Tại xã Khánh Vĩnh Yên (huyện Can Lộc), bà con nông dân đã bước vào cao điểm mùa gặt. So với mọi năm, mùa thu hoạch năm nay đến sớm hơn do lo ngại tác động của thời tiết cực đoan, thường xuất hiện dông lốc vào cuối vụ sản xuất. Vì vậy, khi lúa chín đạt khoảng 85 - 95%, nông dân đã chủ động đưa máy gặt xuống đồng. Mặt khác, tâm lý bà con cũng muốn tranh thủ bán sớm khi giá lúa tươi còn ở mức tốt.
Bà Nguyễn Thị Thơm (thôn Vân Cửu, xã Khánh Vĩnh Yên, Can Lộc) cho biết: “Nhà tôi làm 3 mẫu ruộng, 60% diện tích sử dụng giống lúa nếp 98. Mấy hôm nay, tôi và bà con đang tập trung thu hoạch lúa nếp 98 trước, cứ gặt đến đâu là bán tại chân ruộng đến đó. Chúng tôi đang cố gắng đẩy nhanh tiến độ thu hoạch để tranh thủ nhập hàng sớm cho thương lái vì giá lúa năm nay rất nhiều biến động, có thể giảm theo ngày”.
Khánh Vĩnh Yên là một trong những địa phương tập trung nhiều diện tích lúa nếp 98 nhất tỉnh (toàn xã 883 ha, trong đó lúa nếp 98 chiếm 50% diện tích), năng suất lúa từ 3 - 3,5 tạ/sào, cung cấp sản lượng khá dồi dào cho thị trường sau thu hoạch. Theo bà con, giá thu mua giống lúa này đang ở mức trung bình từ 6.700 - 6.900 đồng/kg, thuộc vào loại cao nhất trong các loại lúa tại địa phương. Mức giá này có tăng so với vụ xuân 2024 từ 500 - 700 đồng/kg nhưng dự báo có nhiều biến động từ nay đến cuối vụ.
Cụ thể, lúa nếp 98 được thu mua tại chân ruộng vào ngày 19/5 có giá trung bình ở mức 6.900 đồng/kg, chiều 20/5 là 6.700 đồng/kg. Đặc biệt, giá có thể tăng vào đầu giờ sáng rồi quay đầu giảm vào cuối chiều. Điều này ảnh hưởng không ít cho hoạt động thu mua tại địa phương.
Ông Trần Xuân Chính - chủ cơ sở thu mua tại thôn Đoài Duyệt, xã Vượng Lộc (Can Lộc) cho hay: “Năm nay, chúng tôi có dự định sẽ thu mua khoảng 1.200 - 1.500 tấn lúa nếp 98 của bà con trên địa bàn xã, các địa phương khác của huyện Can Lộc và vùng lúa ở huyện Nghi Xuân, Đức Thọ. Mới đầu vụ nên nguồn cung khá dồi dào, chất lượng lúa khá tốt, song nhìn chung giá phụ thuộc thị trường lúa gạo miền Bắc rất lớn.
Hiện nay, chúng tôi đang thu mua lúa nếp 98 cho bà con với giá 7.200 đồng/kg, cao hơn 300 - 400 đồng/kg so với thị trường. Toàn bộ số lúa sẽ được sấy đủ tiêu chuẩn để tìm kiếm thị trường chất lượng cao. Dù vậy, cơ sở cũng rất áp lực vì thị trường thu mua lúa gạo lớn nhất của Hà Tĩnh tại miền Bắc không ổn định, tăng nhẹ vào đầu vụ nhưng có xu hướng giảm dần trong những ngày qua; nhu cầu thu mua cũng ít hơn so với trước…”.
Thời điểm này, ở các địa phương có nhiều diện tích giống lúa nếp 98 như: Can Lộc, Nghi Xuân, Đức Thọ... cũng đang tập trung cao tiến độ thu hoạch nhằm đáp ứng nguồn cung cho các đầu mối thu mua. Theo ghi nhận, giá lúa tươi tại chân ruộng dao động từ 6.700 - 6.800 đồng/kg.
Trong khi đó, tại Cẩm Xuyên, Thạch Hà, tiểu thương lại có nhu cầu tìm mua giống Khang Dân 18, Xuân Mai 12. Không có được ưu thế về giá tốt như nếp 98, giá lúa Khang Dân 18, Xuân Mai 12 đang có chiều hướng giảm, giá thu mua 5.500 đồng/kg, thấp hơn vụ xuân năm 2024 khoảng 1.000 đồng/kg.
Bà Nguyễn Thị Hạnh - Giám đốc HTX Thương mại dịch vụ chế biến nông sản Hạnh Cường (thôn Xóm Mới, xã Thạch Bình, TP Hà Tĩnh) cho biết: “Tôi đã bắt đầu thu mua lúa Xuân Mai 12, Khang Dân 18 khoảng 1 tuần nay. Nhìn chung, lúa năm nay rất đẹp, dễ mua vì nguồn cung dồi dào. Giá thu mua đang ở mức trung bình khoảng 5.500 – 5.600 đồng/kg, thấp hơn các năm. Giá bán này chưa được như kỳ vọng nhưng nhìn chung bà con vẫn có lãi do điều kiện sản xuất thuận lợi, giá các loại vật tư phân bón, giống không tăng giá...
Điều mà chúng tôi lo lắng nhất là dù chỉ mới đầu vụ thu mua nhưng tình hình tiêu thụ ở các tỉnh phía Bắc đang chậm lại, khả năng nhu cầu thị trường sẽ không cao như những năm trước. Trong khi giá bốc vác, vận chuyển lúa tăng lên sẽ gây khó khăn cho kế hoạch thu mua 4.000 tấn lúa tươi trong vụ xuân này của HTX”.
Theo Chi cục Trồng trọt và Chăn nuôi (Sở Nông nghiệp & Môi trường), đến nay, toàn tỉnh đã thu hoạch được hơn 7.000/59.200 ha lúa xuân. Tất cả các trà lúa đã vào giai đoạn thu hoạch tập trung. Dự ước, năng suất bình quân đạt 61,75 tạ/ha, cao hơn vụ xuân 2024 là 0,58 tạ/ha.
Trong những ngày tới, các địa phương sẽ tập trung đẩy nhanh tiến độ thu hoạch nhằm đảm bảo an toàn, ăn chắc thành quả của vụ sản xuất chính, cung cấp nguồn lúa tươi cho thị trường. Theo khuyến cáo của ngành chuyên môn, bà con nông dân cần tìm hiểu thị trường, làm việc rõ với các bên thu mua để tránh bị ép giá, tốt nhất nên tìm đầu mối có uy tín, có hợp đồng bao tiêu chặt chẽ.
