Bạo hành ngôn từ: Phụ nữ chọn im lặng hay lên tiếng?

Không có tiếng va chạm, không để lại vết thương trên cơ thể nhưng những lời nói mang tính chì chiết, xúc phạm lại có thể ám ảnh người nghe rất lâu sau đó. Bạo hành ngôn từ – thứ tưởng chừng nhẹ lại đang âm thầm trở thành một dạng tổn thương nặng, đặc biệt với phụ nữ.

Có những người phụ nữ bước vào hôn nhân với niềm tin giản dị về một mái ấm đủ đầy. Nhưng sau cánh cửa khép kín, thứ họ đối diện mỗi ngày không phải là yêu thương, mà là những lời nói làm tổn thương. Chị L.T.H.N. (SN 1995, trú tại Can Lộc) là một trong số đó. Gần 5 năm kết hôn, cuộc sống của chị gắn với việc chăm sóc con cái, vun vén gia đình. Những hy sinh tưởng như thầm lặng ấy, đôi khi lại trở thành cái cớ để chị bị xem nhẹ.

“Mỗi lần chồng đi nhậu về hoặc lúc nóng giận, anh lại dùng những lời chê bai, xúc phạm. Không có những trận đòn, nhưng những lời nói lặp đi lặp lại mỗi ngày giống như những “vết xước” âm thầm, bào mòn cảm xúc và lòng tự trọng của tôi. Có thời gian tôi bị stress, mất ngủ chỉ vì nghĩ về những lời nói đó” - chị N. chia sẻ.

HLV chăm sóc sức khỏe và tâm lý Nguyễn Thị Lệ Thủy (phường Thành Sen) cho rằng: “Bạo hành ngôn từ nguy hiểm ở chỗ nó tác động trực tiếp vào cảm xúc và nhận thức của người bị tổn thương. Khi những lời tiêu cực lặp lại trong thời gian dài, người nghe dễ hình thành cảm giác tự ti, mặc cảm, đánh mất giá trị bản thân, thậm chí rơi vào trạng thái trầm cảm mà không nhận ra nguyên nhân bắt đầu từ đâu".

Điều đáng nói, trong thực tế, không ít phụ nữ vẫn lựa chọn "ở lại" trong những hoàn cảnh như vậy. Không hẳn vì yếu đuối, mà bởi những ràng buộc khó gọi tên: vì con, vì trách nhiệm, và vì mong muốn giữ gìn hai chữ gia đình.

Không chỉ trong phạm vi gia đình, bạo hành ngôn từ còn len lỏi vào đời sống hiện đại qua môi trường mạng xã hội. Ở đó, chỉ một quan điểm cá nhân cũng có thể trở thành cái cớ để người khác buông ra những lời công kích.

Từng tự tin xuất hiện trước ống kính, xây dựng hình ảnh cá nhân trên mạng xã hội, chị Đ.T.C.H. – một TikToker tại xã Cẩm Xuyên đã có lúc phải đối diện với áp lực từ chính không gian mà mình lựa chọn gắn bó. Nguyên nhân bắt đầu từ việc chị bày tỏ quan điểm cá nhân về một vấn đề đang được quan tâm, tuy nhiên, những khác biệt trong góc nhìn đã nhanh chóng kéo theo làn sóng tranh luận, thậm chí là chỉ trích trên mạng xã hội.

“Có khoảng thời gian tôi chỉ quanh quẩn trong nhà, thậm chí nghĩ mình không thể tiếp tục. Sau đó, tôi được gia đình đưa đi điều trị tâm lý nên dần ổn định lại” - chị Đ.T.C.H chia sẻ.

Câu chuyện của chị H. cho thấy, khi ranh giới giữa bày tỏ quan điểm cá nhân và phản ứng của cộng đồng bị đẩy đi quá xa, mạng xã hội có thể trở thành áp lực không nhỏ đối với đời sống tinh thần của mỗi người.

Những tổn thương từ lời nói, dù trong gia đình hay trên không gian mạng, đều có điểm chung: không nhìn thấy nhưng khó chữa lành. Tuy nhiên, trên thực tế, không ít trường hợp vẫn bị bỏ qua, hoặc chính người trong cuộc không lựa chọn lên tiếng.

Sự im lặng của phụ nữ, trong nhiều trường hợp, không đơn thuần là lựa chọn. Đó có thể là sự ràng buộc bởi con cái, bởi áp lực giữ gìn gia đình, hoặc bởi những định kiến đã ăn sâu: phụ nữ phải nhẫn nhịn, phải chịu đựng.

Tuy vậy, cũng cần nhìn nhận một thực tế khác, không phải lúc nào phụ nữ cũng chỉ là người chịu tổn thương. Trong không ít tình huống, những lời nói mang tính phán xét, công kích, đặc biệt trên mạng xã hội lại đến từ chính những người cùng giới làm tổn thương nhau. Đây không chỉ là sự khác biệt quan điểm, mà ở nhiều trường hợp, là biểu hiện của sự khắt khe, đố kị và cả những định kiến đã ăn sâu trong nhận thức.

Khi cảm xúc tiêu cực bị buông thả, khi việc “nói cho hả” được đặt lên trên sự hiểu biết và tôn trọng, lời nói không còn dừng ở ý kiến cá nhân, mà trở thành một dạng bạo hành có chủ đích. Đáng nói, trong môi trường mạng, ranh giới trách nhiệm trở nên mờ nhạt. Sự thiếu trải nghiệm, thiếu nền tảng văn hóa và cả sự dễ dãi trong ứng xử khiến không ít người sẵn sàng tham gia vào những làn sóng chỉ trích mà không cần kiểm chứng hay suy xét.

HLV chăm sóc sức khỏe và tâm lý Nguyễn Thị Lệ Thủy nhìn nhận: "Giữa im lặng và lên tiếng khi đối mặt với "bạo hành ngôn từ" chưa bao giờ là một lựa chọn dễ dàng. Nhưng chấp nhận tổn thương không thể là giải pháp. Trong những tình huống như vậy, phụ nữ cần mạnh dạn lựa chọn tự bảo vệ mình, bằng cách tìm kiếm sự chia sẻ, hỗ trợ từ người thân, các tổ chức đoàn thể, thậm chí là pháp luật".

Hành vi xúc phạm danh dự, nhân phẩm người khác, dù diễn ra trong gia đình hay trên mạng xã hội, đều có thể bị xử lý theo quy định của pháp luật. Tùy mức độ, người vi phạm có thể bị xử phạt hành chính, thậm chí bị truy cứu trách nhiệm hình sự nếu gây hậu quả nghiêm trọng.

Luật sư Võ Thị Thắng - Công ty Luật TNHH Hải Đăng