Ngày 6/10, Công an TP Hồ Chí Minh phát hiện hơn 10.000 tấn thịt lợn được tạo nạc bằng chất cấm Salbutamol rồi bán ra thị trường, thu lợi nhiều tỷ đồng. Salbutamol là hoạt chất làm nguyên liệu trong các loại thuốc điều trị từ nhiều năm nay. Thuốc chứa salbutamol được sử dụng trong ngành y tế chủ yếu ở khoa hô hấp, với các chỉ định thăm dò chức năng hô hấp, điều trị cơn hen, ngăn cơn co thắt phế quản do gắng sức, điều trị cơn hen nặng, viêm phế quản mạn tính. Ở Việt Nam, nhiều người chăn nuôi sử dụng salbutamol trộn vào thức ăn nhằm thúc lợn, bò nhanh lớn, nhiều nạc, dễ bán, nhờ đó tăng lợi nhuận.
PGS.TS Nguyễn Duy Thịnh, chuyên gia công nghệ thực phẩm, nguyên giảng viên Viện Công nghệ Sinh học và Thực phẩm, Đại học Bách khoa Hà Nội cho biết, Salbutamol được sử dụng với mục đích làm lợn có vẻ ngoài săn chắc, nhiều nạc hơn. Tuy nhiên, tác động của chất này không đồng nghĩa với việc vật nuôi thực sự tạo thêm lượng thịt nạc.
Điểm đáng lưu ý nằm ở sự thay đổi về cảm quan. Khi sử dụng Salbutamol, phần thịt có thể trở nên săn và chắc hơn, từ đó tạo ấn tượng về một miếng thịt nhiều nạc. Điều này dễ khiến người mua đánh giá sai chất lượng thực tế của thịt. "Người tiêu dùng nhìn vào đặc điểm săn chắc bên ngoài nên có thể lầm tưởng đó là thịt nạc, trong khi thực tế không phải như vậy", ông Thịnh nói.
Thịt lợn nhiễm chất tạo nạc thường có màu đỏ như thịt bò, không còn mềm mại (thịt lợn bình thường có màu hồng tự nhiên và mịn), khi nấu bị mất chất béo và mùi vị không thơm ngon. Loại thịt này cũng tích nước nhiều, thịt có độ ẩm cao, mặt cắt trên thớ thịt không được mịn, thớ ngắn, độ săn chắc kém.
Người dùng khi ăn phải thịt lợn chứa Salbutamol thì mức độ nguy hiểm phụ thuộc vào nhiều yếu tố như nồng độ tồn dư, lượng thịt ăn vào, tần suất ăn, phần mô được tiêu thụ và đặc điểm của từng người. Người tiêu dùng cũng không nên mặc định rằng nấu chín thịt sẽ loại bỏ hoàn toàn dư lượng thuốc. Các phương pháp nấu ăn thông thường như luộc, rang, chiên hoặc vi sóng không được xem là biện pháp đáng tin cậy để loại bỏ dư lượng.
Bác sĩ Lê Văn Thiệu, Khoa Nhiễm khuẩn tổng hợp, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, cho biết Salbutamol là thuốc điều trị một số bệnh hô hấp nhưng bị cấm dùng để tạo nạc trong chăn nuôi. Chất này có tác động lên hệ thần kinh giao cảm, do đó khi đi vào cơ thể với lượng lớn có thể gây ra những ảnh hưởng rõ rệt đến tim mạch, huyết áp và các cơ quan khác. Người ăn phải thực phẩm có tồn dư chất này có thể xuất hiện các triệu chứng như tim đập nhanh, hồi hộp, run tay chân, đau đầu, chóng mặt, buồn nôn hoặc tăng huyết áp.
Mức độ biểu hiện không giống nhau ở tất cả mọi người mà phụ thuộc vào lượng Salbutamol được đưa vào cơ thể cũng như tình trạng sức khỏe của từng người. Với những trường hợp phơi nhiễm ở mức cao, người bệnh có thể gặp các rối loạn về nhịp tim và những biến chứng tim mạch nghiêm trọng hơn. Đặc biệt, người cao tuổi, trẻ em và những người đang có bệnh lý tim mạch cần được lưu ý bởi khả năng đáp ứng với các tác động của chất này có thể khác so với người khỏe mạnh.
Để xác định thịt có tồn dư Salbutamol hay không cần xét nghiệm chuyên môn. Một số kinh nghiệm dân gian thường cho rằng thịt quá đỏ, quá nạc, ít mỡ hoặc có sự tách biệt bất thường giữa phần nạc và mỡ là dấu hiệu của thịt tạo nạc. Những đặc điểm này có thể khiến người tiêu dùng nghi ngờ, nhưng không thể thay thế xét nghiệm hóa học.
Để chọn mua thịt lợn chất lượng, bạn nên xem xét từ chuỗi cung ứng thịt. Việc mua thịt tại các cửa hàng thực phẩm hoặc siêu thị, nơi có hệ thống cung ứng đầy đủ và đáng tin cậy sẽ đảm bảo an toàn hơn so với mua tại chợ hoặc hàng rong. Nếu không thể xác định được nguồn gốc, nên luộc qua thịt với nước sôi trước khi sử dụng.
Một số mẹo khác nhận biết thịt lợn tươi ngon, tốt cho sức khỏe quan sát, qua vết cắt hoặc sờ trực tiếp. Thịt lợn tươi bề mặt khô ráo, màu đỏ hồng hoặc đỏ đậm, bóng, mỡ chắc, có mùi tự nhiên. Thịt lợn không tươi màu sắc phai hoặc thâm đen, bề mặt thịt nhầy hoặc bắt đầu tiết dịch nhầy, mỡ có màu sẫm và mùi khó chịu. Khi sờ trực tiếp, thịt tươi có độ cứng vừa phải, không để lại dấu vết sau khi chạm và không bám dính vào ngón tay. Thịt không còn tươi khi sờ, áp lực từ ngón tay gây ra vết lõm và có cảm giác nhẹ dính.
Ngoài ra, bạn có thể nhận biết thịt lợn tươi ngon hay không qua màu sắc nước khi luộc thịt. Thịt tươi sau khi luộc có nước dùng trong suốt, mùi thơm và lớp váng mỡ xuất hiện trên bề mặt có dạng vết lớn. Ngược lại, thịt không tươi khi được luộc sẽ cho nước dùng đục, mùi không dễ chịu và mỡ trên bề mặt chia nhỏ, thậm chí không có váng mỡ.
Tiêu thụ thịt không đảm bảo chất lượng gây ra những tác động tiêu cực đến sức khỏe, bao gồm ngộ độc thực phẩm và nguy cơ mắc phải các bệnh do ấu trùng sán lợn, gây hại cho gan và thận, lâu dần tích tụ tăng nguy cơ phát triển các bệnh nghiêm trọng. Nếu sau khi ăn thịt nghi nhiễm xuất hiện hồi hộp dữ dội, tim đập rất nhanh, run nhiều, chóng mặt, đau ngực hoặc khó thở, cần đi khám/cấp cứu thay vì tự theo dõi tại nhà.
