“Hy sinh thầm lặng”: Mỹ từ tôn vinh hay áp lực của phụ nữ?

Sau những giờ lên lớp, chị Mai Phương Thảo (phường Thành Sen, TP Hà Tĩnh) lại tất bật với “công việc thứ hai” như bao người phụ nữ khác: lo bữa cơm, nhà cửa, con cái, rồi những trang giáo án cho ngày hôm sau… Các công việc nối tiếp nhau, có khi kéo dài đến tận đêm muộn. Với chị, những công việc này đã trở thành một phần quen thuộc của cuộc sống hằng ngày.

“Ngoài chủ nhiệm một lớp khối 5, mình còn thường xuyên đi tập huấn, bồi dưỡng hoặc thực hiện các sổ sách ở trường nên khối lượng công việc khá nhiều. Có những lúc rất mệt mỏi nhưng mình vẫn phải cố gắng cân đối việc nhà và việc ở trường, không thể vì việc giảng dạy mà bỏ dở việc nội trợ hay ngược lại”, chị Phương Thảo chia sẻ.

Từ bữa cơm gia đình đến việc chăm lo cho con cái, những điều tưởng chừng nhỏ bé ấy góp phần tạo nên sự ấm áp của mỗi mái nhà. Với nhiều phụ nữ, được tự tay vun vén tổ ấm cũng là niềm vui, là cách thể hiện tình yêu thương đối với những người thân yêu. Nhưng, khi những công việc ấy ngày nào cũng lặp lại và mặc nhiên được xem là trách nhiệm của người phụ nữ, sự chu toàn rất dễ trở thành gánh nặng khó gọi tên. Bởi, bên cạnh công việc gia đình, họ còn có công việc chuyên môn, những mối quan hệ xã hội và cả nhu cầu được nghỉ ngơi, phát triển bản thân.

Không chỉ ở những gia đình trẻ, sự tất bật vì công việc chung và gia đình còn hiện diện trong cuộc sống của nhiều phụ nữ ở tuổi nghỉ hưu. Bà Nguyễn Thị Ngọc Lan (thôn Hòa Thuận, xã Tiên Điền) là một cựu giáo chức. Dù đã nghỉ hưu, bà vẫn đảm nhiệm nhiều công việc tại thôn. Ban ngày, bà đi từng ngõ, gõ từng nhà để lo việc mặt trận, thôn xóm; chiều về lại chăm chút nhà cửa, vun vén mảnh vườn. Bà Lan chia sẻ do công việc nối tiếp nhau khiến quỹ thời gian dành riêng cho bản thân của bà không có nhiều.

“Những người bạn của tôi sau khi về hưu thường chọn nghỉ ngơi, lui về làm nội trợ toàn thời gian. Nhưng, bản thân tôi nhận thấy mình còn đam mê, còn sức khoẻ nên đảm nhận nhiều phần việc giúp thôn xóm. Sau sáp nhập, công việc tất bật hơn, nhưng tôi vẫn phải chu toàn việc cơm nước, chăm sóc gia đình. Thành ra, thời gian dành cho bản thân nghỉ ngơi phải ít đi", bà Lan cho hay.

Từ thực tế đó gợi ra một điều khiến chúng ta phải suy ngẫm: Bên cạnh những công việc chung, mỗi người phụ nữ có bao nhiêu thời gian để nghỉ ngơi, chăm sóc bản thân và theo đuổi những điều mình yêu thích?

Lâu nay, sự đảm đang, tháo vát của người phụ nữ vẫn luôn được xã hội và gia đình xem là niềm tự hào. Những danh hiệu như "công - dung - ngôn - hạnh", "giỏi việc nước, đảm việc nhà" được trao đi như một sự ghi nhận xứng đáng. Tuy nhiên, nếu chỉ ngợi ca sự hy sinh mà ít quan tâm đến những vất vả phía sau, chúng ta có thể vô tình củng cố quan niệm rằng phụ nữ phải chu toàn mọi việc, phải biết nhẫn nhịn và đặt nhu cầu của người khác lên trước bản thân.

