Cuốn sổ tay của anh hùng, liệt sĩ Lê Thị Riêng

Mồ côi từ nhỏ, trải qua nhiều mất mát riêng tư, liệt sĩ Lê Thị Riêng trở thành một trong những gương mặt tiêu biểu của phong trào phụ nữ miền Nam, cống hiến trọn đời cho cách mạng.

Ảnh gia đình anh hùng, liệt sĩ Lê Thị Riêng (có sử dụng AI để nâng dung lượng ảnh). Ảnh: Bảo tàng Lịch sử quốc gia.
Ảnh gia đình anh hùng, liệt sĩ Lê Thị Riêng (có sử dụng AI để nâng dung lượng ảnh). Ảnh: Bảo tàng Lịch sử quốc gia.

Giữa những hiện vật đang được lưu giữ tại Bảo tàng Lịch sử quốc gia có một cuốn sổ tay nhỏ của liệt sĩ Lê Thị Riêng. Trong đó không chỉ có những dòng ghi chép công tác, mà còn là nỗi nhớ da diết của một người mẹ nhiều năm xa con giữa chiến tranh.

"Tôi ước một ngày nào đó

Hà Nội ơi? Cho tôi đến thủ đô

Gặp hai con tôi ôm cả vào lòng

Tôi riết mãi không bao giờ buông ra nữa..."

Những câu thơ ấy giúp thế hệ trẻ hôm nay hình dung rõ hơn về người phụ nữ đã dành cuộc đời cho sự nghiệp giải phóng dân tộc và giải phóng phụ nữ.

Chị Hai Riêng

Lê Thị Riêng sinh năm 1925 tại xã Vĩnh Mỹ, huyện Giá Rai, tỉnh Bạc Liêu trong một gia đình nông dân nghèo. Mồ côi cha mẹ từ nhỏ, bà sớm trải qua những khó khăn của cuộc sống và chứng kiến sự bất công dưới chế độ thực dân phong kiến.

Năm 1940, khi phong trào cách mạng ở Nam Bộ phát triển mạnh mẽ, cô gái trẻ đã giác ngộ lý tưởng cách mạng. Mới 16 tuổi, bà đã tham gia hoạt động cách mạng với bí danh Hai Riêng.

Sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, bà tham gia Phụ nữ Cứu quốc tỉnh Bạc Liêu và nhanh chóng trở thành cán bộ nòng cốt của phong trào phụ nữ. Những năm tiếp theo, bà lần lượt đảm nhiệm nhiều vị trí quan trọng tại Rạch Giá, miền Đông Nam Bộ rồi Nam Bộ.

Công viên văn hóa Lê Thị Riêng ở TP.HCM nhìn từ trên cao. Ảnh: Hoài Bảo.
Công viên văn hóa Lê Thị Riêng ở TP.HCM nhìn từ trên cao. Ảnh: Hoài Bảo.

Từ cuối những năm 1940, bà rong ruổi khắp các vùng nông thôn và đô thị để vận động phụ nữ tham gia cách mạng, mở lớp huấn luyện chính trị, đào tạo cán bộ hội và xây dựng cơ sở quần chúng.

Khi Hội Liên hiệp Phụ nữ Giải phóng miền Nam Việt Nam ra đời, bà được bầu vào Ban Chấp hành Trung ương Hội và sau đó giữ cương vị Phó hội trưởng. Bà cũng là thành viên Ủy ban Trung ương Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam.

Không chỉ là nhà tổ chức phong trào, bà Lê Thị Riêng còn tham gia xây dựng báo Phụ nữ Giải phóng, trực tiếp viết nhiều bài xã luận và tổng kết kinh nghiệm vận động phụ nữ ở miền Nam.

Những vần thơ của người mẹ anh hùng

Cuộc đời của liệt sĩ Lê Thị Riêng cũng gắn với nhiều mất mát. Năm 1953, bà kết hôn với cán bộ cách mạng Lê Trọng Tam. Hai người có với nhau hai con trai. Chiến tranh khiến gia đình thường xuyên xa cách. Sau đó, chồng bà hy sinh trong một chuyến công tác.

