Đề xuất điều chỉnh thời gian tính hưởng lương hưu

Tại dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội đang được thẩm định, Bộ Nội vụ đề xuất điều chỉnh một số chính sách, chế độ sau một năm thi hành.

Cụ thể, cơ quan soạn thảo điều chỉnh theo hướng làm tròn thời gian đóng với trường hợp tính mức hưởng có tháng lẻ. Cụ thể 1-3 tháng lẻ được tính là 0,25 năm; 4-6 tháng tính là 0,5 năm; 7-9 tháng tính là 0,75 năm và 10-11 tháng tính tròn một năm. Việc làm tròn nhằm đảm bảo công bằng về quyền lợi giữa người nghỉ hưu và đồng bộ quy định khi Luật đã quy định mức hưởng lương hưu nhỏ nhất được tính lẻ tới 0,25%.

Luật hiện hành quy định thời gian đóng BHXH tối thiểu để xác định điều kiện hưởng lương hưu và trợ cấp tuất hàng tháng được tính theo năm, một năm phải đủ 12 tháng. Với trường hợp tính mức hưởng mà thời gian đóng BHXH có tháng lẻ 1-6 tháng được tính là nửa năm; 7-11 tháng được tính tròn năm.

Ví dụ, quy định hiện tại thời gian đóng là một tháng lẻ hay 6 tháng lẻ thì được làm tròn nửa năm. Theo hướng đề xuất của Ban soạn thảo, người có 5 tháng lẻ được tính làm tròn nửa năm; nhưng người đóng dưới 3 tháng sẽ tính là 0,25 năm chứ không được tính tròn nửa năm như hiện hành.

Với lao động khu vực tự nguyện, Luật hiện hành cho phép đóng một lần cho số năm còn thiếu để đủ điều kiện hưởng lương hưu song không quá 5 năm. Thời điểm đóng là tháng liền kề trước tháng người lao động đủ tuổi nghỉ hưu. Dự thảo luật sửa đổi theo hướng chuyển thời điểm đóng sang tháng người đó nghỉ hưu để thống nhất quyền lợi hưởng giữa các nhóm tham gia.

Ví dụ, bà Trang đủ tuổi nghỉ hưu vào tháng 7/2026 song còn thiếu 12 tháng tham gia BHXH để đủ điều kiện hưởng lương hưu. Theo luật hiện hành, bà có thể đóng một lần cho 12 tháng còn thiếu vào tháng 6/2026, nhưng theo dự thảo thì bà đóng vào tháng 7/2026.

Với một số nhóm thuộc khu vực bắt buộc mà không hưởng tiền lương từ 14 ngày làm việc trở lên trong tháng, Luật hiện hành quy định lao động và người sử dụng đều không phải đóng BHXH tháng đó, trừ trường hợp hai bên có thỏa thuận tiếp tục đóng. Dự thảo luật đã bổ sung trách nhiệm của người sử dụng lao động đóng BHXH cho lao động nghỉ chế độ ốm đau từ 14 ngày làm việc trở lên.

Ngoài ra, cơ quan soạn thảo cũng đề xuất giao Chính phủ tùy điều kiện từng thời kỳ quy định giảm tuổi hưởng trợ cấp hưu trí xã hội xuống 70 tuổi; tách mức tham chiếu tính đóng - hưởng chế độ BHXH khỏi lương cơ sở; bỏ giới hạn một năm với giấy ủy quyền nhận lương hưu... Dự án luật dự kiến trình Quốc hội cho ý kiến và thông qua tại kỳ họp tháng 10, có hiệu lực từ ngày 1/3/2027.

Tính hết quý I/2026, cả nước có 3,5 triệu người hưởng lương hưu, trợ cấp BHXH hàng tháng.