Đáng lo ngại hơn, trong những gia đình có bạo lực, quan niệm phải hy sinh, phải giữ gìn mái ấm bằng mọi giá có thể khiến người phụ nữ chần chừ tìm kiếm sự hỗ trợ. Nỗi lo cho con, định kiến xã hội hay tâm lý sợ gia đình tan vỡ có thể khiến họ âm thầm chịu đựng những tổn thương kéo dài. Khi ấy, sự nhẫn nhịn, hy sinh không thể thay thế quyền được an toàn và tôn trọng của mỗi người. Một mái ấm chỉ thực sự có ý nghĩa khi các thành viên được sống trong sự an toàn, không phải đánh đổi bình yên bằng nỗi đau và sự im lặng.

"Phụ nữ xưa nay vốn có bản năng chăm sóc và vun vén tổ ấm riêng. Với một số người, đây là một phần "trách nhiệm" của người phụ nữ gia đình nên họ thường có tâm lý sẵn sàng hy sinh hoặc im lặng và chịu thiệt thòi hơn về mình để lui về làm hậu phương chăm sóc chồng con", ông Thái Văn Sinh, nguyên Phó Trưởng ban Văn hóa - Xã hội, HĐND tỉnh Hà Tĩnh bày tỏ quan điểm.

Trong cuộc sống hiện đại, định nghĩa về một tổ ấm hạnh phúc đang dần thay đổi. Một gia đình hạnh phúc không thể chỉ được xây dựng từ sự nhẫn nhịn, gồng gánh của người vợ, mà cần có sự thấu hiểu và sẻ chia từ tất cả các thành viên. Điều đó không nằm ở những lời hứa hay sự ngợi ca, mà bắt đầu từ những việc cụ thể trong cuộc sống hằng ngày: cùng làm việc nhà, cùng chăm sóc con cái, tôn trọng công việc và những mong muốn riêng của người bạn đời. Khi người đàn ông không xem việc san sẻ là "giúp vợ", mà ý thức đó là trách nhiệm chung, thì khi đó, sự tôn vinh dành cho phụ nữ mới thực sự có ý nghĩa.

Thạc sĩ Nguyễn Thị Hương, Giám đốc Trung tâm Văn hóa – Giáo dục Kinh đô Ngàn Hống, phường Nam Hồng Lĩnh cho rằng: "Khi các thành viên trong gia đình, đặc biệt là người chồng chuyển từ tâm thế "người giúp đỡ" sang "người đồng hành", gánh nặng tâm lý của người vợ sẽ được cởi bỏ rất nhiều. Sự san sẻ này không đơn thuần chỉ là giải phóng sức lao động chân tay, mà nó là một liệu pháp tinh thần cực kỳ quan trọng. Chính sự kề vai sát cánh đó mới là thứ tạo nên sự gắn kết và hạnh phúc bền vững trong hôn nhân hơn là những lời ngợi khen, tôn vinh hay những món quà vật chất".

Sự hy sinh luôn đáng trân trọng khi xuất phát từ tình yêu thương và sự tự nguyện. Nhưng giá trị của người phụ nữ không chỉ nằm ở những gì họ dành cho gia đình, mà còn ở năng lực, ước mơ và khát vọng riêng. Vì thế, tôn vinh phụ nữ không nên chỉ dừng lại ở việc ngợi ca sự đảm đang, đức hy sinh, mà cần đi cùng sự ghi nhận những đóng góp, tôn trọng những lựa chọn và tạo điều kiện để họ phát huy khả năng của mình. Bởi sau tất cả, điều làm nên ý nghĩa của sự tôn vinh không phải là người phụ nữ đã hy sinh bao nhiêu, mà là những giá trị của họ được nhìn nhận, trân trọng và có cơ hội tỏa sáng như thế nào.