Để thuận lợi cho hoạt động cách mạng, hai người con được đưa ra miền Bắc học tập. Từ đó, người mẹ trẻ phải chấp nhận xa con trong nhiều năm.

22.jpg
Quyển sổ tay của anh hùng, liệt sĩ Lê Thị Riêng được lưu giữ ở Bảo tàng Lịch sử quốc gia. Ảnh: Bảo tàng Lịch sử quốc gia.

Trong cuốn sổ tay hiện còn được lưu giữ, bà viết những dòng đầy xúc động: "Tôi ước mơ một ngày xuân thống nhất / Được gặp con được ôm ấp vỗ về / Thèm thuồng nhìn đôi mắt trẻ ngây thơ / Bao hạnh phúc dồn về con cả...".

Khi nhận tin chồng hy sinh, bà tiếp tục ghi lại nỗi đau của mình: "Sau những ngày hốt hoảng, tôi nghe các đồng chí thuật lại rằng: Đêm 4/12/1960, nhằm đêm rằm tháng 11/1960, trên đường đi công tác, không may anh bị phục kích, chống cự đến viên đạn cuối cùng và cũng đêm ấy anh không bao giờ trở về với vợ con.

Bảy năm trời chung sống, từ ngày 3/5/1954, đến tháng 4/1960, bao tình sâu nghĩa nặng của vợ chồng tôi đã kết thúc trên đời. Còn lại hai con đang sống xa mẹ, chúng là nguồn hạnh phúc, là sức mạnh chiến đấu giúp tôi hăng hái đi lên không bao giờ chùn bước. Tôi sẽ chiến đấu cho hạnh phúc không tan, cho con sớm gần mẹ, cho người người không còn tang tóc chia ly…".

Những trang viết cho thấy phía sau hình ảnh một nữ lãnh đạo kiên cường là tâm tư rất đỗi đời thường của một người vợ, người mẹ.

Năm 1967, trong một chuyến công tác, bà Lê Thị Riêng bị địch bắt. Dù bị tra tấn dã man, bà vẫn giữ vững khí tiết của người chiến sĩ cách mạng, không khai báo hay khuất phục. Đầu năm 1968, bà bị sát hại khi mới 43 tuổi.

Tại TP.HCM, Công viên văn hóa Lê Thị Riêng là một trong những địa điểm quen thuộc với nhiều thế hệ người dân.

znews.vn

Đọc thêm

Podcast tản văn: Chạm vào mùa đông

Podcast tản văn: Chạm vào mùa đông

Có những điều tưởng đã quen thuộc, vậy mà mỗi khi trời trở lạnh, ta lại thấy nhớ. Nhớ bữa cơm nóng bên gia đình, nhớ chén nước chè xanh và những lời mẹ dặn dò mỗi khi đi xa.
Nhạy cảm… nghèo!

Nhạy cảm… nghèo!

Đôi khi, một từ ngữ vốn quen thuộc trong đời sống hằng ngày tại Hà Tĩnh cũng như nhiều tỉnh, thành có thể vô tình làm tổn thương người mà mình yêu thương.
Podcast tản văn: Chớm đông

Podcast tản văn: Chớm đông

Trong cái se lạnh đầu đông, đôi khi, chỉ một làn khói bếp, một mùi hương quen thuộc cũng đủ khiến ta nhớ về những năm tháng tuổi thơ êm đềm.
Tôn vinh vẻ đẹp truyền thống nhân Ngày Văn hóa Việt Nam

Tôn vinh vẻ đẹp truyền thống nhân Ngày Văn hóa Việt Nam

Mừng Ngày Văn hóa Việt Nam, các không gian văn hóa, điểm di tích trong Phố cổ Hà Nội (phường Hoàn Kiếm, Hà Nội) tổ chức nhiều hoạt động với quy mô lớn. Các hoạt động tập trung vào tôn vinh những giá trị văn hóa truyền thống như các nghề thủ công, nghệ thuật biểu diễn, thú chơi truyền thống của người Hà Nội.
Podcast tản văn: Bông hoa giấy gửi cô

