39 thuốc sinh học sắp hết độc quyền, mở cơ hội giảm chi phí trị ung thư

"Thuốc sinh học tương tự là bước tiến của y học hiện đại, góp phần mở rộng khả năng tiếp cận các liệu pháp sinh học chất lượng cao với chi phí hợp lý hơn" PGS.TS.DS Nguyễn Thị Liên Hương, Phó Chủ tịch Hội Dược Bệnh viện Hà Nội, nói tại hội thảo khoa học Cuộc cách mạng với thuốc sinh học tương tự do Hội Ung thư Việt Nam và Pfizer Việt Nam tổ chức cuối tuần qua.

Tại hội thảo, nhiều ý kiến cho rằng ung thư không chỉ là thách thức lớn về y tế mà còn tạo gánh nặng kinh tế kéo dài cho nhiều gia đình. Khi nhu cầu tiếp cận các phương pháp điều trị tiên tiến ngày càng tăng, chi phí thuốc và nguồn lực y tế vẫn là rào cản đáng kể đối với nhiều bệnh nhân.

Theo thống kê GLOBOCAN 2022, Việt Nam ghi nhận khoảng 180.480 ca mắc mới và 120.184 ca tử vong do ung thư mỗi năm, trong đó phổ biến nhất là ung thư gan, phổi, vú và đại trực tràng. Trong điều trị hiện đại, thuốc sinh học đóng vai trò quan trọng nhờ khả năng điều trị nhắm đích và cá thể hóa, giúp cải thiện tiên lượng sống cho người bệnh. Tuy nhiên, chi phí cao khiến nhiều bệnh nhân khó tiếp cận.

Một trong những hướng đi đang được quan tâm là phát triển và sử dụng thuốc sinh học tương tự (biosimilar) trong bối cảnh nhiều thuốc sinh học đắt tiền bước vào giai đoạn hết bảo hộ độc quyền. Đây là các thuốc được phát triển dựa trên thuốc sinh học gốc đã được cấp phép và được cơ quan quản lý thẩm định nghiêm ngặt về chất lượng, hiệu quả và độ an toàn trước khi lưu hành.

Theo các chuyên gia, giai đoạn 2026-2032 dự kiến có 39 thuốc sinh học doanh thu lớn hết hạn bảo hộ độc quyền, tạo điều kiện để các thuốc sinh học tương tự được phát triển với chi phí hợp lý hơn. Điều này có thể giúp đa dạng lựa chọn điều trị và hỗ trợ mục tiêu mở rộng khả năng tiếp cận thuốc cho bệnh nhân.

Tại Việt Nam, biosimilar ngày càng đa dạng và nhiều thuốc đã được phê duyệt bởi các cơ quan quản lý dược quốc tế. Hiện có 81 hoạt chất thuộc danh mục thuốc điều trị ung thư và điều hòa miễn dịch được cấp phép. Các thuốc sinh học tương tự cũng đã thuộc phạm vi danh mục và điều kiện thanh toán theo quy định, tùy thuốc, tuyến và chỉ định của thuốc gốc, giúp giảm chi phí điều trị.

TS.BS Đặng Huy Quốc Thịnh, nguyên Phó giám đốc Bệnh viện Ung Bướu TP HCM, cho rằng thách thức trong điều trị ung thư hiện nay không chỉ nằm ở kỹ thuật mà còn ở khả năng tiếp cận điều trị của người bệnh. Việc nâng cao hiệu quả chăm sóc ung thư cần song song với các giải pháp giúp giảm áp lực chi phí và tối ưu nguồn lực của hệ thống y tế, từ đó cải thiện chất lượng điều trị và trải nghiệm của bệnh nhân.

Theo các chuyên gia, để phát huy hiệu quả của thuốc sinh học tương tự, cần tăng cường phối hợp giữa cơ quan quản lý, bệnh viện và các bên liên quan nhằm rút ngắn thời gian phê duyệt, triển khai thuốc, qua đó mở rộng cơ hội điều trị cho bệnh nhân ung thư.