Mô hình bò sinh kế – đòn bẩy giúp Kỳ Lạc giảm nghèo bền vững

Ở tuổi ngoài 70, bà Đinh Thị Hệ (thôn Đông Hà, xã Kỳ Lạc) từng nghĩ cuộc sống của mình sẽ mãi quanh quẩn với những ngày tháng sống trong khốn khó. Chồng mất từ năm 2002, con cái đều có hoàn cảnh khó khăn, bản thân tuổi cao, sức yếu, lại phải chăm sóc hai người cháu cho con đi làm ăn xa, càng khiến cuộc sống thêm chật vật.

Đầu năm 2026, khi xã Kỳ Lạc triển khai thực hiện Chương trình Mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững, hoàn cảnh của bà Hệ được rà soát, lựa chọn hỗ trợ một con bò giống sinh sản. Với bà, con bò không đơn thuần là món quà hỗ trợ mà là nguồn vốn để bắt đầu hướng làm ăn mới.

Bà Đinh Thị Hệ chia sẻ: “Tôi mừng lắm khi được xã hỗ trợ bò sinh sản. Tuổi tôi đã cao, không làm được việc nặng nhưng vẫn có thể chăm bò, cho bò ăn, vệ sinh chuồng trại. Tôi cố gắng chăm thật tốt để bò khỏe mạnh, sinh bê. Có thêm con bê là gia đình có thêm vốn, sau này có thể gây đàn hoặc bán để trang trải cuộc sống”.

Được cán bộ thú y và cán bộ xã hướng dẫn kỹ thuật chăm sóc, tiêm phòng, vệ sinh chuồng trại, bà Hệ dành mọi tâm sức chăm con bò giống. Nhờ chăm sóc đúng kỹ thuật, con bò phát triển khỏe mạnh và hiện đang chuẩn bị sinh lứa đầu tiên.

Tại thôn Hải Hà, câu chuyện của ông Doãn Đức Trí (65 tuổi) cũng cho thấy giá trị của việc trao đúng “cần câu” cho người nghèo.

Gia đình ông Trí vốn thuộc diện khó khăn. Vợ con thường xuyên đau yếu, bản thân ông sức khỏe không tốt, cuộc sống nhiều năm luôn trong cảnh thiếu thốn, bấp bênh. Khi được địa phương rà soát, hỗ trợ một con bò nái vào đầu năm 2026, ông xem đây là cơ hội để gia đình từng bước tạo dựng sinh kế.

“Gia đình tôi khó khăn nên khi được hỗ trợ bò, tôi rất phấn khởi. Có con bò trong tay, mình có thêm một nguồn vốn để làm ăn. Được tập huấn, hướng dẫn cách chăm sóc, phòng bệnh nên tôi cũng yên tâm hơn. Tôi sẽ cố gắng chăm bò thật tốt để bò sinh bê, tiếp tục gây đàn, từng bước cải thiện cuộc sống gia đình” - ông Doãn Đức Trí cho hay.

Xã Kỳ Lạc địa hình cách trở, điều kiện sản xuất còn nhiều hạn chế. Người dân chủ yếu dựa vào sản xuất nông nghiệp, chăn nuôi; trong khi nguồn lực đầu tư còn hạn chế, tỷ lệ hộ nghèo, cận nghèo luôn ở mức cao. Đến cuối năm 2025, xã còn 109 hộ nghèo, chiếm tỷ lệ 3,17%; hộ cận nghèo 140, chiếm 4,07%.

Trong bối cảnh đó, giảm nghèo không thể chỉ dừng lại ở việc hỗ trợ một khoản tiền hay một phần quà. Bài toán đặt ra đối với địa phương là phải giúp người dân có tư liệu sản xuất, có sinh kế phù hợp với điều kiện thực tế và quan trọng hơn là có khả năng tự tạo ra thu nhập trong tương lai.