Podcast tản văn: Bông hoa giấy gửi cô

Tình cảm thầy trò luôn là ký ức đẹp theo năm tháng. Một bông hoa giấy nhỏ bé cũng đủ gửi gắm lòng biết ơn và nỗi nhớ thương dành tặng cô giáo cũ.
Podcast truyện ngắn: Cô Hương

Podcast truyện ngắn: Cô Hương

Trên hành trình khôn lớn, tình yêu thương, sự sẻ chia và dìu dắt của thầy cô luôn là những ký ức đẹp trong lòng mỗi học trò.
Rộn ràng ngày hội kết đoàn

Rộn ràng ngày hội kết đoàn

Hướng tới Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc, Ngày Văn hóa Việt Nam, các địa phương ở Hà Tĩnh đang triển khai nhiều hoạt động thiết thực, tạo không khí vui tươi, góp phần phát huy tinh thần tương thân tương ái, gắn kết cộng đồng.
Hai thí sinh Hà Tĩnh cùng vào đêm Chung kết và trao giải Sao Mai 2026

Hai thí sinh Hà Tĩnh cùng vào đêm Chung kết và trao giải Sao Mai 2026

Hai thí sinh Hà Tĩnh là Nguyễn Mộc An và Hoàng Thu Hà cùng giành quyền góp mặt tại đêm Chung kết và trao giải Sao Mai 2026 sau đêm Liveshow 6 diễn ra tối 8/11. Đáng chú ý, Hoàng Thu Hà nhận được sự đồng thuận của đa số thành viên Ban Giám khảo để tiếp tục hành trình tại cuộc thi, sau màn bỏ phiếu đầy kịch tính ngay trên sân khấu.
Mùa cỏ hồng duy nhất trong năm ở Đà Lạt

Mùa cỏ hồng duy nhất trong năm ở Đà Lạt

Hai tháng cuối năm, cỏ hồng trải màu rực rỡ ở khu vực thung lũng Vàng, suối Vàng, thảo nguyên Masara, khi thời tiết khu vực Đà Lạt cũ (Lâm Đồng) bắt đầu khô ráo và se lạnh.
Podcast truyện ngắn: Con cháu sum vầy

Podcast truyện ngắn: Con cháu sum vầy

Khi ở tuổi xế chiều, niềm vui của cha mẹ đôi khi thật giản dị. Đó là khi được quây quần bên mâm cơm gia đình, được cảm nhận sự quan tâm của những người thân yêu.
Sôi nổi hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam

Sôi nổi hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam

Hướng tới Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11), Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc (18/11) và kỷ niệm 80 năm Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất, Hà Tĩnh đang triển khai nhiều hoạt động văn hóa, nghệ thuật, thể thao từ tỉnh đến cơ sở, góp phần khơi dậy niềm tự hào truyền thống, lan tỏa các giá trị văn hóa quê hương trong đời sống cộng đồng.
Podcast tản văn: Giao mùa nhớ quê

Podcast tản văn: Giao mùa nhớ quê

Với tác giả Nguyễn Bá Thuyết, người con Hà Tĩnh đã xa quê gần 45 năm, quê hương vẫn là miền ký ức sâu nặng. Đôi khi, chỉ một làn gió lạnh đầu mùa cũng đủ gợi về mái nhà xưa.
Họa sĩ Lê Quang Lĩnh: Khi nghị lực hóa thành sắc màu

Họa sĩ Lê Quang Lĩnh: Khi nghị lực hóa thành sắc màu

Không để những khiếm khuyết cơ thể giới hạn ước mơ, họa sĩ Lê Quang Lĩnh (Hà Tĩnh) đã lấy nghị lực và đam mê hội họa làm điểm tựa, vươn lên khẳng định tài năng, truyền đi thông điệp mạnh mẽ về ý chí và khát vọng sống.
Xin chào,
Tôi là Chatbot của
Báo Hà Tĩnh
Hãy hỏi tôi bất kỳ điều gì bạn cần biết về
Báo Hà Tĩnh nhé. Tôi sẵn sàng hỗ trợ!