Bộ Y tế cảnh báo độc tố 'hủy hoại thần kinh' trong đồ ủ chua, đóng hộp

Khuyến cáo được Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế) phát đi ngày 15/2, ngay sau khi ghi nhận một trường hợp nhập viện cấp cứu với các biểu hiện điển hình của ngộ độc Botulinum. Bệnh nhân trú tại thôn 3, xã Phước Chánh, TP Đà Nẵng, nhập viện sau bữa ăn có món cá ủ chua. Người bệnh xuất hiện các triệu chứng nghiêm trọng như đau vùng thượng vị, buồn nôn, mắt nhìn mờ, đồng tử hai bên giãn và mất phản xạ ánh sáng. Hiện bệnh nhân được điều trị tích cực tại Bệnh viện Đa khoa khu vực miền núi phía Bắc Quảng Nam.

Cơ quan chức năng nhận định nguyên nhân gây bệnh nhiều khả năng do độc tố Clostridium botulinum. Đây là loại vi khuẩn kị khí tuyệt đối, sinh trưởng mạnh trong môi trường kín, thiếu oxy như thực phẩm đóng hộp, túi hút chân không, đồ muối chua, lên men không đảm bảo quy trình vệ sinh.

Botulinum được xếp vào nhóm chất độc thần kinh cực mạnh. Khi xâm nhập cơ thể, độc tố này tấn công hệ thần kinh gây liệt cơ cấp tính, suy hô hấp nhanh chóng và dẫn đến tử vong nếu không cấp cứu kịp thời. Những ca bệnh nặng thường phải thở máy kéo dài trung bình hai tháng, quá trình phục hồi chức năng sau đó rất gian nan và tiềm ẩn nhiều biến chứng.

Để nhận biết sớm tình trạng ngộ độc, người dân cần chú ý các dấu hiệu xuất hiện sau khi ăn như sụp mi, nhìn đôi hoặc nhìn mờ, khô miệng, nói ngọng, nuốt khó. Tình trạng yếu cơ sẽ lan dần từ vùng đầu mặt cổ xuống tay chân, kèm theo khó thở do liệt cơ hô hấp.

Bộ Y tế nhấn mạnh việc phát hiện sớm mang tính sống còn. Nếu được chẩn đoán kịp thời, bác sĩ sẽ tiêm huyết thanh kháng độc tố để trung hòa chất độc. Ngược lại, những trường hợp đến viện muộn, việc điều trị chỉ còn mang tính hỗ trợ như thở máy, nuôi dưỡng qua sonde dạ dày, khiến tiên lượng xấu đi nhiều.

Để phòng ngừa, Cục An toàn thực phẩm đề nghị người dân, đặc biệt ở vùng sâu vùng xa, hạn chế sử dụng các món ủ chua, lên men thủ công nếu không nắm rõ quy trình an toàn; tuyệt đối không sử dụng thực phẩm đóng hộp bị phồng, biến dạng hoặc có mùi lạ

Những năm qua, ngành y tế phát hiện nhiều chùm ca ngộ độc botulinum, chủ yếu sau ăn pate đóng hộp, giò lụa... Năm 2023, TP HCM ghi nhận 6 người ngộ độc botulinum sau ăn bánh mì chả lụa bán dạo và một người nghi do ăn mắm để lâu. Trong đó, người ăn mắm không thể qua khỏi vì tình trạng quá nặng. Trước đó, 5 người ở Bình Dương cũng ngộ độc sau khi ănbún riêu chaycó pate, một ngườitử vong.

Vì vậy, để phòng nguy cơ ngộ độc thực phẩm, Cục An toàn thực phẩm khuyến cáo người dân thực hiện ăn chín, uống chín. Ưu tiên ăn các thực phẩm mới chế biến, mới nấu chín. Không nên tự đóng gói kín các thực phẩm và để kéo dài trong điều kiện không phải đông đá.

Với các thực phẩm lên men, đóng gói hoặc che đậy kín theo cách truyền thống (như dưa muối, măng, cà muối...) cần đảm bảo phải chua, mặn. Khi thực phẩm hết chua thì không nên ăn.