Theo đó, Kỳ Lạc xác định việc huy động tổng hợp các nguồn lực, kết hợp hỗ trợ sinh kế với hướng dẫn kỹ thuật và đồng hành cùng người dân là giải pháp quan trọng.

Ông Nguyễn Văn Duẩn - Chủ tịch Ủy ban MTTQ xã Kỳ Lạc cho biết: “Muốn giảm nghèo bền vững, trước hết phải có nguồn lực và lựa chọn cách làm phù hợp với từng hộ. Chúng tôi chú trọng huy động sự hỗ trợ từ các tổ chức đoàn thể, doanh nghiệp, con em quê hương đang sinh sống, làm việc xa quê, cùng với nguồn lực của chương trình. Trên cơ sở rà soát cụ thể, địa phương lựa chọn đúng nhu cầu, đúng đối tượng, đúng mô hình, tránh hỗ trợ dàn trải, kém hiệu quả. Quan trọng nhất là sau khi trao sinh kế, phải tiếp tục đồng hành, hướng dẫn để người dân sử dụng hiệu quả nguồn hỗ trợ”.

Không trao sinh kế rồi phó mặc cho người dân tự xoay xở, sau khi hỗ trợ, cán bộ thôn, cán bộ xã Kỳ Lạc thường xuyên đến tận hộ để theo dõi tình hình vật nuôi, hướng dẫn kỹ thuật chăm sóc, nhắc lịch tiêm phòng, tư vấn xây dựng chuồng trại và động viên người dân chủ động lao động, sản xuất.

Sự đồng hành ấy góp phần hạn chế những rủi ro thường gặp trong chăn nuôi, đồng thời giúp người dân từng bước thay đổi tư duy, từ trông chờ, ỷ lại sang chủ động phát triển kinh tế.

Từ đầu năm 2026 đến nay, xã Kỳ Lạc đã xây dựng 26 mô hình sinh kế dành cho hộ nghèo, cận nghèo và người già neo đơn, trong đó có 10 mô hình chăn nuôi bò và 16 mô hình chăn nuôi gà. Qua rà soát, các mô hình bước đầu phát huy hiệu quả, tạo thêm nguồn thu và tư liệu sản xuất cho các hộ hưởng lợi. Không ít hộ sau khi được hỗ trợ đã có thêm động lực, mạnh dạn đầu tư, mở rộng sản xuất, từng bước vươn lên thoát nghèo, hướng tới cuộc sống ổn định hơn.

Ông Nguyễn Thế Quỳnh - Phó Trưởng phòng Kinh tế, UBND xã Kỳ Lạc cho rằng, hiệu quả của những con bò giống nói riêng và các mô hình sinh kế nói chung ở Kỳ Lạc không chỉ được đo bằng giá trị vật chất của một con vật nuôi. Quan trọng hơn, đó là cách tạo ra một nguồn vốn có khả năng sinh sôi, phù hợp với điều kiện sản xuất của người dân vùng thượng. Tuy nhiên, để những mô hình sinh kế thực sự trở thành “đòn bẩy” giảm nghèo bền vững, Kỳ Lạc xác định cần tiếp tục hỗ trợ người dân cả về kiến thức, kỹ thuật và đầu ra sản phẩm.

Thời gian tới, bên cạnh duy trì các nguồn lực hỗ trợ từ Chương trình Mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững, xã kỳ Lạc tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền, hướng dẫn người dân cách làm ăn mới; lựa chọn và nhân rộng những mô hình hiệu quả; khuyến khích chuyển đổi cơ cấu sản xuất phù hợp với điều kiện từng thôn.

Địa phương cũng đang xây dựng kế hoạch liên kết tiêu thụ các sản phẩm chăn nuôi và nông sản, qua đó tạo đầu ra ổn định, giúp người dân yên tâm đầu tư, mở rộng quy mô sản xuất; rút ngắn tỷ lệ hộ nghèo, hộ cận nghèo xuống mức thấp nhất.