Suốt 15 năm gắn bó với công việc bảo vệ tại đền Công Đồng, bà Đặng Thị Liên (thôn Phú Yên, xã Hương Khê) là người chứng kiến rõ nhất từng dấu hiệu xuống cấp của di tích lịch sử cấp quốc gia này.
Theo bà, tốc độ hư hỏng những năm gần đây ngày càng nhanh và mức độ cũng nghiêm trọng hơn. Điều khiến bà lo lắng nhất là hệ thống cột đỡ và mái nhà ở khu vực thượng điện, trung điện đang bị mối mọt tấn công, nhiều vị trí đã bị ăn rỗng bên trong, chỉ cần dùng tay gõ nhẹ là thấy phần gỗ mục ruỗng, không còn khả năng chịu lực. Sự xuống cấp này không chỉ đe dọa đến kiến trúc của di tích mà còn tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn cho du khách và người dân khi đến hành lễ.
Nhà trung điện được xem là điểm nhấn kiến trúc đồng thời là hạng mục quan trọng của di tích. Đây là không gian diễn ra các nghi lễ của địa phương và cũng là nơi người dân tập trung dâng hương, làm lễ mỗi khi về đền. Tuy nhiên, hiện trạng công trình đang xuống cấp nghiêm trọng, hệ thống cột, kèo, các thanh xà dọc – xà ngang đều bị mối mọt và mục ruỗng, nhiều vị trí không còn khả năng chịu lực.
Phần kết cấu gỗ bị yếu đã khiến mái nhà bị võng xuống, đứt gãy liên kết và kéo cả khung nhà trung điện nghiêng lệch so với ban đầu.
Ông Trần Công Đạo - thôn Phú Bình, xã Hương Khê cho biết: “Chúng tôi thường xuyên đến đây dâng hương nhưng thấy di tích xuống cấp quá, nhất là vừa qua liên tục chịu ảnh hưởng của mưa bão, đền hư hỏng nhiều hơn. Chúng tôi rất mong các cấp, ngành liên quan sớm quan tâm khắc phục tình trạng này”.
Đền Công Đồng thuộc quần thể di tích “Thành Sơn Phòng, đền Công Đồng, đền Trầm Lâm”, được xếp hạng Di tích lịch sử – văn hóa cấp quốc gia từ năm 2001. Ngôi đền được hình thành từ thế kỷ XV, từng mang tên đền Voi Ngựa và gắn liền với nhiều dấu tích lịch sử, văn hóa của vùng đất Hương Khê. Tuy nhiên, sau hàng trăm năm tồn tại, công trình đang rơi vào tình trạng xuống cấp nghiêm trọng.
Dù người dân đã nhiều lần kiến nghị, phản ánh lên chính quyền các cấp, đến nay di tích vẫn chưa được đầu tư trùng tu, tôn tạo. Sự chậm trễ này đang khiến giá trị lịch sử – văn hóa này đứng trước nguy cơ bị tổn hại ngày càng lớn.
Ông Nguyễn Trọng Vỹ - Phó Chủ tịch UBND xã Hương Khê cho biết thêm: “Cấp ủy Đảng, chính quyền địa phương rất trăn trở và cũng rất lo lắng về sự xuống cấp nghiêm trọng của ngôi đền bởi đây là nơi sinh hoạt văn hóa, tâm linh của người dân nhưng hiện nay nguồn ngân sách thu được trên địa bàn cũng như huy động rất khó khăn.
Vì vậy, chúng tôi rất mong muốn các tổ chức, cá nhân, nhà hảo tâm có sự quan tâm để cùng với xã có sự trùng tu, nâng cấp, đáp ứng nguyện vọng cũng như nhu cầu sinh hoạt văn hóa tâm linh cho bà con Nhân dân.”
