Không để cấp xã nhận thêm việc nhưng thiếu nguồn lực

Cấp xã thực hiện ít nhất 938 nhiệm vụ

Tại Nghị quyết 262/NQ-CP ngày 5/9 về phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 8/2026, Chính phủ yêu cầu các bộ, cơ quan ngang bộ thường xuyên rà soát những nhiệm vụ đã phân cấp, phân định thẩm quyền cho địa phương, nhất là cấp xã.

Việc rà soát nhằm chấm dứt tình trạng giao nhiệm vụ nhưng không bảo đảm điều kiện, nguồn lực thực hiện. Các bộ, ngành đồng thời phải sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy và tổ chức lại mạng lưới đơn vị sự nghiệp công lập đồng bộ với phân cấp, phân quyền, hoàn thành trong tháng 10.

Bộ Nội vụ được giao chủ trì, phối hợp với Bộ Tư pháp và các bộ, cơ quan ngang bộ sửa đổi, bổ sung hoặc đề xuất cấp có thẩm quyền điều chỉnh quy định pháp luật liên quan đến tổ chức bộ máy, hoàn thành trong tháng 10.

Cơ quan này cũng phải tiếp tục rà soát nhiệm vụ đã phân cấp, phân quyền, phân định thẩm quyền cho địa phương, nhất là cấp xã; đánh giá mức độ phù hợp, khả năng thực hiện và các điều kiện bảo đảm.

Yêu cầu trên được đưa ra trong bối cảnh vai trò và khối lượng công việc của chính quyền cấp xã đã thay đổi lớn sau khi vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.

Theo báo cáo sơ kết một năm vận hành mô hình mới, cấp xã đang thực hiện ít nhất 938 nhiệm vụ được phân cấp, phân quyền và phân định thẩm quyền từ Trung ương. Trong đó, 859 nhiệm vụ được chuyển từ cấp huyện trước đây và 79 nhiệm vụ được phân cấp trực tiếp từ Trung ương. Mỗi xã còn tiếp nhận bình quân khoảng 140 nhiệm vụ do cấp tỉnh phân cấp.

Ở phạm vi toàn quốc, khoảng 1.453 nhiệm vụ đã được giao cho chính quyền địa phương, chiếm 71,5% số nhiệm vụ thuộc diện phân cấp, phân quyền. Cấp xã hiện trực tiếp đảm nhận nhiều nhiệm vụ quản lý nhà nước, cung ứng dịch vụ công và giải quyết thủ tục hành chính cho người dân, doanh nghiệp.

Một số nơi thiếu nhân lực chuyên sâu

Báo cáo sơ kết cũng chỉ ra năng lực thực thi của cấp xã chưa đồng đều. Một số địa phương còn thiếu nhân lực chuyên sâu trong các lĩnh vực đất đai, xây dựng, tài chính và tư pháp; hạ tầng công nghệ, dữ liệu dùng chung và phần mềm chuyên ngành có nơi chưa đồng bộ.

Một trong những nguyên nhân được nêu là công tác dự báo nhu cầu nhân lực, tài chính và hạ tầng tại một số nơi chưa sát thực tế. Trong khi đó, mô hình mới có phạm vi tác động lớn, được triển khai trong thời gian ngắn và có nhiều vấn đề chưa có tiền lệ.

Trước đó, tại Chỉ thị 18/CT-TTg về nâng cao chất lượng cán bộ, công chức chính quyền địa phương cấp xã, Thủ tướng yêu cầu các địa phương rà soát tổng thể trình độ, năng lực của đội ngũ; bố trí cán bộ bảo đảm đúng người, đúng việc, đúng thời điểm và đúng địa bàn.

Các địa phương phải ưu tiên bố trí người có kinh nghiệm tại những địa bàn có khối lượng công việc lớn, nhất là trong các lĩnh vực đòi hỏi chuyên môn sâu như đất đai, xây dựng, dân tộc, tôn giáo, khiếu nại và tố cáo. Trường hợp còn thiếu, địa phương được tuyển dụng bổ sung nhân lực, ưu tiên người có kinh nghiệm, có thể đáp ứng ngay yêu cầu công việc.

Chính phủ đồng thời yêu cầu bố trí kinh phí, đầu tư cơ sở vật chất, hạ tầng số và trang thiết bị làm việc cho chính quyền cấp xã; tổ chức đào tạo, bồi dưỡng công chức theo vị trí việc làm và thực tế địa bàn. Các bộ phải đánh giá tính khả thi của nhiệm vụ phân cấp, ban hành quy trình, hướng dẫn nghiệp vụ phù hợp với năng lực cán bộ và yêu cầu vận hành bộ máy mới.

Tại hội nghị sơ kết một năm vận hành mô hình mới, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh phân cấp không phải là chuyển gánh nặng xuống cấp dưới, mà phải chuyển đồng thời thẩm quyền, nguồn lực, dữ liệu, công cụ thực thi và trách nhiệm một cách rõ ràng, minh bạch, có kiểm soát.