính. Khi điểm cộng dần thu hẹp, cánh cửa đại học sẽ rộng mở hơn cho những thí sinh có sự chuẩn bị nghiêm túc và có năng lực toàn diện.